Leki w grupie
„preparaty do oczyszczania jelit”

Preparaty do oczyszczania jelit to grupa leków stosowanych w celu przygotowania pacjenta do badań diagnostycznych przewodu pokarmowego, takich jak kolonoskopia, oraz do zabiegów operacyjnych w obrębie jelita grubego. Działają one poprzez stymulację perystaltyki jelit, zmiękczenie mas kałowych oraz zwiększenie wydzielania wody do światła jelita, co prowadzi do efektywnego oczyszczenia przewodu pokarmowego.

Główne grupy preparatów do oczyszczania jelit to: izoosmotyczne roztwory wieloelektrolitowe zawierające glikol polietylenowy (PEG), preparaty hiperosmotyczne oraz środki przeczyszczające kontaktowe. Do najczęściej stosowanych substancji czynnych należą: makrogol (glikol polietylenowy), fosforan sodu, cytrynian magnezu, pikosulfat sodu, bisakodyl oraz sole magnezu.

Wśród preparatów dostępnych w Polsce wyróżniamy: Fortrans, Olopeg, Moviprep, Eziclen (fosforan sodu), CitraFleet i Picoprep (pikosulfat sodu z cytrynianem magnezu), Bisacodyl, Dulcobis (bisakodyl), X-Prep (senes) oraz Phospho-soda (fosforan sodu).

Największą zaletą preparatów do oczyszczania jelit jest ich wysoka skuteczność przy relatywnie krótkim czasie działania. Preparaty PEG są uznawane za najbezpieczniejsze, gdyż nie powodują znaczących zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. Nowoczesne preparaty niskoobjętościowe (np. Moviprep, Eziclen) poprawiają komfort pacjenta poprzez zmniejszenie ilości płynu do spożycia.

Stosowanie tych leków wiąże się jednak z ryzykiem zaburzeń wodno-elektrolitowych, szczególnie u osób starszych, z chorobami nerek lub serca. Preparaty fosforanowe mogą powodować hipokalcemię, hiperfosfatemię i niewydolność nerek. Bisakodyl i pikosulfat sodu mogą wywoływać skurcze jelitowe i biegunkę. Przeciwwskazania obejmują niedrożność jelit, perforację przewodu pokarmowego, ostre choroby zapalne jelit oraz ciężką niewydolność krążenia lub nerek.

Preparaty do oczyszczania jelit można podzielić na dwie główne podgrupy: preparaty wysokoobjętościowe (4 litry płynu, np. Fortrans) oraz niskoobjętościowe (1-2 litry płynu, np. Moviprep, Eziclen). Dodatkowo wyróżniamy preparaty izotoniczne (nie powodujące przesunięć płynów i elektrolitów) oraz hiperosmotyczne (powodujące przepływ wody do światła jelita).