Leki w grupie
„penicyliny o szerokim spektrum działania”

Penicyliny o szerokim spektrum działania to podgrupa antybiotyków beta-laktamowych, które charakteryzują się rozszerzonym zakresem aktywności przeciwbakteryjnej w porównaniu do penicylin naturalnych. Działają poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii, wiążąc się z białkami PBP (penicillin-binding proteins), co prowadzi do zaburzenia integralności ściany komórkowej i lizy komórki bakteryjnej.

Do najważniejszych przedstawicieli tej grupy należą: ampicylina (Ampicillin, Unasyn), amoksycylina (Amoksiklav, Augmentin, Taromentin, Zinnat), piperacylina (Tazocin), tykarcylina (w Polsce niedostępna). Wiele z tych leków występuje w połączeniu z inhibitorami beta-laktamaz (np. kwas klawulanowy, sulbaktam, tazobaktam), co dodatkowo poszerza ich spektrum działania.

Penicyliny o szerokim spektrum działania można podzielić na: aminopenicyliny (ampicylina, amoksycylina), karboksypenicyliny (karbenicylina, tikarcylina) oraz ureidopenicyliny (azlocylina, mezlocylina, piperacylina). Każda z tych podgrup charakteryzuje się nieco innym spektrum działania przeciwbakteryjnego i właściwościami farmakokinetycznymi.

Główną zaletą stosowania tych antybiotyków jest ich rozszerzone spektrum działania obejmujące zarówno bakterie Gram-dodatnie (podobnie jak penicyliny naturalne), jak i wiele szczepów Gram-ujemnych, w tym niektóre Enterobacteriaceae. Dodatkowo, w połączeniu z inhibitorami beta-laktamaz, mogą być skuteczne wobec szczepów wytwarzających te enzymy. Cechują się również stosunkowo niską toksycznością i dobrą penetracją do tkanek.

Należy jednak pamiętać o zagrożeniach związanych z ich stosowaniem. Najważniejsze to reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktyczne, które mogą wystąpić u osób uczulonych na penicyliny. Istnieje również ryzyko krzyżowej nadwrażliwości z innymi antybiotykami beta-laktamowymi. Ponadto, podobnie jak w przypadku innych antybiotyków, niewłaściwe stosowanie może prowadzić do rozwoju oporności bakteryjnej. U niektórych pacjentów mogą wystąpić działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka, nudności czy wymioty.