substancja powierzchniowo czynna

Substancja powierzchniowo czynna (surfaktant) to związek chemiczny, który zmniejsza napięcie powierzchniowe na granicy faz, na przykład między cieczą a gazem lub dwiema niemieszającymi się cieczami. W medycynie szczególne znaczenie ma surfaktant płucny, produkowany przez pneumocyty typu II w pęcherzykach płucnych.

Surfaktant płucny składa się głównie z fosfolipidów (około 90%, przede wszystkim fosfatydylocholiny) oraz specyficznych białek surfaktantowych (SP-A, SP-B, SP-C i SP-D). Jego główną funkcją jest zmniejszanie napięcia powierzchniowego w pęcherzykach płucnych, co zapobiega ich zapadaniu się podczas wydechu i znacząco ułatwia wymianę gazową.

Niedobór surfaktantu jest kluczowym elementem patofizjologii zespołu zaburzeń oddychania u noworodków (RDS), szczególnie u wcześniaków. W leczeniu tego stanu stosuje się egzogenny surfaktant, podawany bezpośrednio do dróg oddechowych. Surfaktant odgrywa również rolę w odporności wrodzonej płuc, uczestnicząc w eliminacji patogenów i modulacji odpowiedzi immunologicznej.

Dysfunkcja surfaktantu wiąże się również z innymi chorobami płuc, takimi jak ostre uszkodzenie płuc (ALI), zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS), zapalenie płuc czy przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP). Badania nad terapeutycznym zastosowaniem surfaktantu w tych schorzeniach są przedmiotem intensywnych badań klinicznych.

Powiązane wpisy

  1. 24.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl