ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) to prawdopodobieństwo wystąpienia zakrzepicy żył głębokich i/lub zatorowości płucnej u pacjenta. Ocena tego ryzyka stanowi kluczowy element praktyki klinicznej, szczególnie u pacjentów hospitalizowanych, poddawanych zabiegom chirurgicznym lub obciążonych czynnikami predysponującymi.
Do najważniejszych czynników ryzyka ŻChZZ zalicza się: unieruchomienie, przebyty zabieg operacyjny (zwłaszcza ortopedyczny), uraz, nowotwór złośliwy, ciążę i połóg, doustną antykoncepcję hormonalną, hormonalną terapię zastępczą, otyłość, wiek powyżej 40 lat, a także wrodzone i nabyte trombofilie. Szczególnie wysokie ryzyko dotyczy pacjentów po dużych zabiegach ortopedycznych oraz chorych onkologicznych.
Stratyfikacja ryzyka ŻChZZ opiera się na skalach oceny, takich jak skala Padewska dla pacjentów internistycznych czy skala Capriniego dla pacjentów chirurgicznych. Prawidłowa ocena ryzyka pozwala na wdrożenie odpowiedniej profilaktyki przeciwzakrzepowej, która może obejmować metody farmakologiczne (heparyny drobnocząsteczkowe, fondaparynuks, antagoniści witaminy K, DOAC) oraz metody mechaniczne (pończochy uciskowe, przerywany ucisk pneumatyczny).
Wczesna identyfikacja pacjentów z podwyższonym ryzykiem ŻChZZ i wdrożenie adekwatnej profilaktyki przeciwzakrzepowej znacząco zmniejsza częstość występowania epizodów zakrzepowo-zatorowych oraz związaną z nimi śmiertelność. Profilaktyka powinna być dostosowana indywidualnie, uwzględniając zarówno ryzyko zakrzepicy, jak i ryzyko powikłań krwotocznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Naraya Plus
Przy przepisywaniu złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego Naraya Plus, zawierającego 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, należy szczególnie uwzględnić ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Ryzyko to jest istotnie wyższe w porównaniu do preparatów zawierających lewonorgestrel, norgestimat lub noretisteron, które cechują się najniższym ryzykiem ŻChZZ. Epidemiologiczne dane wskazują, że u kobiet stosujących preparaty z drospirenonem, takich jak Naraya Plus, liczba przypadków ŻChZZ wynosi około 9-12 na 10 000 kobiet rocznie, podczas gdy dla preparatów z lewonorgestrelem jest to około 5-7 przypadków. Ryzyko jest największe w pierwszym roku stosowania oraz po przerwie w terapii trwającej 4 tygodnie lub dłużej. Lekarz powinien przeprowadzić szczegółowy wywiad i omówić z pacjentką potencjalne czynniki ryzyka oraz konieczność monitorowania objawów wskazujących na rozwój ŻChZZ.