lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy

Leki przeciwdepresyjne trójpierścieniowe (TLPD) stanowią jedną z najstarszych grup leków stosowanych w leczeniu depresji. Ich nazwa wywodzi się od charakterystycznej struktury chemicznej zawierającej trzy pierścienie. Do tej grupy należą m.in. amitryptylina, imipramina, klomipramina, doksepina i opipramol.

Mechanizm działania TLPD polega głównie na hamowaniu wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym, co prowadzi do zwiększenia stężenia tych neuroprzekaźników w synapsach. Dodatkowo wykazują działanie antagonistyczne wobec receptorów muskarynowych, histaminowych H1 oraz α1-adrenergicznych, co odpowiada za profil działań niepożądanych.

Wskazania do stosowania TLPD obejmują przede wszystkim ciężkie epizody depresji, zwłaszcza z objawami melancholicznymi, a także zaburzenia lękowe, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, ból neuropatyczny oraz profilaktykę migreny. Ze względu na liczne działania niepożądane i wąskie okno terapeutyczne, leki te obecnie stanowią zwykle terapię drugiego lub trzeciego rzutu.

Główne działania niepożądane TLPD wynikają z ich aktywności antymuskarynowej (suchość w ustach, zaburzenia widzenia, zaparcia, zatrzymanie moczu), przeciwhistaminowej (sedacja, przyrost masy ciała) oraz blokady receptorów α1-adrenergicznych (hipotonia ortostatyczna). Istotnym ryzykiem jest kardiotoksyczność, zwłaszcza wydłużenie odstępu QT, co może prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca, szczególnie w przypadku przedawkowania.

Stosowanie TLPD wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, jaskrą, przerostem prostaty oraz u osób starszych. Przeciwwskazane jest łączenie ich z inhibitorami MAO ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. Leczenie należy rozpoczynać od małych dawek, stopniowo je zwiększając, a odstawianie powinno odbywać się powoli dla uniknięcia objawów odstawiennych.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl