hipersomnia
Hipersomnia to zaburzenie snu charakteryzujące się nadmierną sennością w ciągu dnia, pomimo prawidłowego lub wydłużonego czasu snu w nocy. Pacjenci z hipersomnią doświadczają trudności z wybudzeniem się rano, potrzeby długich drzemek w ciągu dnia, które nie przynoszą regeneracji, oraz ogólnego uczucia przewlekłego zmęczenia.
Etiologia hipersomnii może być różnorodna i obejmuje pierwotne zaburzenia snu (np. narkolepsję, idiopatyczną hipersomnię), zaburzenia neurologiczne, choroby psychiatryczne, zaburzenia endokrynologiczne oraz stosowanie niektórych leków czy substancji psychoaktywnych. Często współistnieje z innymi zaburzeniami snu, takimi jak zespół bezdechu sennego czy zespół niespokojnych nóg.
Diagnostyka hipersomnii wymaga kompleksowego podejścia obejmującego wywiad kliniczny, dziennik snu, badania laboratoryjne, badanie polisomnograficzne oraz test wielokrotnej latencji snu (MSLT). Leczenie zależy od przyczyny i może obejmować farmakoterapię (leki stymulujące, modafinil), terapię behawioralną oraz leczenie chorób współistniejących.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Lęki nocne (parasomnia) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Lęki nocne (sleep terrors) to parasomnia występująca głównie u dzieci w wieku 3-8 lat, charakteryzująca się nagłym wybudzeniem w pierwszej trzeciej nocy (1-3 godziny po zaśnięciu) podczas przejścia z głębokiego snu NREM (fazy 3 i 4) do lżejszej fazy. Epizody trwają od kilku sekund do nawet 45 minut i manifestują się intensywnym strachem, krzykiem, tachykardią, poceniem się, rozszerzonymi źrenicami oraz dezorientacją, przy braku pamięci zdarzenia następnego dnia. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca predyspozycje genetyczne, niedobór snu, stres, współistniejące zaburzenia snu (np. obturacyjny bezdech senny), gorączkę, refluks żołądkowo-przełykowy oraz wpływ leków i substancji pobudzających. Diagnostyka opiera się na wywiadzie klinicznym, obserwacji oraz w razie potrzeby badaniu polisomnograficznym, z wykluczeniem innych stanów, takich jak napady padaczkowe nocne czy koszmary senne, które różnią się m.in. czasem występowania i pamięcią epizodu.
benzodiazepina, bezdech senny, częstoskurcz, drgawki, dziennik snu, faza NREM, faza REM, higiena snu, hipersomnia, koszmar senny, lęk nocny, lek przeciwdepresyjny, padaczka nocna, parasomnia, polisomnografia, refluks przełykowy, układ autonomiczny, uraz psychiczny, wywiad kliniczny, zaburzenia lękowe, zaburzenia oddechowe, zespół niespokojnych nóg, zespół stresu pourazowego - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Quetiapine Fair-Med 100 mg
Kwetiapina, substancja czynna preparatu Quetiapine Fair-Med, wymaga szczególnej ostrożności przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Dane kliniczne wskazują, że ekspozycja na kwetiapinę w pierwszym trymestrze ciąży (300-1000 zakończonych ciąż) nie wykazuje jednoznacznie zwiększonego ryzyka wad rozwojowych płodu, jednak brak jest ostatecznych dowodów potwierdzających całkowite bezpieczeństwo. Badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych wykazały toksyczne działanie na procesy rozrodcze, co wymaga uwzględnienia w ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie kwetiapiny w trzecim trymestrze ciąży, gdyż u noworodków mogą wystąpić objawy pozapiramidowe, drżenie mięśni, pobudzenie, senność, niewydolność oddechowa oraz zaburzenia karmienia, co wymaga ścisłego monitorowania stanu dziecka po porodzie.
badanie przedkliniczne, drżenie mięśniowe, ekspozycja na lek, hiperprolaktynemia, hipersomnia, kwetiapina, kwetiapina w trzecim trymestrze, lek przeciwpsychotyczny, niepokój psychoruchowy, niewydolność oddechowa, objawy pozapiramidowe, przenikanie leku do mleka, toksyczność kwetiapiny, wada rozwojowa płodu, zaburzenia karmienia, zaburzenia napięcia mięśniowego, zaburzenie układu nerwowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Alpragen 0,25 mg
Alprazolam, stosowany terapeutycznie, najczęściej powoduje senność u około 10% pacjentów, która zwykle ustępuje po kilku dniach lub po redukcji dawki. Lek ten niesie ryzyko uzależnienia fizycznego i psychicznego, a nagłe odstawienie może wywołać objawy odstawienia, takie jak dysforia, bezsenność, drgawki, skurcze mięśni, wymioty, pocenie się i drżenia. W trakcie terapii obserwuje się szerokie spektrum działań niepożądanych, w tym bardzo częste bóle głowy, senność, zaburzenia pamięci, zawroty głowy, ataksję, parestezje, drżenia, zaburzenia koordynacji i równowagi, a także zaburzenia smaku i napady częściowe. Dodatkowo, mogą wystąpić reakcje paradoksalne, takie jak pobudzenie, agresja, urojenia i psychozy, szczególnie u osób starszych oraz pacjentów z chorobami psychicznymi lub nadużywających substancji psychoaktywnych.
agranulocytoza, akatyzja, alprazolam, ataksja, benzodiazepina, ból głowy, drgawka, drżenie, dysforia, dyskineza, dystonia, granulocyt, hiperprolaktynemia, hipersomnia, hiperwentylacja, kołatanie serca, letarg, napad częściowy, napad padaczkowy, niedociśnienie tętnicze, niepamięć, niewyraźne widzenie, niezborność ruchowa, omdlenie, osłupienie, parestezja, podwójne widzenie, prolaktyna, reakcja paradoksalna, sedacja, senność, siniak, skurcz mięśni, suchość jamy ustnej, szum uszny, tachykardia, uderzenie gorąca, uzależnienie fizyczne, zaburzenie depresyjne, zaburzenie mowy, zaburzenie naczynioruchowe, zaburzenie pamięci, zaburzenie poznawcze, zaburzenie smaku, zaburzenie snu, zakażenie górnych dróg oddechowych, zaparcie, zawrót głowy, zespół abstynencyjny, zespół stresu pourazowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fanipos Plus (137 mcg + 50 mcg)/dawkę donosową
Fanipos Plus to preparat donosowy zawierający chlorowodorek azelastyny (137 µg) oraz propionian flutykazonu (50 µg) na dawkę, stosowany w terapii alergicznych schorzeń nosa. Najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym jest zaburzenie smaku, często wynikające z nieprawidłowej techniki aplikacji. Długotrwałe stosowanie flutykazonu może prowadzić do działań ogólnoustrojowych, w tym osteoporozy oraz opóźnienia wzrostu u dzieci i młodzieży. Wśród działań niepożądanych o różnej częstości występowania wyróżnia się reakcje nadwrażliwości (w tym anafilaksję i obrzęk naczynioruchowy), bóle głowy, zawroty głowy, senność, jaskrę, wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, zaćmę, krwawienia z nosa, suchość w jamie ustnej i nosa, nudności, wysypki skórne oraz uczucie zmęczenia i osłabienie.
chlorowodorek azelastyny, ciśnienie wewnątrzgałkowe, Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych, dysgusja, glikokortykosteroid, hipersomnia, jaskra, kortykosteroid donosowy, krwawienie z nosa, nadwrażliwość, nieostre widzenie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, perforacja przegrody nosowej, pokrzywka, propionian flutykazonu, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, świąd, wysypka skórna, zaburzenie smaku, zaburzenie układu oddechowego, zaćma - Leksykon chorób i schorzeń
Nadmierna senność dzienna (hipersomnia) – Leczenie
Nadmierna senność dzienna (hipersomnia) dotyka 10-20% populacji i charakteryzuje się epizodami zasypiania w ciągu dnia pomimo odpowiedniej ilości snu nocnego. Leczenie farmakologiczne obejmuje leki promujące czuwanie, takie jak modafinil i armodafinil, metylofenidat, pochodne amfetaminy, pitolisant oraz solriamfetol, a także oksybat sodu i jego niskosodową formę (Xywav) stosowane w celu poprawy jakości snu nocnego. Dawkowanie i wybór leku zależą od etiologii hipersomnii, a działania niepożądane obejmują m.in. bóle głowy, nudności, zawroty głowy oraz ryzyko uzależnienia. W terapii wspomagającej stosuje się również klarytromycynę, flumazenil oraz leki przeciwdepresyjne, zwłaszcza przy współistniejących zaburzeniach psychicznych. Skuteczność leczenia jest zmienna, a około 64% pacjentów nadal doświadcza objawów senności mimo terapii.
armodafinil, dopamina, flumazenil, głęboka stymulacja mózgu, higiena snu, hipersomnia, inhibitor wychwytu dopaminy, klarytromycyna, leczenie farmakologiczne, leczenie niefarmakologiczne, leki dopaminergiczne, leki promujące czuwanie, leki przeciwdepresyjne, metylofenidat, modafinil, niedoczynność tarczycy, obturacyjny bezdech senny, okresowe ruchy kończyn, oksybat sodu, pitolisant, pochodne amfetaminy, POChP, receptor histaminowy H3, solriamfetol, terapia CPAP, terapia poznawczo-behawioralna, terapia światłem, zespół niespokojnych nóg