hiperprolaktynemia
Wskazanie

Hiperprolaktynemia to stan podwyższonego stężenia prolaktyny we krwi, występujący częściej u kobiet niż u mężczyzn. Za wartości prawidłowe u kobiet niebędących w ciąży uznaje się stężenie poniżej 25 μg/l, a u mężczyzn poniżej 20 μg/l. Do głównych przyczyn hiperprolaktynemii należą: mikro- i makrogruczolaki przysadki wydzielające prolaktynę, stosowanie niektórych leków (neuroleptyki, metoklopramid, werapamil), niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek oraz idiopatyczne przypadki bez ustalonej przyczyny.

Objawy hiperprolaktynemii różnią się w zależności od płci. U kobiet najczęściej obserwuje się zaburzenia miesiączkowania (oligomenorrhea, amenorrhea), niepłodność, mlekotok, zmniejszenie libido oraz suchość pochwy. U mężczyzn może wystąpić zmniejszenie libido, zaburzenia erekcji, oligozoospermia, ginekomastia i rzadziej galaktorrhea. W przypadku makrogruczolaków przysadki mogą pojawić się również objawy związane z uciskiem na struktury sąsiadujące, jak bóle głowy czy zaburzenia widzenia.

W leczeniu farmakologicznym hiperprolaktynemii stosuje się przede wszystkim agonistów dopaminy. W Polsce dostępne są: bromokryptyna (Bromergon, Parlodel), kabergolina (Dostinex, Cabergolin Teva) oraz chinagolid (Norprolac). Najczęściej wybieranym lekiem pierwszego rzutu jest kabergolina ze względu na najlepszą skuteczność i tolerancję. Bromokryptyna jest tańsza, ale charakteryzuje się większą liczbą działań niepożądanych. W wybranych przypadkach mikro- i makrogruczolaków rozważa się leczenie neurochirurgiczne lub radioterapię.

Największe trudności w leczeniu hiperprolaktynemii wiążą się z opornością na agonistów dopaminy, która występuje u około 10% pacjentów. Innym problemem jest długotrwałość terapii – po odstawieniu leków często dochodzi do nawrotu hiperprolaktynemii, co wymaga wieloletniego, a czasem dożywotniego leczenia. Działania niepożądane leków, szczególnie bromokryptyny (nudności, zawroty głowy, niedociśnienie ortostatyczne), mogą prowadzić do nieprzestrzegania zaleceń przez pacjentów. Istotną kwestią jest również monitorowanie pacjentów długotrwale przyjmujących wysokie dawki agonistów dopaminy pod kątem rozwoju zwłóknień zastawek serca.