Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Wirus odry

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania szczepionek zawierających wirus odry

Zastosowanie szczepionek zawierających żywe atenuowane wirusy odry wymaga szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego. W preparatach takich jak Priorix i Priorix-Tetra wirus odry (szczep Schwarz) jest jednym z głównych komponentów aktywnych. Podawanie tych szczepionek wymaga przestrzegania określonych zasad bezpieczeństwa oraz uwzględnienia specjalnych ostrzeżeń.¹²

Identyfikowalność produktu

Dla zapewnienia właściwego monitorowania bezpieczeństwa stosowania biologicznych produktów leczniczych, takich jak szczepionki zawierające wirus odry, należy czytelnie zapisać nazwę i numer serii podawanego produktu. Jest to kluczowe dla identyfikowalności produktu i monitorowania bezpieczeństwa farmakoterapii.³⁴

Środki ostrożności przed podaniem

Należy pamiętać, że alkohol i inne środki dezynfekujące powinny całkowicie wyparować ze skóry przed podaniem szczepionki zawierającej wirus odry. Pozostałości tych środków mogą doprowadzić do inaktywacji atenuowanych wirusów znajdujących się w szczepionce, co może skutkować obniżeniem jej skuteczności.⁵⁶

Ryzyko reakcji anafilaktycznych

Wirusy odry i świnki zawarte w szczepionkach Priorix i Priorix-Tetra są produkowane w hodowli komórek zarodka kurzego, co może skutkować obecnością śladowych ilości białka jaja w preparacie. Osoby z reakcjami anafilaktycznymi, anafilaktoidalnymi lub innymi reakcjami typu natychmiastowego w wywiadzie po spożyciu jaj (np. uogólniona pokrzywka, obrzęk jamy ustnej i gardła, trudności w oddychaniu, obniżenie ciśnienia tętniczego lub wstrząs) mogą być w grupie zwiększonego ryzyka wystąpienia reakcji typu natychmiastowego po szczepieniu. Pomimo że takie reakcje są bardzo rzadkie, szczepienie tych osób powinno być przeprowadzane ze szczególną ostrożnością, z zapewnieniem dostępności odpowiednich środków leczniczych na wypadek wystąpienia reakcji anafilaktycznej.⁷⁸

Ryzyko drgawek gorączkowych

Szczególna ostrożność powinna zostać zachowana podczas szczepienia osób z zaburzeniami ośrodkowego układu nerwowego, u których istnieje ryzyko drgawek gorączkowych lub osób z drgawkami w wywiadzie rodzinnym. Pacjenci z przebytymi drgawkami gorączkowymi powinni być ściśle monitorowani po szczepieniu. W przypadku szczepionki Priorix-Tetra zaobserwowano zwiększone ryzyko wystąpienia gorączki i drgawek gorączkowych w okresie od 5 do 12 dni po podaniu pierwszej dawki, w porównaniu z jednoczesnym podaniem szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR) oraz osobno przeciw ospie wietrznej.⁹¹⁰

U pacjentów ze stwierdzonymi w wywiadzie lub w wywiadzie rodzinnym drgawkami (w tym drgawkami gorączkowymi) należy rozważyć podanie pierwszej dawki w postaci szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR) oraz osobno przeciw ospie wietrznej zamiast szczepionki Priorix-Tetra. W każdym przypadku osoby zaszczepione powinny być obserwowane pod kątem wystąpienia gorączki w okresie zwiększonego ryzyka.¹¹

Warto zaznaczyć, że częstość występowania gorączki jest zazwyczaj wyższa po podaniu pierwszej dawki szczepionki zawierającej wirusa odry. Nie odnotowano doniesień wskazujących na zwiększone ryzyko wystąpienia gorączki po podaniu drugiej dawki.¹²

Szczepienie pacjentów z niedoborami odporności

Szczepienie pacjentów z wybranymi rodzajami niedoborów odporności można rozważyć w przypadku, gdy korzyści przewyższają ryzyko. Dotyczy to pacjentów z:¹³¹⁴

• bezobjawowym zakażeniem HIV
• niedoborem podklas IgG
• wrodzoną neutropenią
• przewlekłą chorobą ziarniakową
• chorobami przebiegającymi z niedoborem dopełniacza

¹⁵¹⁶

Pacjenci z niedoborami odporności, u których nie stwierdza się przeciwwskazań do szczepienia, mogą zareagować słabiej niż pacjenci z prawidłową czynnością układu immunologicznego. W rezultacie, mimo prawidłowego podania szczepionki, niektóre z tych osób mogą zachorować na odrę w przypadku kontaktu z wirusem. Tych pacjentów należy starannie monitorować pod kątem występowania objawów odry.¹⁷¹⁸

Trombocytopenia

Po podaniu pierwszej dawki żywych szczepionek przeciwko odrze, śwince, różyczce zgłaszano przypadki nasilenia lub nawrotu trombocytopenii u osób chorujących na tę chorobę. Trombocytopenia związana ze szczepieniem szczepionką MMR jest rzadka i zasadniczo samoograniczająca. U pacjentów z istniejącą trombocytopenią lub historią trombocytopenii po szczepieniu przeciw odrze, śwince i różyczce należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka wynikającego ze szczepienia. Tych pacjentów należy szczepić z zachowaniem ostrożności, a zalecaną drogą podania jest droga podskórna.¹⁹²⁰

Ochrona po ekspozycji

Ograniczona ochrona przeciw odrze może zostać uzyskana przez zaszczepienie w ciągu 72 godzin od momentu narażenia na zarażenie naturalnie występującą odrą. Jest to istotna informacja w kontekście możliwości przeprowadzenia interwencji u osób narażonych na kontakt z wirusem odry.²¹²²

Przenoszenie wirusa

Przeniesienie wirusów odry ze szczepionki na osoby podatne na zachorowanie nie zostało nigdy udokumentowane. Wydalanie wirusów odry do gardła występuje około 7 do 28 dni po szczepieniu, ze szczytową ilością wydalania około 11 dnia. Mimo to, brak jest dowodów transmisji tych wydalonych wirusów na osoby podatne na zachorowanie.²³²⁴

Reakcje wazowagalne

Utrata przytomności (omdlenie) może wystąpić po podaniu lub nawet przed podaniem szczepionki, szczególnie u młodzieży, jako reakcja psychogenna na ukłucie igłą. Mogą temu towarzyszyć objawy neurologiczne, takie jak przemijające zaburzenia widzenia, parestezje oraz toniczno-kloniczne ruchy kończyn podczas odzyskiwania przytomności. Ważne jest zachowanie odpowiednich procedur, aby uniknąć urazów podczas omdleń.²⁵²⁶

Skuteczność szczepionki

Jak w przypadku wszystkich szczepionek, nie wszystkie zaszczepione osoby mogą wytworzyć ochronny poziom przeciwciał. Oznacza to, że pomimo prawidłowo przeprowadzonego szczepienia, u niektórych osób może nie dojść do wytworzenia odpowiedniej odpowiedzi immunologicznej zapewniającej pełną ochronę przed zachorowaniem.²⁷²⁸

Droga podania

Szczepionki zawierające wirus odry w żadnym przypadku nie mogą być podawane donaczyniowo. Priorix powinien być podawany podskórnie, natomiast w przypadku pacjentów z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia, podanie podskórne jest jedyną dopuszczalną drogą podania.²⁹³⁰

Szczepienie w ciąży i okresie karmienia

Przeniesienie wirusa różyczki na niemowlęta poprzez mleko matki oraz transmisja wirusa przez łożysko zostały udokumentowane, bez żadnego dowodu na wystąpienie klinicznych objawów choroby. Te informacje są istotne dla lekarzy prowadzących kobiety w ciąży lub karmiące piersią, które miały kontakt z osobami zaszczepionymi.³¹

Substancje pomocnicze o znanym działaniu

Szczepionki zawierające wirus odry zawierają pewne substancje pomocnicze, które mogą mieć znaczenie kliniczne u wybranych grup pacjentów:

• Kwas para-aminobenzoesowy – może powodować reakcje alergiczne (możliwe reakcje typu późnego) i wyjątkowo skurcz oskrzeli.
• Fenyloalanina – szczepionka Priorix zawiera 334 mikrogramy fenyloalaniny w każdej dawce, a Priorix-Tetra 583 mikrogramy. Jest to szczególnie istotne dla pacjentów z fenyloketonurią (PKU), ponieważ fenyloalanina może być dla nich szkodliwa.
• Sód i potas – szczepionki zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę i mniej niż 1 mmol (39 mg) potasu na dawkę, co oznacza, że są uznawane za „wolne od sodu” i „wolne od potasu”.

³²³³