Właściwości farmakodynamiczne
Wirus odry

Wirus odry – wprowadzenie

Wirus odry jest składnikiem szczepionek przeciw odrze, śwince i różyczce (Priorix) oraz szczepionek czteroskładnikowych przeciw odrze, śwince, różyczce i ospie wietrznej (Priorix-Tetra). Występuje w tych preparatach jako żywy atenuowany wirus szczepu Schwarz, produkowany w hodowli komórek zarodka kurzego. Minimalna zawartość wirusa odry w szczepionce Priorix wynosi 10^3,0 CCID₅₀ na dawkę, a w szczepionce Priorix-Tetra również 10^3,0 CCID₅₀ na dawkę.¹²

Właściwości immunogenne wirusa odry w szczepionkach

Wirus odry w szczepionkach charakteryzuje się wysoką immunogennością, co zostało potwierdzone w licznych badaniach klinicznych. W badaniach z udziałem dzieci w wieku od 12 miesięcy do 2 lat wykazano, że szczepionka Priorix zawierająca atenuowany wirus odry jest wysoce immunogenna. Pojedyncza dawka szczepionki indukowała wytwarzanie przeciwciał przeciw odrze u 98,1% uprzednio seronegatywnych zaszczepionych. Dwa lata po szczepieniu pierwotnym wskaźnik serokonwersji dla odry wynosił 93,4%.³

Wpływ wieku na odpowiedź immunologiczną na wirus odry

Odpowiedź immunologiczna na wirus odry wykazuje zależność od wieku dziecka w momencie szczepienia. U dzieci w wieku 9-10 miesięcy współczynnik serokonwersji po pierwszej dawce szczepionki Priorix wynosił 92,6%, natomiast u niemowląt szczepionych w wieku 11 miesięcy, odsetek dzieci z ochronnym mianem przeciwciał przeciwko odrze (≥ 150 mIU/ml) po pierwszej dawce szczepionki wynosił 91-92% i był niższy niż obserwowany, gdy pierwsza dawka szczepionki była podana w wieku 12 miesięcy.⁴⁵

W badaniu klinicznym przeprowadzonym w Azji (Singapur) z udziałem 300 zdrowych dzieci w wieku 9-10 miesięcy, po podaniu pierwszej dawki szczepionki Priorix-Tetra współczynnik serokonwersji dla wirusa odry wynosił 93,3% (95% CI: 87,6; 96,6). Współczynniki te były niższe niż obserwowane u dzieci w wieku 12-24 miesięcy w innych badaniach klinicznych. Wynika to z możliwej interferencji z przeciwciałami matczynymi u niemowląt w pierwszym roku życia.⁶

Znaczenie drugiej dawki szczepionki zawierającej wirus odry

Podanie drugiej dawki szczepionki zawierającej wirus odry ma istotne znaczenie dla zapewnienia optymalnej odpowiedzi immunologicznej. Druga dawka szczepionki Priorix indukuje wyższe współczynniki serokonwersji i/lub poziomy przeciwciał przeciwko odrze. W związku z tym, aby zapewnić optymalną odpowiedź immunologiczną, druga dawka szczepionki powinna zostać podana w ciągu 3 miesięcy po pierwszej dawce, szczególnie u dzieci szczepionych przed ukończeniem 12 miesiąca życia.⁷⁸

Długotrwałość odpowiedzi immunologicznej przeciwko wirusowi odry

Długotrwałość odpowiedzi immunologicznej przeciwko wirusowi odry po szczepieniu została potwierdzona w badaniach klinicznych. W badaniu, w którym dzieci w wieku 12-22 miesięcy otrzymały dwie dawki szczepionki Priorix-Tetra, wskaźniki seropozytywności dla przeciwciał przeciwko odrze utrzymywały się na wysokim poziomie. Po 2-letnim, 6-letnim i 10-letnim okresie obserwacji wskaźniki seropozytywności dla przeciwciał przeciwko odrze, wyrażone jako odsetek uczestników badania z poziomem przeciwciał równym lub wyższym od określonej wartości granicznej, pozostawały wysokie.⁹

Skuteczność ochronna

Mimo braku bezpośrednich danych dotyczących skuteczności ochronnej szczepionki Priorix przeciwko odrze, immunogenność jest akceptowana jako zastępczy wskaźnik skuteczności ochronnej. W badaniach klinicznych potwierdzono, że szczepienie indukuje wytwarzanie przeciwciał ochronnych przeciwko wirusowi odry u 98,1% uprzednio seronegatywnych zaszczepionych po pojedynczej dawce.¹⁰

Skuteczność ochronna wirusa odry w szczepionkach Priorix-Tetra była oceniana pośrednio poprzez ustalenie immunogenności. W trzech badaniach klinicznych przeprowadzonych w Europie (Austria, Finlandia, Niemcy, Grecja, Polska) około 2000 uprzednio nieszczepionych dzieci w wieku od 11 do 23 miesięcy otrzymało dwie dawki szczepionki Priorix-Tetra w odstępie 6 tygodni, uzyskując wysokie wskaźniki serokonwersji i średnie geometryczne stężeń przeciwciał przeciw odrze.¹¹

Drogi podania a odpowiedź immunologiczna

Badania kliniczne potwierdziły, że różne drogi podania szczepionek zawierających wirus odry zapewniają porównywalną odpowiedź immunologiczną. W przypadku szczepionki Priorix, ograniczona liczba pacjentów otrzymała w trakcie badań klinicznych szczepionkę domięśniowo. Wskaźniki serokonwersji wobec wirusa odry były porównywalne do tych obserwowanych w przypadku podskórnej drogi podania.¹²

Również w przypadku szczepionki Priorix-Tetra, immunogenność i bezpieczeństwo podania domięśniowego zostały ocenione w badaniu porównawczym, w którym 328 dzieci w wieku 11-21 miesięcy otrzymało domięśniowo lub podskórnie dwie dawki szczepionki. Badanie wykazało porównywalną immunogenność oraz profil bezpieczeństwa po stosowaniu obu dróg podania.¹³

Zastosowanie u młodzieży i osób dorosłych

Bezpieczeństwo i immunogenność szczepionki Priorix zawierającej wirus odry u młodzieży i osób dorosłych nie były szczegółowo badane w badaniach klinicznych. Również w przypadku szczepionki Priorix-Tetra nie przeprowadzono badań klinicznych w celu oceny immunogenności u pacjentów w wieku powyżej 6 lat. Immunogenność szczepionki Priorix-Tetra, w tym komponenty wirusa odry, u osób w wieku powyżej 6 lat szacuje się na podstawie dostępnych danych dla szczepionek Priorix i Varilrix.¹⁴¹⁵

Interakcje wirusa odry z równocześnie podawanymi szczepionkami

W badaniach klinicznych oceniano również jednoczesne podawanie szczepionek zawierających wirus odry z innymi preparatami. W jednym z badań klinicznych 147 dzieci w wieku 9-10 miesięcy otrzymało równocześnie szczepionki Priorix i Varilrix. Wskaźniki serokonwersji dla odry wynosiły 92,6%, co potwierdza brak istotnej interferencji immunologicznej między tymi preparatami.¹⁶

Badano również odpowiedź immunologiczną po podaniu szczepionki Priorix-Tetra jako drugiej dawki szczepienia przeciw odrze, śwince i różyczce u dzieci w wieku od 24 miesięcy do 6 lat, które otrzymały wcześniej szczepienie pierwotne szczepionką MMR lub szczepionką MMR podawaną jednocześnie z żywą, atenuowaną szczepionką przeciw ospie wietrznej. Wskaźniki seropozytywności dla przeciwciał przeciw odrze wyniosły 100% w obu grupach badanych.¹⁷

Bezpieczeństwo stosowania wirusa odry w szczepionkach

Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania wirusa odry pochodzą zarówno z badań klinicznych, jak i z badań obserwacyjnych. W retrospektywnej analizie zebranych danych oceniono ryzyko występowania drgawek gorączkowych po podaniu pierwszej dawki szczepionki Priorix-Tetra, zawierającej atenuowany wirus odry, dzieciom w wieku od 9 do 30 miesięcy.¹⁸

Ogólny profil bezpieczeństwa wirusa odry w szczepionkach Priorix i Priorix-Tetra został potwierdzony w licznych badaniach klinicznych, które wykazały akceptowalny poziom bezpieczeństwa, niezależnie od drogi podania (podskórnej czy domięśniowej).