Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Wirus odry

Wpływ wirusa odry na płodność, ciążę i laktację

Charakterystyka wpływu wirusa odry na płodność, ciążę i laktację jest istotnym elementem informacji, które lekarz powinien przekazać pacjentce w wieku rozrodczym, będącej w ciąży lub karmiącej piersią. Wiedza ta jest niezbędna do podjęcia świadomej decyzji odnośnie szczepienia przeciwko odrze, a także postępowania w przypadku nieświadomego podania szczepionki kobiecie ciężarnej. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na ten temat w oparciu o dane dotyczące szczepionek zawierających żywy atenuowany wirus odry (szczep Schwarz), takich jak Priorix i Priorix-Tetra.¹²

Wpływ na płodność

W przypadku szczepionek zawierających wirusa odry, takich jak Priorix czy Priorix-Tetra, nie przeprowadzono szczegółowych badań oceniających ich bezpośredni wpływ na płodność u ludzi. Szczepionka Priorix nie była poddawana ocenie w badaniach dotyczących płodności.³ Podobnie w przypadku szczepionki Priorix-Tetra, producent zaznacza, że nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu tego preparatu na płodność.⁴ Z tego względu lekarz powinien poinformować pacjentów, że brak jest bezpośrednich danych oceniających potencjalne oddziaływanie na zdolności reprodukcyjne, jednak nie ma doniesień o negatywnym wpływie tych szczepionek na płodność.

Wpływ na ciążę

Szczepionki zawierające żywy atenuowany wirus odry, takie jak Priorix i Priorix-Tetra, nie powinny być podawane kobietom w ciąży. Jest to przeciwwskazanie, o którym lekarz musi poinformować pacjentkę przed podaniem szczepionki.⁵⁶

Istotną informacją, którą lekarz powinien przekazać pacjentce, jest brak udokumentowanych przypadków uszkodzenia płodu po nieświadomym podaniu szczepionki zawierającej wirusa odry kobietom w okresie ciąży. Dane te dotyczą zarówno szczepionki Priorix, jak i Priorix-Tetra.⁷⁸

W przypadku szczepionki Priorix, która zawiera również komponentę różyczki, warto zaznaczyć, że nie zgłoszono żadnego przypadku zespołu różyczki wrodzonej u ponad 3500 nieświadomych wczesnej ciąży, podatnych na zakażenie kobiet, którym podano szczepionkę zawierającą komponentę różyczki. Jest to istotna informacja, ponieważ teoretycznie nie można wykluczyć ryzyka uszkodzenia płodu, jednak dane epidemiologiczne nie potwierdzają takiego zagrożenia.⁹

Postępowanie w przypadku nieświadomego szczepienia w ciąży

Szczególnie ważną informacją, którą lekarz powinien przekazać pacjentce, jest zalecenie dotyczące postępowania w przypadku nieświadomego podania szczepionki zawierającej wirusa odry kobiecie będącej w ciąży. Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego Priorix, nieumyślne podanie szczepionki zawierającej komponentę odry, świnki i różyczki nieświadomej ciąży kobiecie nie powinno być powodem przerwania ciąży.¹⁰

Zalecenia dotyczące planowania ciąży

Kobietom w wieku rozrodczym, które zostały zaszczepione szczepionką zawierającą wirusa odry, należy przekazać informację o konieczności unikania zajścia w ciążę przez okres 1 miesiąca od zaszczepienia. Dotyczy to zarówno szczepionki Priorix, jak i Priorix-Tetra.¹¹¹²

Wpływ na laktację

Informacje dotyczące stosowania szczepionek zawierających wirusa odry w okresie karmienia piersią są ograniczone. W przypadku szczepionki Priorix istnieją tylko ograniczone doniesienia dotyczące jej stosowania w okresie laktacji.¹³ Natomiast w przypadku szczepionki Priorix-Tetra producent wskazuje na brak odpowiednich danych dotyczących stosowania tej szczepionki u kobiet karmiących piersią.¹⁴

Istotnym aspektem, o którym lekarz powinien poinformować pacjentkę, jest możliwość wydzielania wirusów szczepionkowych wraz z mlekiem matki. Badania wykazały, że kobiety karmiące piersią po porodzie, zaszczepione żywą, atenuowaną szczepionką przeciw różyczce mogą wydzielać wirusy wraz z mlekiem i przenosić je na dziecko karmione piersią. Jednakże nie ma dowodów na wystąpienie klinicznych objawów choroby u dziecka karmionego piersią.¹⁵

Szczególne zalecenia dotyczące szczepienia kobiet karmiących

W przypadku szczepionki Priorix, szczególną uwagę należy zwrócić na stan immunologiczny dziecka karmionego piersią. Jeżeli dziecko ma obniżoną odporność lub istnieje takie podejrzenie, lekarz powinien przeprowadzić szczegółową analizę korzyści i ryzyka wynikającego ze szczepienia matki.¹⁶ Jest to istotna informacja, ponieważ w takiej sytuacji potencjalne przenikanie wirusów szczepionkowych do organizmu dziecka z obniżoną odpornością może wiązać się z większym ryzykiem powikłań niż u dzieci z prawidłową funkcją układu immunologicznego.

Informacje, które lekarz musi przekazać kobiecie w ciąży lub karmiącej piersią

Lekarz przepisujący lub podający szczepionkę zawierającą wirusa odry powinien przekazać kobiecie w wieku rozrodczym, będącej w ciąży lub karmiącej piersią następujące informacje:

• Szczepionki zawierające żywy atenuowany wirus odry (Priorix, Priorix-Tetra) są przeciwwskazane do stosowania w ciąży¹⁷¹⁸
• Po szczepieniu należy unikać zajścia w ciążę przez okres 1 miesiąca¹⁹²⁰
• Nieświadome zaszczepienie kobiety będącej w ciąży nie stanowi wskazania do jej przerwania²¹
• Brak jest udokumentowanych przypadków uszkodzenia płodu po podaniu szczepionki zawierającej wirusa odry kobietom ciężarnym²²²³
• Istnieją ograniczone dane dotyczące stosowania szczepionek z wirusem odry w okresie karmienia piersią²⁴²⁵
• Wirusy szczepionkowe mogą przenikać do mleka matki, ale nie wykazano związku z objawami klinicznymi u dzieci karmionych piersią²⁶
• W przypadku obniżonej odporności u dziecka karmionego piersią, należy rozważyć korzyści i ryzyko szczepienia matki²⁷