Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Walgancyklowir

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania walgancyklowiru

Walgancyklowir jest prolekiem gancyklowiru, stosowanym w leczeniu zakażeń wirusem cytomegalii. Ze względu na jego właściwości farmakologiczne oraz potencjalne działania niepożądane, stosowanie walgancyklowiru wymaga szczególnej ostrożności oraz przestrzegania określonych środków bezpieczeństwa. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności związanych ze stosowaniem tej substancji.^{1 2}

Nadwrażliwość krzyżowa

Ze względu na podobieństwo budowy chemicznej gancyklowiru do acyklowiru i pencyklowiru, istnieje możliwość wystąpienia nadwrażliwości krzyżowej pomiędzy tymi lekami. W związku z tym należy zachować szczególną ostrożność podczas przepisywania walgancyklowiru (Valcyte, Valhit) pacjentom ze stwierdzoną nadwrażliwością na acyklowir lub pencyklowir, a także na ich proleki – walacyklowir lub famcyklowir.^{3 4}

Środki ostrożności przy przygotowywaniu i podawaniu leku

W przypadku preparatu Valcyte w postaci proszku do sporządzania roztworu doustnego, należy zachować szczególną ostrożność podczas przygotowywania i podawania leku ze względu na właściwości teratogenne substancji. Zaleca się ostrożne obchodzenie się zarówno z proszkiem, jak i sporządzonym roztworem. Należy unikać wdychania proszku. W przypadku bezpośredniego kontaktu proszku lub roztworu ze skórą, należy dokładnie umyć ją wodą z mydłem. Jeśli roztwór dostanie się do oczu, należy natychmiast przemyć je wodą.⁵

Działanie mutagenne, teratogenne, rakotwórcze oraz wpływ na płodność

Przed rozpoczęciem leczenia walgancyklowirem konieczne jest poinformowanie pacjenta o możliwym szkodliwym wpływie na płód. Badania na zwierzętach wykazały, że gancyklowir ma działanie mutagenne, teratogenne, rakotwórcze oraz wpływa na obniżenie płodności. Należy zatem przyjąć, że walgancyklowir może wykazywać działanie teratogenne i karcinogenne u ludzi, prowadząc do wad wrodzonych i nowotworów.^{6 7}

Na podstawie badań klinicznych i nieklinicznych uważa się również, że walgancyklowir może przemijająco lub trwale hamować spermatogenezę. W związku z tym zaleca się następujące środki ostrożności dotyczące antykoncepcji:^{8 9}

• Kobietom w wieku rozrodczym należy zalecić stosowanie skutecznych metod antykoncepcji w trakcie leczenia oraz przez co najmniej 30 dni po jego zakończeniu.^{10 11}
• Mężczyznom należy zalecić stosowanie mechanicznych środków antykoncepcyjnych podczas leczenia i przez co najmniej 90 dni po jego zakończeniu, chyba że istnieje pewność, że partnerka nie zajdzie w ciążę.^{12 13}

Należy podkreślić, że walgancyklowir może wykazywać odległe działania rakotwórcze i toksyczne na rozrodczość.^{14 15}

Zahamowanie czynności szpiku kostnego (mielosupresja)

U pacjentów stosujących walgancyklowir (i gancyklowir) obserwowano poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak:^{16 17}

• ciężka leukopenia
• neutropenia
• niedokrwistość
• trombocytopenia
• pancytopenia
• niewydolność szpiku kostnego
• niedokrwistość aplastyczna

W związku z tym, nie należy rozpoczynać leczenia walgancyklowirem, jeśli:^{18 19}

• bezwzględna liczba neutrofili jest mniejsza niż 500 komórek/μl
• liczba płytek krwi jest mniejsza niż 25 000/μl
• stężenie hemoglobiny jest mniejsze niż 8 g/dl

W przypadku przedłużonego stosowania profilaktycznego (powyżej 100 dni), należy uwzględnić ryzyko rozwoju leukopenii i neutropenii.²⁰

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z:²¹

• uprzednio występującym niedoborem krwinek
• przebytym w przeszłości polekowym niedoborem krwinek
• poddawanych radioterapii

Podczas leczenia zaleca się ścisłe monitorowanie parametrów hematologicznych, w szczególności:²²

• regularną kontrolę wzoru odsetkowego krwinek
• monitorowanie liczby płytek krwi

U pacjentów z zaburzoną czynnością nerek oraz u dzieci wskazana jest dokładniejsza kontrola parametrów hematologicznych – należy ją przeprowadzać nie rzadziej niż podczas każdej wizyty w ośrodku transplantacyjnym.²³

W przypadku rozwinięcia się ciężkiej leukopenii, neutropenii, niedokrwistości i/lub małopłytkowości, zaleca się zastosowanie czynników krwiotwórczych i/lub przerwanie podawania leku.²⁴

Różnica w biodostępności w porównaniu z doustnym gancyklowirem

Biodostępność gancyklowiru po podaniu pojedynczej dawki 900 mg walgancyklowiru wynosi około 60%, natomiast tylko około 6% po podaniu doustnym 1000 mg gancyklowiru w postaci kapsułek. Nadmierny całkowity wpływ gancyklowiru na organizm może wiązać się z zagrażającymi życiu reakcjami niepożądanymi. Dlatego ważne jest ścisłe przestrzeganie ustalonego dawkowania, szczególnie w następujących sytuacjach:²⁵

• rozpoczynanie leczenia
• zmiana leczenia początkowego na podtrzymujące
• zmiana leczenia doustnym gancyklowirem na walgancyklowir

Należy podkreślić, że kapsułek gancyklowiru nie można zastępować tabletkami walgancyklowiru w stosunku 1:1. Pacjentów, którzy byli wcześniej leczeni gancyklowirem, należy ostrzec przed niebezpieczeństwem przedawkowania w przypadku przyjęcia większej liczby tabletek walgancyklowiru niż zalecono.²⁶

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z zaburzoną czynnością nerek dawkowanie walgancyklowiru należy zmodyfikować w zależności od klirensu kreatyniny. Tabletek walgancyklowiru nie należy stosować u pacjentów poddawanych hemodializie.²⁷

Interakcje z innymi lekami

Obserwowano występowanie drgawek u pacjentów, którym podawano jednocześnie imipenem z cylastatyną i gancyklowir. Nie zaleca się stosowania walgancyklowiru jednocześnie z imipenem i cylastatyną, chyba że potencjalne korzyści przewyższają ryzyko.²⁸

Podsumowanie kluczowych środków ostrożności przy stosowaniu walgancyklowiru

Podczas leczenia walgancyklowirem należy zwrócić szczególną uwagę na:^{29 30}

• Monitorowanie parametrów hematologicznych – ze względu na ryzyko mielosupresji
• Odpowiednie dostosowanie dawki u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek
• Stosowanie skutecznej antykoncepcji zarówno przez kobiety jak i mężczyzn podczas leczenia i po jego zakończeniu
• Ostrożne obchodzenie się z preparatem walgancyklowiru (szczególnie w postaci proszku do sporządzania roztworu doustnego)
• Uwzględnienie interakcji lekowych, szczególnie z imipenemem i cylastatyną
• Nierozpoczynanie leczenia przy obniżonych parametrach hematologicznych

Ze względu na potencjalne działania teratogenne, rakotwórcze oraz toksyczne wpływające na rozrodczość, walgancyklowir powinien być stosowany tylko w przypadkach, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko dla pacjenta.^{31 32}