Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Tropikamid

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania tropikamidu

Tropikamid jest substancją czynną o działaniu przeciwcholinergicznym, stosowaną głównie w okulistyce w celu wywołania rozszerzenia źrenicy (mydriazy) i porażenia mięśnia rzęskowego (cykloplegii). Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania tropikamidu są dostępne zarówno dla samej substancji, jak i w połączeniu z innymi składnikami aktywnymi w preparatach złożonych.^{1 2}

Tolerancja oczna tropikamidu w badaniach przedklinicznych

W przypadku produktu złożonego Mydrane, zawierającego tropikamid (0,2 mg/ml) w połączeniu z fenylefryny chlorowodorkiem (3,1 mg/ml) i lidokainy chlorowodorkiem jednowodnym (10 mg/ml), przeprowadzono szczegółowe badania tolerancji ocznej u królików. Badania te wykazały bardzo dobrą tolerancję oczną po pojedynczym podaniu dokomorowym 200 µl produktu, zarówno z płukaniem, jak i bez płukania, w okresie siedmiu dni po podaniu.³

Ocena tolerancji ocznej obejmowała kompleksową analizę parametrów okulistycznych, w tym:

• Badanie w lampie szczelinowej
• Ocenę tyndalizacji w przedniej komorze oka
• Pomiar grubości rogówki
• Ocenę gęstości komórek śródbłonka
• Elektroretinografię
• Badania histologiczne tkanek oka

⁴

Toksyczność miejscowa w badaniach przedklinicznych

Badania przedkliniczne wykazały, że miejscowe objawy nietolerancji preparatów zawierających tropikamid występowały jedynie w przypadku znacznie podwyższonych stężeń substancji czynnych. Efekty te obserwowano przy stężeniach będących pięciokrotnością (lub wyższych) stężenia tropikamidu i innych substancji czynnych zawartych w preparacie Mydrane.⁵

Przy najwyższym badanym stężeniu, stanowiącym dziesięciokrotność stężenia terapeutycznego, zaobserwowano istotne działania niepożądane w postaci zwiększenia grubości rogówki oraz ostrych zmian ocznych. Te poważne efekty toksyczne wystąpiły u jednego zwierzęcia, które musiało zostać uśmiercone w trzecim dniu badania.⁶

Toksyczność ogólnoustrojowa tropikamidu

W dostępnych danych przedklinicznych brak jest szczegółowych badań dotyczących toksyczności ogólnoustrojowej roztworów zawierających ustalone stężenia tropikamidu w połączeniu z fenylefryną i lidokainą. Jednak na podstawie istniejących danych nie przewiduje się szczególnego ryzyka dla pacjentów przy stosowaniu tego połączenia, ponieważ profil bezpieczeństwa dla narządu wzroku wszystkich trzech pojedynczych substancji, w tym tropikamidu, jest dobrze poznany i uważa się za ustalony.⁷

W przypadku preparatu Mydrane, zawierającego tropikamid, należy zwrócić uwagę na sposób podania – produkt ten jest stosowany wyłącznie w postaci pojedynczego dokomorowego wstrzyknięcia, co minimalizuje ryzyko wystąpienia działań ogólnoustrojowych.⁸

Genotoksyczność i toksyczność reprodukcyjna

W dostępnych danych przedklinicznych brak jest szczegółowych informacji dotyczących bezpieczeństwa farmakologicznego, genotoksyczności i toksyczności reprodukcyjnej samego tropikamidu.⁹

Dostępne dane dotyczące innych substancji, które mogą być łączone z tropikamiden (jak w przypadku preparatu Mydrane), wskazują na pewne ryzyka związane z innymi składnikami:

• Fenylefryna podawana podskórnie szczurom w dawce 12,5 mg/kg powodowała zmniejszenie szybkości przepływu krwi w macicy (zmniejszenie o 86,8% po około 15 minutach), co wykazywało właściwości toksyczne dla płodu oraz współwystępujące właściwości teratogenne
• W przypadku lidokainy nie zaobserwowano działania teratogennego w badaniach rozwoju zarodka/płodu u szczurów i królików
• Toksyczność dla zarodka i zmniejszenie przeżywalności pourodzeniowej po podaniu lidokainy były obserwowane tylko przy dawkach toksycznych dla samic
• Lidokaina nie wykazała potencjału genotoksycznego w badaniach przedklinicznych

¹⁰

Należy zauważyć, że w przypadku kropli do oczu zawierających wyłącznie tropikamid, takich jak Tropicamidum WZF 0,5% (5 mg/ml) oraz Tropicamidum WZF 1% (10 mg/ml), w ich charakterystykach produktu leczniczego wskazano, że nie ma innych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa poza tymi, które zostały wymienione w innych punktach charakterystyki produktu leczniczego.^{11 12}

Wnioski z badań przedklinicznych

Na podstawie dostępnych danych przedklinicznych można stwierdzić, że tropikamid w stężeniach terapeutycznych wykazuje dobrą tolerancję oczną. Objawy miejscowej nietolerancji pojawiają się dopiero przy znacznie podwyższonych stężeniach (pięciokrotnie lub więcej w stosunku do stężeń terapeutycznych). Brak jest szczegółowych danych dotyczących bezpieczeństwa farmakologicznego, genotoksyczności i toksyczności reprodukcyjnej samego tropikamidu, co może stanowić obszar wymagający dalszych badań przedklinicznych.^{13 14 15}