Przeciwwskazania stosowania
Sitagliptyna

Nadwrażliwość na sytagliptynę – kluczowe przeciwwskazanie

Przeciwwskazanie do stosowania sytagliptyny oraz preparatów ją zawierających dotyczy przede wszystkim pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w danym preparacie. Jest to podstawowe przeciwwskazanie wymieniane w charakterystykach produktów leczniczych zawierających wyłącznie sytagliptynę.¹²

W przypadku preparatów złożonych zawierających sytagliptynę i metforminę, nadwrażliwość na którykolwiek z tych składników lub substancji pomocniczych również stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do zastosowania terapii.³⁴⁵

Przeciwwskazania związane z kwasicą metaboliczną i stanem przedśpiączkowym

Preparaty złożone zawierające sytagliptynę i metforminę są przeciwwskazane u pacjentów z każdym rodzajem ostrej kwasicy metabolicznej. Dotyczy to w szczególności kwasicy mleczanowej oraz cukrzycowej kwasicy ketonowej, które stanowią bezwzględne przeciwwskazania do stosowania tych leków.⁶⁷⁸

Również cukrzycowy stan przedśpiączkowy jest wymieniony jako przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających sytagliptynę w połączeniu z metforminą.⁹¹⁰¹¹

Przeciwwskazania związane z zaburzeniami funkcji nerek

Ciężka niewydolność nerek stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających sytagliptynę w skojarzeniu z metforminą. Dotyczy to pacjentów, u których współczynnik filtracji kłębuszkowej (GFR) wynosi poniżej 30 ml/min.¹²¹³¹⁴

Preparaty złożone zawierające sytagliptynę i metforminę są również przeciwwskazane w przypadku ostrych stanów mogących zmieniać czynność nerek, takich jak:¹⁵¹⁶¹⁷

• Odwodnienie – stan mogący prowadzić do pogorszenia funkcji nerek i zwiększający ryzyko kwasicy mleczanowej
• Ciężkie zakażenie – stan mogący wpływać na funkcję nerek
• Wstrząs – zaburzający perfuzję nerkową
• Donaczyniowe podanie środków kontrastowych zawierających jod – mogące prowadzić do nefropatii kontrastowej

¹⁸¹⁹²⁰

Przeciwwskazania związane ze stanami powodującymi niedotlenienie tkanek

Preparaty złożone sytagliptyny z metforminą są przeciwwskazane u pacjentów z ostrą lub przewlekłą chorobą, która może spowodować niedotlenienie tkanek. Do takich stanów należą:²¹²²²³

• Niewydolność serca – prowadząca do zmniejszonej perfuzji tkankowej
• Niewydolność układu oddechowego – powodująca niewystarczające utlenowanie krwi
• Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – wpływający na wydolność sercowo-naczyniową
• Wstrząs – powodujący niską perfuzję tkankową i niedotlenienie narządów

²⁴²⁵²⁶

Przeciwwskazania związane z zaburzeniami czynności wątroby i spożyciem alkoholu

Zaburzenia czynności wątroby stanowią przeciwwskazanie do stosowania preparatów złożonych zawierających sytagliptynę i metforminę. Wynika to głównie z ryzyka zaburzeń metabolizmu metforminy i zwiększonego ryzyka kwasicy mleczanowej.²⁷²⁸²⁹

Preparaty złożone są również przeciwwskazane u pacjentów z ostrym zatruciem alkoholowym oraz alkoholizmem. Alkohol wpływa zarówno na metabolizm glukozy, jak i metabolizm metforminy, zwiększając ryzyko hipoglikemii i kwasicy mleczanowej.³⁰³¹³²

Przeciwwskazania związane z karmieniem piersią

Karmienie piersią stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatów złożonych zawierających sytagliptynę z metforminą. Związane jest to z potencjalnym przenikaniem substancji czynnych do mleka matki.³³³⁴³⁵

Różnice w przeciwwskazaniach między preparatami sytagliptyny

Należy zwrócić uwagę na istotne różnice w przeciwwskazaniach pomiędzy preparatami zawierającymi wyłącznie sytagliptynę a preparatami złożonymi z sytagliptyną i metforminą. W przypadku preparatów zawierających samą sytagliptynę (Sitagliptin DZ, Sitagliptin Teva) przeciwwskazaniem jest wyłącznie nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze.³⁶³⁷

Natomiast w przypadku preparatów złożonych (Sitagliptin + Metformin hydrochloride +pharma, Sitagliptin + Metformin hydrochloride Grindeks, Sitagliptyna/Chlorowodorek metforminy Polpharma) lista przeciwwskazań jest znacznie szersza i obejmuje stany kliniczne związane głównie z ryzykiem wystąpienia kwasicy mleczanowej przy stosowaniu metforminy.³⁸³⁹⁴⁰

Implikacje kliniczne przeciwwskazań do stosowania sytagliptyny

Lekarze powinni dokładnie ocenić stan kliniczny pacjenta przed zaleceniem terapii z zastosowaniem sytagliptyny, zwłaszcza w formie preparatów złożonych z metforminą. Szczególną uwagę należy zwrócić na:⁴¹⁴²⁴³

• Ocenę funkcji nerek – współczynnik GFR powinien być regularnie monitorowany, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku
• Stan nawodnienia pacjenta – należy ocenić ryzyko odwodnienia
• Funkcję sercowo-naczyniową – u pacjentów z niewydolnością serca lub niedawno przebytym zawałem mięśnia sercowego
• Funkcję wątroby – ocena parametrów wątrobowych przed rozpoczęciem terapii
• Ocenę nadużywania alkoholu – wywiad w kierunku spożycia alkoholu
• Stan metaboliczny pacjenta – wykluczenie ostrej kwasicy metabolicznej

⁴⁴⁴⁵⁴⁶

Wybór odpowiedniego preparatu z sytagliptyną w praktyce klinicznej

W przypadku pacjentów z przeciwwskazaniami do stosowania metforminy, ale bez przeciwwskazań do stosowania sytagliptyny, należy rozważyć terapię preparatami zawierającymi wyłącznie sytagliptynę (Sitagliptin DZ, Sitagliptin Teva). Dotyczy to szczególnie pacjentów z:⁴⁷⁴⁸

• Ciężką niewydolnością nerek (GFR <30 ml/min)
• Zaburzeniami czynności wątroby
• Niewydolnością serca lub innymi stanami powodującymi niedotlenienie tkanek
• Stanem przedśpiączkowym lub kwasicą metaboliczną
• Okresem karmienia piersią

⁴⁹⁵⁰⁵¹