Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Selen

Wpływ selenu na płodność, ciążę i laktację

Selen jest jednym z istotnych pierwiastków śladowych, odgrywającym ważną rolę w wielu procesach metabolicznych organizmu. W kontekście medycznym, kluczowe jest zrozumienie jego wpływu na płodność, przebieg ciąży oraz na karmienie piersią, aby lekarz mógł przekazać odpowiednie informacje pacjentkom, będącym w ciąży lub karmiącym.¹

Badania nad wpływem selenu

Dla większości preparatów zawierających selen nie przeprowadzono dokładnych, specyficznych badań u kobiet w ciąży. W przypadku produktu leczniczego Addamel N, nie prowadzono badań nad wpływem tego preparatu na reprodukcję u zwierząt, ani badań klinicznych w okresie ciąży.² Podobnie, w przypadku produktu Supliven, nie przeprowadzono badań na zwierzętach dotyczących wpływu tego produktu na reprodukcję, ani badań klinicznych u kobiet w ciąży.³ Również dla produktu Peditrace Novum brak jest danych dotyczących stosowania tego produktu u kobiet w okresie ciąży.⁴

W przypadku produktu Nutryelt, brak jest również danych dotyczących podawania tego produktu w okresie ciąży.⁵ Z kolei dla produktu Pediaven G20, nie przeprowadzono badań oceniających bezpieczeństwo stosowania tego produktu u kobiet podczas karmienia piersią.⁶

Zapotrzebowanie na selen w ciąży

Istotnym spostrzeżeniem klinicznym, które lekarz powinien przekazać pacjentce, jest fakt, że zapotrzebowanie na pierwiastki śladowe, w tym selen, u kobiet w okresie ciąży jest nieco zwiększone w porównaniu do kobiet niebędących w ciąży.⁷ Podobną informację podano w dokumentacji produktu Supliven, gdzie zaznaczono, że zapotrzebowanie na pierwiastki śladowe u kobiet w okresie ciąży jest nieco większe niż u kobiet niebędących w okresie ciąży.⁸ Podobna informacja znajduje się również w dokumentacji produktu Peditrace Novum.⁹

Bezpieczeństwo stosowania selenu w ciąży

W przypadku produktu Addamel N, zawierającego sodu selenin bezwodny w ilości 6,90 μg (co odpowiada 0,04 μmol Se), nie należy oczekiwać występowania działań niepożądanych w przypadku podania tego produktu kobietom w okresie ciąży.¹⁰ Podobnie, w przypadku produktu Supliven, zawierającego sodu selenin bezwodny w ilości 17,3 μg/ml (co odpowiada 0,10 μmol Se), nie należy oczekiwać występowania działań niepożądanych podczas stosowania tego produktu u kobiet w okresie ciąży.¹¹

Jednakże, w przypadku produktu Nutryelt, zaleca się, aby produktu tego nie stosować podczas ciąży, poza sytuacjami, gdy dokładnie rozważono potrzebę jego podawania i jest to bezwzględnie konieczne.¹² W przypadku produktu Tracutil, zaleca się, aby produkt ten nie był stosowany w trakcie ciąży, jeśli nie rozważono oczekiwanych korzyści i możliwego ryzyka.¹³

W przypadku produktu Pediaven G20, lekarz powinien dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka u każdej pacjentki przed podaniem tego produktu.¹⁴

Selen a karmienie piersią

W przypadku karmienia piersią, kluczowe jest zrozumienie, że selen, jako składnik produktów leczniczych, może przenikać do mleka matki, co może mieć wpływ na dziecko. W przypadku produktu Supliven, substancje czynne tego produktu przenikają do mleka ludzkiego i stwierdzono ich wpływ na organizm noworodków/dzieci karmionych piersią przez kobiety, które stosowały ten produkt leczniczy.¹⁵ Co istotne, takie działanie jest pożądane i spodziewane.¹⁶

Podobnie, w przypadku produktu Peditrace Novum, substancje czynne zawarte w tym produkcie przenikają do mleka ludzkiego.¹⁷

Jednakże, w przypadku produktu Nutryelt, zaleca się, aby produktu tego nie stosować podczas laktacji, poza sytuacjami, w których rozważono dany przypadek i jest to bezwzględnie konieczne.¹⁸

W przypadku produktu Pediaven G20, lekarz powinien dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka przed podaniem tego produktu kobiecie podczas karmienia piersią.¹⁹

W przypadku produktu Tracutil, zaleca się, aby produkt ten nie był stosowany w okresie karmienia piersią, jeśli nie rozważono oczekiwanych korzyści i możliwego ryzyka.²⁰

Wpływ selenu na płodność

Ważną kwestią jest również wpływ selenu na płodność. W przypadku większości produktów zawierających selen, brak jest danych dotyczących wpływu na płodność. Brak danych dotyczących wpływu na płodność wskazano w przypadku produktów Nutryelt²¹ oraz Peditrace Novum.²² W przypadku produktu Pediaven G20, brak jest danych dotyczących toksycznego wpływu na reprodukcję u zwierząt.²³

Tabela zawartości selenu w produktach leczniczych

Rekomendacje dla lekarzy dotyczące selenu w ciąży i laktacji

Lekarze powinni być świadomi różnorodności zaleceń dotyczących stosowania selenu podczas ciąży i karmienia piersią w zależności od konkretnego produktu leczniczego. Ważne jest, aby dokładnie zapoznać się z charakterystyką stosowanego produktu i indywidualnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka.²⁴

Przy podejmowaniu decyzji o stosowaniu preparatów zawierających selen u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, lekarz powinien uwzględnić następujące czynniki:

• Zwiększone zapotrzebowanie na pierwiastki śladowe, w tym selen, podczas ciąży²⁵
• Brak danych o toksycznym wpływie na reprodukcję dla większości preparatów²⁶
• Fakt, że selen przenika do mleka matki i może wpływać na organizm karmionego dziecka²⁷
• Specyficzne zalecenia dotyczące konkretnego preparatu zawarte w charakterystyce produktu leczniczego

²⁸

W większości przypadków, przy stosowaniu odpowiednich dawek selenu zgodnie z zaleceniami, nie należy oczekiwać działań niepożądanych u kobiet w ciąży.²⁹ Jednakże, dla niektórych preparatów, jak Nutryelt czy Tracutil, zaleca się stosowanie tylko w sytuacjach bezwzględnie koniecznych, po dokładnym rozważeniu korzyści i ryzyka.³⁰

Warto również zwrócić uwagę, że w przypadku karmienia piersią, przenikanie selenu do mleka matki może być postrzegane jako zjawisko pożądane i spodziewane, co wskazano w charakterystyce produktu Supliven.³¹