Dawkowanie i sposób podawania
Selen

Selen – ogólne zasady dawkowania i suplementacji

Selen (Se) jest pierwiastkiem śladowym o istotnym znaczeniu dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, stosowanym w produktach leczniczych do żywienia pozajelitowego. Dawkowanie selenu musi być ściśle kontrolowane ze względu na wąskie okno terapeutyczne, a podaż dostosowana do wieku, masy ciała oraz indywidualnych potrzeb pacjenta.^{1 2}

Dawkowanie u pacjentów dorosłych

Dawkowanie selenu u pacjentów dorosłych zależy od ich stanu klinicznego oraz produktu leczniczego, który jest stosowany do suplementacji. Wytyczne dotyczące dawkowania oparte są na wartościach średnich i powinny być indywidualizowane.³

W przypadku preparatu Addamel N, zalecana dawka dobowa u pacjentów dorosłych z zapotrzebowaniem podstawowym do umiarkowanie podwyższonego wynosi 10 ml (jedna ampułka), co dostarcza 0,04 μmol selenu.^{4 5}

W przypadku produktu Nutryelt, zalecana dawka dobowa u pacjentów z podstawowym lub umiarkowanie zwiększonym zapotrzebowaniem to również jedna ampułka (10 ml), dostarczająca 0,9 μmol (70 μg) selenu. W sytuacjach znacznie zwiększonego zapotrzebowania na pierwiastki śladowe, np. przy rozległych oparzeniach czy ciężkim hiperkatabolizmie na skutek poważnego urazu, można rozważyć podawanie dwóch ampułek (20 ml) produktu Nutryelt na dobę, monitorując stężenie pierwiastków śladowych w surowicy.^{6 7}

Preparat Supliven zawiera w jednej ampułce (10 ml) 0,10 μmol/ml selenu, co daje łącznie 1,0 μmol (79 μg) selenu na ampułkę. Zalecana dawka dobowa to jedna ampułka.^{8 9}

W przypadku preparatu Tracutil, jedna ampułka (10 ml) zawiera 0,3 μmol selenu, co odpowiada 24 mikrogramom. Zalecana dawka dobowa wynosi 10 ml (1 ampułka) u pacjentów z zapotrzebowaniem podstawowym. U pacjentów z umiarkowanie zwiększonym zapotrzebowaniem, dawka dzienna może zostać zwiększona do 20 ml (2 ampułki), przy jednoczesnym monitorowaniu stężenia pierwiastków śladowych.^{10 11}

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Dawkowanie selenu u dzieci wymaga szczególnej uwagi ze względu na zmieniające się zapotrzebowanie w różnych grupach wiekowych oraz stan kliniczny pacjenta pediatrycznego.¹²

W przypadku preparatu Addamel N, zalecana dawka dobowa u dzieci o masie ciała 15 kg lub powyżej wynosi 0,1 ml produktu/kg mc./dobę.¹³

Podobnie, dla preparatu Supliven zalecana dawka dla dzieci o masie ciała ≥ 15 kg wynosi 0,1 ml/kg mc./dobę.¹⁴

Produkt Nutryelt Pediatric zawiera selen w stężeniu 0,0253 μmol/ml (2 μg/ml), co daje 0,253 μmol (20 μg) w ampułce 10 ml. Dawkowanie u wcześniaków, noworodków, niemowląt i dzieci o masie ciała 20 kg lub mniejszej wynosi 1 ml produktu na kg masy ciała na dobę, maksymalnie do 20 ml dziennie. U dzieci o masie ciała powyżej 20 kg zalecana dawka dobowa wynosi 20 ml.^{15 16}

Preparat Peditrace Novum zawiera selen w stężeniu 0,0887 μmol/ml (7,00 μg/ml). Dawkowanie różni się w zależności od wieku i masy ciała pacjenta:

• Wcześniaki: zalecana maksymalna dawka 1,0 ml/kg mc./dobę, co dostarcza 7,00 μg selenu/kg mc./dobę^{17 18}
• Noworodki urodzone o czasie, niemowlęta oraz dzieci o masie ciała poniżej 20 kg: zalecana maksymalna dawka 0,5 ml/kg mc./dobę, co dostarcza 3,50 μg selenu/kg mc./dobę¹⁹
• Dzieci o masie ciała powyżej 20 kg i młodzież: zalecana maksymalna dawka dobowa 10 ml, co dostarcza 70,0 μg selenu/dobę²⁰

Dawkowanie u noworodków i wcześniaków

Dawkowanie selenu u noworodków i wcześniaków wymaga szczególnej staranności i dostosowania do wieku ciążowego, masy urodzeniowej oraz stanu klinicznego.²¹

Produkt Pediaven NN2 zawiera selen w stężeniu 5,25 μg/250 ml (21 μg/1000 ml) i jest przeznaczony do żywienia noworodków. Dawkowanie tego preparatu zależy od wieku ciążowego i masy urodzeniowej:²²

• Dla noworodków urodzonych o czasie: dawka produktu wynosząca od 150 do 160 ml/kg mc./dobę (maksymalnie 180 ml/kg mc./dobę) pokrywa zapotrzebowanie większości noworodków urodzonych o czasie od 2. dnia życia do 1. miesiąca życia²³
• Dla wcześniaków: dawka musi być ograniczona do 160 ml/kg mc./dobę w celu uniknięcia wystąpienia hiperglikemii i hiperkalcemii²⁴

Produkt Pediaven G20 zawiera selen w stężeniu 35 μg/1000 ml i jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży. Dawkowanie tego preparatu jest uzależnione od wieku pacjenta:²⁵

• Niemowlęta od 1. miesiąca życia do 2 lat²⁶
• Dzieci od 2 do 11 lat²⁷
• Młodzież od 11 do 18 lat²⁸

Dawkę należy dostosować indywidualnie w zależności od zapotrzebowania, a maksymalna szybkość infuzji nie powinna przekraczać:²⁹

• 7 ml/kg mc./godz. dla niemowląt od 1. miesiąca życia do 2 lat
• 6 ml/kg mc./godz. dla dzieci od 2 do 11 lat
• 3 ml/kg mc./godz. dla młodzieży od 11 do 18 lat

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby lub łagodną cholestazą należy dostosować dawkowanie selenu.^{30 31}

W przypadku preparatu Tracutil, dawki dla pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i/lub nerek należy ustalać indywidualnie. Pacjenci tacy mogą wymagać obniżonych dawek.³²

Sposób podawania selenu

Preparaty zawierające selen są przeznaczone do stosowania dożylnego, po odpowiednim rozcieńczeniu. Nie wolno podawać nierozcieńczonych koncentratów do sporządzania roztworu do infuzji.^{33 34 35 36 37}

Produkty zawierające selen podaje się w infuzji dożylnej po rozcieńczeniu w odpowiednim roztworze lub emulsji do żywienia pozajelitowego. Szybkość i czas trwania infuzji zależą od szybkości i czasu trwania infuzji roztworu do żywienia pozajelitowego.^{38 39}

W przypadku preparatu Tracutil, koncentrat pierwiastków śladowych powinien być podawany wyłącznie dożylnie po rozcieńczeniu przez dodanie co najmniej 250 ml odpowiedniego roztworu do infuzji, takiego jak roztwory glukozy (np. 5% lub 10%) lub roztwory elektrolitów (np. chlorek sodu 0,9%, roztwór Ringera). Czas infuzji gotowej mieszaniny nie powinien być krótszy niż 6 godzin i powinna zostać zakończona w ciągu 24 godzin.⁴⁰

Produkty Pediaven NN2 i Pediaven G20 są podawane w infuzji ciągłej. W przypadku Pediaven G20, w infuzji ciągłej (podanie w czasie krótszym niż 24 godziny), szybkość infuzji w ciągu pierwszej godziny należy stopniowo zwiększać, aby zapobiec wystąpieniu hiperglikemii, a następnie, na godzinę przed zakończeniem infuzji, stopniowo zmniejszać, aby zapobiec wystąpieniu hipoglikemii.^{41 42}

Podczas stosowania produktów zawierających selen u dzieci w wieku poniżej 2 lat, roztwór (w worku i zestawie do podawania) należy chronić przed światłem do momentu zakończenia podawania.^{43 44}

Tabela dawkowania selenu w żywieniu pozajelitowym

Specjalne zalecenia dotyczące infuzji

Prędkość infuzji roztworów zawierających selen musi być ściśle kontrolowana, szczególnie u noworodków i małych dzieci. W przypadku podawania selenu w składzie żywienia pozajelitowego, należy uwzględnić następujące maksymalne prędkości infuzji dla poszczególnych grup wiekowych:⁴⁵

• Niemowlęta od 1. miesiąca życia do 2 lat: nie przekraczać 7 ml/kg mc./godz.⁴⁶
• Dzieci od 2 do 11 lat: nie przekraczać 6 ml/kg mc./godz.⁴⁷
• Młodzież od 11 do 18 lat: nie przekraczać 3 ml/kg mc./godz.⁴⁸

W przypadku długotrwałego żywienia pozajelitowego (trwającego >3 tygodnie) u wcześniaków zaleca się codzienny wlew zawierający żelazo, a w przypadku żywienia pozajelitowego trwającego >4 tygodnie zaleca się dodanie molibdenu.^{49 3 tygodni) żywienia pozajelitowego wcześniaków zaleca się codzienny wlew zawierający żelazo, oraz dodanie molibdenu w przypadku żywienia pozajelitowego trwającego > 4 tygodni.”>50}

Monitorowanie terapii selenem

Podczas stosowania suplementacji selenu, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek, zaleca się regularne monitorowanie stężenia pierwiastków śladowych w surowicy. Jest to również istotne przy podawaniu zwiększonych dawek selenu w przypadkach zwiększonego zapotrzebowania.^{51 52}

U pacjentów otrzymujących żywienie pozajelitowe, lekarz powinien dokonywać regularnej oceny stanu odżywienia i sytuacji metabolicznej, szczególnie gdy żywienie pozajelitowe trwa dłużej niż 14 dni.⁵³

W przypadku noworodków zalecana jest codzienna ocena stanu odżywienia pacjenta.⁵⁴