Właściwości farmakodynamiczne
Magnez węglan

Właściwości farmakodynamiczne węglanu magnezu

Węglan magnezu jest substancją o działaniu zobojętniającym kwas solny w soku żołądkowym. Wchodzi w skład preparatów stosowanych w leczeniu nadkwaśności i objawów związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego w żołądku. W produktach leczniczych występuje zwykle w połączeniu z innymi substancjami o podobnym działaniu, co zapewnia synergistyczny efekt terapeutyczny.¹

Mechanizm działania

Podstawowy mechanizm działania węglanu magnezu opiera się na reakcji chemicznej z kwasem solnym, w wyniku której powstają rozpuszczalne chlorki, woda i dwutlenek węgla. Reakcja przebiega według schematu: ^{MgCl2 + H2O + CO2″>2}

MgCO3 + 2HCl → MgCl2 + H2O + CO2

W preparacie Gastal, węglan magnezu występuje w postaci glinu wodorotlenku z magnezu węglanem (żel wysuszony), który działa jako substancja buforowa reagująca z kwasem. Powoduje to obniżenie zwiększonej kwaśności soku żołądkowego do fizjologicznych wartości pH 3-5, umożliwiając prawidłowe trawienie bez wywoływania następczego nadmiernego wydzielania soku żołądkowego.³

Szybkość i czas działania

Węglan magnezu charakteryzuje się silnym działaniem zobojętniającym kwas solny w żołądku. W preparacie Gattart, gdzie węglan magnezu występuje w połączeniu z węglanem wapnia, obserwuje się synergistyczne działanie obu składników. Węglan wapnia wykazuje szybkie, długotrwałe i silne działanie zobojętniające, które jest dodatkowo wzmacniane przez obecność węglanu magnezu.⁴

Badania kliniczne przeprowadzone u zdrowych ochotników przyjmujących preparat zawierający węglan magnezu (Gattart) wykazały, że już w ciągu 1-6 minut od przyjęcia leku pH soku żołądkowego zwiększało się znacząco powyżej wartości podstawowej, co świadczy o szybkim początku działania zobojętniającego.⁵

W przypadku preparatu Gastal, gdzie węglan magnezu występuje w innej formulacji, działanie zobojętniające kwas pojawia się natychmiast po zażyciu i utrzymuje się przez około 2 godziny. Jedna tabletka Gastalu zobojętnia 21,5 milimola kwasu solnego, a zalecana dawka 2 tabletek zwiększa pH do wartości 3-5, eliminując wolny kwas solny.⁶

Dodatkowe efekty farmakodynamiczne

Poza podstawowym działaniem zobojętniającym kwas, preparaty zawierające węglan magnezu wykazują także dodatkowe korzystne efekty terapeutyczne. W preparacie Gastal, oprócz szybkiego i długo utrzymującego się działania zobojętniającego, lek hamuje również aktywność:⁷

• pepsyny
• lizolecytyny
• kwasów żółciowych

⁸

Substancje te w normalnych warunkach mogą wzmagać zaburzenia żołądkowe, więc ich hamowanie przynosi dodatkowe korzyści terapeutyczne.

Działanie cytoprotekcyjne

W przypadku preparatu Gastal, który zawiera również wodorotlenek glinu w połączeniu z węglanem magnezu, udowodniono dodatkowe działanie cytoprotekcyjne. Środki zobojętniające zawierające wodorotlenek glinu, poza podstawowym działaniem zobojętniającym, zwiększają także procesy ochronne i regeneracyjne w błonie śluzowej żołądka.⁹

Do działań cytoprotekcyjnych nasilanych przez jony glinu, które mogą być istotne w przypadku preparatów złożonych zawierających węglan magnezu, należą:¹⁰

• wzmożone wydzielanie śluzu i wodorowęglanu sodu przez błonę śluzową
• uwalnianie prostaglandyny E2 (PGE2) i tlenku azotu (NO)
• gromadzenie nabłonkowego czynnika wzrostu (EGF) w miejscu uszkodzenia błony śluzowej
• zwiększenie stężenia wewnątrzżołądkowych fosfolipidów
• inne efekty protekcyjne

¹¹

Należy zaznaczyć, że szczegółowy mechanizm tych cytoprotekcyjnych działań nie został jeszcze w pełni wyjaśniony i wymaga dalszych badań.¹²

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Węglan magnezu jako składnik preparatów leczniczych jest klasyfikowany w grupie leków zobojętniających kwas żołądkowy/solny. Zgodnie z klasyfikacją ATC, preparaty zawierające węglan magnezu klasyfikowane są kodem A02AD01.^{13 14}

Podsumowując, węglan magnezu wykazuje szereg korzystnych właściwości farmakodynamicznych, które czynią go wartościowym składnikiem leków zobojętniających kwas solny w żołądku. Jego efektywność jest szczególnie zauważalna w preparatach złożonych, gdzie występuje synergizm działania z innymi substancjami o podobnym lub uzupełniającym profilu farmakologicznym.