Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Laktuloza

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania laktulozy

Laktuloza, jako substancja stosowana głównie w leczeniu zaparć oraz encefalopatii wątrobowej, wymaga zachowania określonych środków ostrożności podczas terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji oraz potencjalnych zagrożeń, które należy uwzględnić podczas zalecania pacjentom leczenia z jej wykorzystaniem.¹

Konsultacja przed rozpoczęciem leczenia

Przed rozpoczęciem terapii laktulozą należy przeprowadzić dokładną diagnostykę w celu ustalenia przyczyny dolegliwości pacjenta. Szczególnie ważne jest wykluczenie perforacji przewodu pokarmowego, niedrożności lub innych stanów predysponujących do ich wystąpienia.^{1 2}

Zaleca się konsultację lekarską w przypadku objawów brzusznych z towarzyszącym bólem o nieustalonej przyczynie przed rozpoczęciem leczenia laktulozą.^{3 4}

Ocena skuteczności terapii

W przypadku niezadowalającego efektu terapeutycznego po kilku dniach stosowania laktulozy, należy rozważyć zmianę dawkowania i/lub zastosowanie dodatkowych środków leczniczych.^{1 2 3}

Zaburzenia mechanizmu wypróżniania

Podczas terapii laktulozą należy pamiętać, że odruch wypróżniania może ulec zaburzeniu.^{1 3 4}

Stosowanie u pacjentów z cukrzycą

Dawka laktulozy stosowana zazwyczaj w leczeniu zaparcia nie powinna stanowić problemu dla osób chorych na cukrzycę. Należy jednak zwrócić uwagę, że dawka stosowana w leczeniu encefalopatii wątrobowej jest na ogół dużo większa i może być konieczne rozważenie jej wpływu w przypadku pacjentów z cukrzycą.^{1 5}

U pacjentów z cukrzycą należy również wziąć pod uwagę zawartość cukrów w produktach zawierających laktulozę.^{6 7 8}

W przypadku pacjentów z cukrzycą istotna jest informacja, że produkty zawierające laktulozę mogą zawierać również inne węglowodany. Na przykład, 15 ml syropu Lactulose-MIP zawiera do 2,4 g węglowodanów (m.in. fruktozę, galaktozę, laktozę), co odpowiada 0,2 jednostki chlebowej.⁹

Zaburzenia równowagi elektrolitowej

Przewlekłe stosowanie źle dobranych dawek i niewłaściwe stosowanie laktulozy może prowadzić do biegunki i zaburzeń równowagi elektrolitowej.^{1 5 10}

Podczas długotrwałego stosowania dużych dawek laktulozy w encefalopatii wątrobowej należy kontrolować stężenie sodu i potasu w surowicy.^{10 6 2}

Szczególną ostrożność należy zachować podczas długotrwałego stosowania (powyżej 6 miesięcy), zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, gdyż zaleca się okresową kontrolę poziomu elektrolitów w osoczu (potas, chlorki).^{8 7 11}

Stosowanie u pacjentów z zespołem żołądkowo-sercowym

U pacjentów z zespołem żołądkowo-sercowym (zespół Roemhelda) laktuloza powinna być przyjmowana tylko po konsultacji z lekarzem. Jeśli u tych pacjentów wystąpią wzdęcia z oddawaniem wiatrów po zażyciu laktulozy, należy zmniejszyć dawkę lub przerwać leczenie.^{3 4 2}

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Leki przeczyszczające, w tym te zawierające laktulozę, należy stosować u dzieci w wyjątkowych przypadkach i pod nadzorem lekarza.^{3 4 5}

Brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania laktulozy w encefalopatii wątrobowej u dzieci i młodzieży (do 18 lat).⁶

Należy zachować ostrożność u niemowląt i małych dzieci z autosomalno-recesywną, dziedziczną nietolerancją fruktozy. W przypadku takiej choroby niepełny rozkład fruktozy prowadzi do fruktozemii oraz fruktozurii, a także do hipoglikemii, jak i do związanych z hipoglikemią zaburzeń czynności wątroby, nerek oraz mózgu.⁹

Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne podawanie produktów zawierających glikol propylenowy (jak w Duphalac Fruit) z innymi substratami dehydrogenazy alkoholowej (np. etanol), ponieważ może to powodować ciężkie działania niepożądane u noworodków.³

Nietolerancje i przeciwwskazania związane ze składem produktów zawierających laktulozę

Nietolerancja galaktozy, fruktozy i laktozy

Produkty zawierające laktulozę mogą zawierać jako pozostałości z procesu wytwarzania: laktozę (do 67 mg/ml), galaktozę (do 100 mg/ml) i fruktozę (do 9 mg/ml).¹ Z tego powodu nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, fruktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.^{1 3}

Laktulozę należy stosować ostrożnie u pacjentów z nietolerancją laktozy.^{1 3}

^{1 8 7}

Ryzyko związane z obecnością siarczyn

Niektóre produkty zawierające laktulozę mogą zawierać siarczyny jako pozostałość z procesu syntezy. Siarczyny rzadko mogą powodować ciężkie reakcje nadwrażliwości i skurcz oskrzeli.^{1 6 7}

Inne substancje pomocnicze o znanym działaniu

Niektóre produkty zawierające laktulozę zawierają również inne substancje pomocnicze, które mogą wymagać uwagi:

• Etanol – obecny w niewielkich ilościach, np. w Lactulosum Polfarmex (0,00963 g/15 ml), Lactulosum Forte Polfarmex (1,386 mg/1 ml), czy Lactulosum Orifarm (1,4 mg/5 ml). Te ilości są bardzo małe i nie powodują zauważalnych skutków.^{7 5 6}
• Glikol propylenowy – zawarty w produkcie Duphalac Fruit (14,37 mg/15 ml). Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym podawaniu z etanolem u noworodków.³
• Sorbitol – obecny w niektórych produktach (np. Lactulosum Orifarm – 5,3 mg/5 ml). Pacjenci z dziedziczną nietolerancją fruktozy nie mogą przyjmować tego produktu. Sorbitol może powodować dyskomfort ze strony układu pokarmowego i mieć łagodne działanie przeczyszczające.⁶
• Alkohol benzylowy – zawarty w niektórych produktach (np. Lactulosum Aflofarm – 0,038 mg/15 ml). Może powodować reakcje alergiczne i wymaga ostrożności szczególnie u małych dzieci z powodu możliwej kumulacji oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby.⁸
• Sód – niektóre produkty zawierają znaczące ilości sodu, co może być istotne dla pacjentów stosujących dietę z kontrolowaną zawartością sodu.⁸

Nasilenie objawów niepożądanych

W przypadku nudności po zastosowaniu początkowej dawki laktulozy, należy ją zmniejszyć.¹¹

Długotrwałe stosowanie lub nadmierne dawki laktulozy mogą wywołać biegunkę z nadmierną utratą wody oraz zwiększenie stężenia sodu we krwi.¹¹