Dawkowanie i sposób podawania
Kwas foliowy

Dawkowanie i sposób podawania kwasu foliowego

Kwas foliowy, będący witaminą z grupy B, jest stosowany w różnych dawkach zależnie od wskazania klinicznego, wieku pacjenta oraz postaci preparatu. Prawidłowe dawkowanie ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia optymalnych efektów terapeutycznych.¹

Dawkowanie u dorosłych

Dawkowanie kwasu foliowego u pacjentów dorosłych jest zróżnicowane i zależy od konkretnego wskazania klinicznego. Typowo stosuje się dawki od 0,4 mg do 15 mg na dobę.²

W przypadku niedokrwistości megaloblastycznej zaleca się następujące dawkowanie:

• Acidum folicum Hasco: 5 mg na dobę przez 4 miesiące (zawsze w skojarzeniu z witaminą B12)³
• Acidum folicum Richter: 10 mg do 20 mg na dobę przez 14 do 21 dni, do czasu uzyskania poprawy hematologicznej, następnie dawki podtrzymujące do 10 mg na dobę⁴
• Folacid: 5 mg na dobę przez 4 miesiące; jeśli występują zaburzenia wchłaniania: do 15 mg na dobę⁵

W przypadku stanów złego wchłaniania zaleca się stosowanie 15 mg kwasu foliowego na dobę.⁶

W przewlekłych stanach hemolitycznych (talasemia, niedokrwistość sierpowata) dawkowanie zależy od preparatu:

• Acidum folicum Hasco: 5 mg co 1 do 7 dni, przez miesiąc⁷
• Acidum folicum Richter: 5 mg na dobę lub, co tydzień, w zależności od diety i nasilenia hemolizy⁸

Podobne dawki (5 mg co 1 do 7 dni przez miesiąc) stosuje się u pacjentów poddawanych hemodializie, w celu zapobiegania niedoborom folianów.⁹

Dawkowanie w ciąży i okresie prekoncepcyjnym

Kwas foliowy odgrywa szczególnie ważną rolę w okresie planowania ciąży oraz podczas jej trwania. Dawkowanie zależy od indywidualnego ryzyka oraz preparatu:¹⁰

• Standardowa suplementacja prekoncepcyjna i w pierwszym trymestrze ciąży:
  • Acifolik (0,4 mg): 1 tabletka na dobę, co najmniej przez miesiąc przed zajściem w ciążę oraz podczas pierwszego trymestru ciąży¹¹
  • Folik (0,4 mg): 1 tabletka na dobę, co najmniej przez jeden miesiąc przed poczęciem i w pierwszym trymestrze ciąży¹²
  • Folacid 0,4 mg: 1 tabletka na dobę, co najmniej jeden miesiąc przed poczęciem i w pierwszym trymestrze ciąży¹³
• U kobiet ze zwiększonym ryzykiem wad cewy nerwowej:
  • Acidum folicum Hasco (5 mg): 5 mg na dobę przez miesiąc przed planowanym zajściem w ciążę, kontynuując podawanie podczas pierwszego trymestru ciąży¹⁴
  • Folacid (5 mg): 5 mg na dobę zalecane są do stosowania co najmniej przez trzy miesiące przed planowaną ciążą u kobiet, które urodziły dziecko z wadą genetyczną cewy nerwowej¹⁵

Dawkowanie w preparatach złożonych

W przypadku preparatów złożonych zawierających kwas foliowy w połączeniu z innymi składnikami aktywnymi, dawkowanie przedstawia się następująco:

• Tardyferon-Fol (80 mg jonów żelaza(II) + 0,35 mg kwasu foliowego): jedna tabletka codziennie lub co drugi dzień, w ostatnich dwóch trymestrach ciąży (lub od 4. miesiąca ciąży)¹⁶
• Totylem (60 mg żelaza + 0,4 mg kwasu foliowego): 1 tabletka na dobę. W przypadku leczenia profilaktycznego kobiety w ciąży powinny przyjmować lek przez 6 miesięcy lub, jeśli nie można przeprowadzić 6-miesięcznego leczenia w czasie ciąży, kontynuować profilaktykę w okresie poporodowym (od 6 do 12 tygodni po porodzie)¹⁷
• Elevit Pronatal: jedna tabletka raz na dobę, zalecany czas przyjmowania produktu to jeden miesiąc przed planowaną ciążą, a następnie przez cały okres ciąży i karmienia piersią¹⁸

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Dawkowanie kwasu foliowego u dzieci zależy od preparatu i wskazania:

• Acidum folicum Richter: u dzieci stosuje się zwykle kwas foliowy w dawce dobowej od 5 mg do 15 mg w zależności od wskazań¹⁹
• Soluvit N:
  • Dzieci o masie ciała równej 10 kg lub powyżej: zawartość jednej fiolki na dobę (0,40 mg kwasu foliowego)²⁰
  • Dzieci o masie ciała poniżej 10 kg: 1/10 zawartości fiolki/kg mc./dobę (0,04 mg kwasu foliowego/kg mc./dobę)²¹
• Viantan: 1 fiolka na dobę dla młodzieży i dzieci w wieku 11 lat i starszych (0,60 mg kwasu foliowego). Produkt jest przeciwwskazany do stosowania u noworodków, niemowląt i dzieci w wieku poniżej 11 lat²²

Dla niektórych preparatów, takich jak Folacid, brak dostępnych danych dotyczących dawkowania u dzieci i młodzieży.^{23 24}

Czas trwania leczenia

Czas trwania leczenia kwasem foliowym zależy od wskazania i indywidualnej reakcji pacjenta na leczenie:

• W niedokrwistości megaloblastycznej: 4 miesiące (Acidum folicum Hasco, Folacid) lub 14-21 dni do uzyskania poprawy hematologicznej, następnie dawki podtrzymujące (Acidum folicum Richter)^{25 26}
• W przewlekłych stanach hemolitycznych: przez miesiąc (Acidum folicum Hasco)²⁷
• W profilaktyce przedkoncepcyjnej i w ciąży: minimum miesiąc przed planowanym zajściem w ciążę i przez pierwszy trymestr ciąży²⁸
• W przypadku preparatu Totylem stosowanego profilaktycznie: przez 6 miesięcy w ciąży lub, jeśli nie można przeprowadzić 6-miesięcznego leczenia w czasie ciąży, kontynuować profilaktykę w okresie poporodowym (od 6 do 12 tygodni po porodzie)²⁹

Dla produktu Acidum folicum Richter, czas trwania leczenia ustala się na podstawie reakcji chorego i wyników badań laboratoryjnych.³⁰

W przypadku niedoboru żelaza (Totylem) czas stosowania powinien być wystarczająco długi, aby uzupełnić zapasy żelaza (żelazo w surowicy, receptor transferyny w surowicy i współczynnik wysycenia transferyny żelazem). Po 8 tygodniach od rozpoczęcia leczenia należy sprawdzić stężenie hemoglobiny i ferrytyny w surowicy. U kobiet w ciąży badania te należy powtórzyć przynajmniej raz w drugim trymestrze ciąży.³¹

Sposób podawania

Kwas foliowy jest najczęściej podawany doustnie. Szczegółowe zalecenia dotyczące sposobu podawania różnią się w zależności od preparatu:

• Preparaty doustne (tabletki): podawane doustnie.^{32 33}
• Acidum folicum Richter: dawki dobowe większe niż 15 mg należy przyjmować w 2-3 dawkach podzielonych.³⁴
• Tardyferon-Fol: tabletki należy przyjmować przed posiłkiem lub podczas posiłku (z wyjątkiem produktów wymienionych w interakcjach), w zależności od tolerancji przewodu pokarmowego.³⁵
• Totylem: tabletek nie należy ssać, żuć ani trzymać w ustach, lecz połknąć w całości, popijając szklanką wody. Należy je przyjmować przed posiłkiem lub podczas posiłku, w zależności od tolerancji przewodu pokarmowego.³⁶
• Soluvit N i Viantan: produkty w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji – podanie dożylne.^{37 38}

Szczegółowa tabela dawkowania kwasu foliowego

Informacje dodatkowe dotyczące dawkowania

Przy stosowaniu kwasu foliowego należy uwzględnić następujące dodatkowe informacje:

• U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek kwas foliowy (Totylem) na ogół nie wymaga modyfikacji dawkowania. Niemniej jednak w przypadku ciężkich zaburzeń czynności nerek żelazo należy podawać dożylnie.³⁹
• Preparat Elevit Pronatal jest przeciwwskazany do stosowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.⁴⁰
• Dla produktu Viantan, u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek podczas podawania należy monitorować stężenie witamin w osoczu i odpowiednio dostosować dawkę.⁴¹
• Elevit Pronatal powinien być stosowany pod ścisłą kontrolą lekarza przez pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.⁴²
• Przy podawaniu produktu Viantan razem z innymi produktami zawierającymi witaminy, należy wziąć pod uwagę łączną podaż witamin, aby uniknąć przedawkowania.⁴³