Działania niepożądane
Kłosówka wełnista

Działania niepożądane kłosówki wełnistej

Kłosówka wełnista (Holcus lanatus) jest jednym z gatunków traw wykorzystywanych w preparatach do immunoterapii alergenowej. Substancja ta, jako składnik mieszanek alergenowych, może wywoływać różnorodne działania niepożądane, które należy dokładnie monitorować podczas leczenia pacjentów z alergią na pyłki traw.¹²³

Reakcje w miejscu podania

Preparaty zawierające kłosówkę wełnistą mogą powodować miejscowe reakcje w miejscu iniekcji, szczególnie w przypadku podania podskórnego. Obserwuje się wówczas swędzenie, rumień oraz obrzęk o średnicy 5-10 cm. Reakcje te zazwyczaj nie wymagają specjalnego leczenia i mogą wystąpić w ciągu 20 minut po wstrzyknięciu (reakcje wczesne) lub w dniu iniekcji albo w kolejnych dniach (reakcje późne).⁴

Charakterystycznym działaniem niepożądanym są podskórne, swędzące guzki w miejscu podania, określane jako ziarniniaki. Pojawiają się zazwyczaj dwa do trzech tygodni po wstrzyknięciu i związane są z obecnością w produkcie wodorotlenku glinu jako adiuwantu. Guzki te mogą utrzymywać się do 6 tygodni lub dłużej, po czym zanikają samoistnie. W przypadku stwierdzenia mnogich ziarniniaków podskórnych zalecane jest przerwanie immunoterapii, przy czym ostateczną decyzję podejmuje lekarz prowadzący odczulanie.⁵

W przypadku preparatu Pollinex+Rye zawierającego kłosówkę wełnistą mogą wystąpić miejscowe odczyny w postaci zaczerwienienia, obrzęku (o średnicy większej niż 5 cm) oraz świądu w miejscu wstrzyknięcia. W rzadkich przypadkach obserwuje się przejściowe stwardnienie podskórne (guzki) w miejscu wstrzyknięcia, zwłaszcza gdy wstrzyknięcie było zbyt powierzchowne.⁶

Przy podaniu podjęzykowym preparatów zawierających kłosówkę wełnistą (np. Perosall T13) mogą wystąpić takie działania niepożądane jak: świąd w gardle, pieczenie w jamie ustnej oraz obrzęk warg. Objawy te zazwyczaj są krótkotrwałe i ustępują samoistnie.⁷

Reakcje ogólnoustrojowe

Reakcje ogólnoustrojowe po podaniu preparatów zawierających kłosówkę wełnistą mogą mieć różne nasilenie, od łagodnych po ciężkie. Wyróżnia się:

• Reakcje łagodne: nawrót lub nasilenie charakterystycznych dla pacjenta objawów alergicznych, takich jak kichanie, kaszel, świąd oczu, uogólniona pokrzywka, łagodny skurcz oskrzeli oraz nasilenie egzemy atopowej. Po wstrzyknięciu może również sporadycznie wystąpić uczucie zmęczenia.⁸⁹¹⁰
• Reakcje umiarkowane i ciężkie: nasilony świszczący oddech, duszność, ucisk w klatce piersiowej, obrzęk Quincke’go, pokrzywka.¹¹¹²¹³
• Reakcje anafilaktyczne: wstrząs anafilaktyczny, który może wystąpić w ciągu kilku minut po wstrzyknięciu preparatu, często przed pojawieniem się odczynu miejscowego.¹⁴¹⁵

W rzadkich przypadkach mogą wystąpić poważne reakcje późne w postaci objawów choroby posurowiczej, takich jak gorączka, bóle stawów, pokrzywka i obrzęk węzłów chłonnych. Objawy te mogą pojawić się po kilku dniach od podania preparatu, ale występują niezwykle rzadko.¹⁶¹⁷

Zaburzenia układu oddechowego

Preparaty zawierające kłosówkę wełnistą mogą powodować zaburzenia układu oddechowego, w tym:

• Nasilenie nieżytu nosa¹⁸
• Zaostrzenie astmy¹⁹
• Kichanie i kaszel²⁰
• Świszczący oddech i ucisk w klatce piersiowej²¹

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

W przypadku stosowania preparatów podjęzykowych zawierających kłosówkę wełnistą (np. Perosall T13) mogą wystąpić zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym bóle brzucha i biegunka.²²

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Immunoterapia z wykorzystaniem preparatów zawierających kłosówkę wełnistą może prowadzić do zaburzeń skórnych, takich jak:

• Uogólniona pokrzywka²³²⁴
• Uogólniony świąd skóry²⁵
• Wyprysk atopowy²⁶

Zaburzenia narządu wzroku

W trakcie immunoterapii alergenowej z wykorzystaniem kłosówki wełnistej mogą wystąpić zaburzenia narządu wzroku, takie jak:

• Pieczenie oczu²⁷
• Nasilenie nieżytu spojówek²⁸

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Dla większości działań niepożądanych związanych z podaniem preparatów zawierających kłosówkę wełnistą częstość występowania nie jest dokładnie określona i klasyfikowana jest jako „nieznana”, ponieważ dane pochodzą głównie z monitorowania spontanicznego po wprowadzeniu produktów do obrotu.²⁹³⁰

Należy jednak zaznaczyć, że dotychczas w ramach monitorowania spontanicznego po zastosowaniu produktów Catalet T i Perosall T13 nie odnotowano ciężkich działań niepożądanych. Niemniej jednak, immunoterapia, podobnie jak każde podanie innych preparatów biologicznych, obciążona jest ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych zarówno miejscowych, jak i ogólnych.³¹³²

W przypadku wystąpienia ciężkich, ogólnych działań niepożądanych należy przerwać immunoterapię.³³

Tabela działań niepożądanych

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Wstrząs anafilaktyczny stanowi najpoważniejsze niebezpieczeństwo związane z immunoterapią przy użyciu preparatów zawierających kłosówkę wełnistą. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia, który może wystąpić w ciągu kilku minut po podaniu preparatu, często przed pojawieniem się odczynu miejscowego. Wymaga natychmiastowej interwencji medycznej z zastosowaniem adrenaliny i innych leków ratujących życie.³⁴³⁵

Zaostrzenie astmy to kolejne poważne niebezpieczeństwo, które może prowadzić do znacznego pogorszenia funkcji oddechowych, duszności i hipoksji. W skrajnych przypadkach może rozwinąć się w stan astmatyczny zagrażający życiu pacjenta.³⁶

Obrzęk Quincke’go (obrzęk naczynioruchowy) stanowi niebezpieczeństwo ze względu na możliwość wystąpienia obrzęku w obrębie górnych dróg oddechowych, który może prowadzić do trudności w oddychaniu, a nawet do uduszenia.³⁷³⁸

Choroba posurowicza, choć występuje niezwykle rzadko, może prowadzić do zapalenia naczyń, zapalenia nerek i innych poważnych powikłań systemowych. Jej objawy, takie jak gorączka, bóle stawów, pokrzywka i obrzęk węzłów chłonnych, mogą wystąpić po kilku dniach od podania preparatu.³⁹

W przypadku preparatów podskórnych dodatkowym zagrożeniem jest powstawanie mnogich ziarniniaków, które mogą wymagać przerwania immunoterapii. Natomiast przy stosowaniu preparatów podjęzykowych należy zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia obrzęku w obrębie jamy ustnej i gardła, co może utrudniać oddychanie.⁴⁰⁴¹

Ze względu na potencjalne niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi, immunoterapia z wykorzystaniem preparatów zawierających kłosówkę wełnistą powinna być prowadzona wyłącznie przez odpowiednio przeszkolony personel medyczny, z dostępem do sprzętu resuscytacyjnego, a pacjenci powinni być obserwowani przez co najmniej 30 minut po podaniu każdej dawki.⁴²