Właściwości farmakodynamiczne
Famprydyna

Właściwości farmakodynamiczne famprydyny

Famprydyna jest substancją czynną należącą do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako „inne leki działające na układ nerwowy” (kod ATC: N07XX07). Jej działanie farmakodynamiczne jest oparte na specyficznym mechanizmie blokowania kanałów potasowych, co prowadzi do szeregu efektów neurofizjologicznych, które przekładają się na poprawę funkcji motorycznych u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym.¹

Mechanizm działania

Podstawowy mechanizm działania famprydyny polega na blokowaniu kanałów potasowych w błonach komórkowych neuronów. Poprzez takie działanie, substancja ta ogranicza przepływ jonów potasowych, co ma istotny wpływ na funkcjonowanie komórek nerwowych. Efektem tego jest przedłużenie okresu repolaryzacji błony komórkowej oraz wzmocnienie powstawania potencjałów czynnościowych, szczególnie w aksonach pozbawionych osłonki mielinowej.²

Wzmocnienie powstawania potencjałów czynnościowych przekłada się na zwiększenie przewodzenia impulsów w ośrodkowym układzie nerwowym. Jest to szczególnie istotne w kontekście choroby demielinizacyjnej, jaką jest stwardnienie rozsiane, gdzie procesy przewodzenia impulsów nerwowych są zaburzone wskutek uszkodzenia osłonek mielinowych.³

Skuteczność kliniczna

Skuteczność famprydyny została potwierdzona w trzech randomizowanych, podwójnie zaślepionych, kontrolowanych placebo badaniach klinicznych fazy III (MS-F203, MS-F204 i 218MS305). Istotnym aspektem jest fakt, że odsetek pacjentów wykazujących odpowiedź na leczenie famprydyną był niezależny od jednocześnie stosowanej terapii immunomodulacyjnej, w tym leczenia interferonami, octanem glatirameru, fingolimodem czy natalizumabem. We wszystkich badaniach famprydynę podawano w standardowej dawce 10 mg dwa razy na dobę.^{1 2}

Badania MS-F203 i MS-F204

W badaniach MS-F203 i MS-F204 jako pierwszorzędowy punkt końcowy przyjęto wskaźnik odpowiedzi na leczenie, który był mierzony za pomocą testu szybkości chodu na odcinku 7,5 m (25 stóp), znanego jako Time 25-foot Walk (T25FW). Pacjenta uznawano za odpowiadającego na leczenie, jeśli wykazywał szybszy chód podczas co najmniej trzech z czterech możliwych wizyt w fazie podwójnie ślepej próby w porównaniu z najlepszymi wynikami uzyskiwanymi podczas pięciu wizyt z okresu bez przyjmowania leku.³

Wyniki tych badań wykazały, że odpowiedź na leczenie uzyskano u znacząco większego odsetka pacjentów leczonych famprydyną w porównaniu do pacjentów przyjmujących placebo:

• W badaniu MS-F203: 34,8% (famprydyna) vs. 8,3% (placebo), p<0,001<sup data-drug="Fampridine Teva" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Odpowiedź uzyskano u znacząco większego odsetka pacjentów leczonych famprydyną niż pacjentów przyjmujących placebo (MS-F203: odpowiednio 34,8% vs. 8,3%, p2
• W badaniu MS-F204: 42,9% (famprydyna) vs. 9,3% (placebo), p<0,001<sup data-drug="Fampridine Zentiva" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="MS-F204: odpowiednio 42,9% vs. 9,3%, p3

U pacjentów, którzy odpowiedzieli na leczenie famprydyną, zaobserwowano znaczące zwiększenie szybkości chodzenia:

• W badaniu MS-F203: średnio o 26,3% w grupie famprydyny w porównaniu do 5,3% w grupie placebo (p<0,001)<sup data-drug="Fampridine Sandoz" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="U pacjentów, którzy odpowiedzieli na leczenie, zaobserwowano zwiększenie szybkości chodzenia przeciętnie o 26,3% w porównaniu do 5,3% w przypadku pacjentów otrzymujących (p1
• W badaniu MS-F204: średnio o 25,3% w grupie famprydyny w porównaniu do 7,8% w grupie placebo (p<0,001)<sup data-drug="Fampridine Teva" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="oraz o 25,3% i 7,8% (p2

Co istotne, poprawa funkcji chodzenia następowała stosunkowo szybko – w ciągu kilku tygodni od rozpoczęcia leczenia famprydyną.³ Dodatkowo, w obu badaniach stwierdzono istotną statystycznie i klinicznie poprawę szybkości chodzenia, mierzoną za pomocą dwunastoczynnikowej skali chodu (Multiple Sclerosis Walking Scale).²

Szczegółowe wyniki badań MS-F203 i MS-F204 przedstawiono w poniższej tabeli:

Badanie 218MS305

Badanie 218MS305 przeprowadzono na większej grupie 636 uczestników ze stwardnieniem rozsianym i zaburzeniem zdolności chodzenia. Czas trwania leczenia metodą podwójnie ślepej próby wynosił 24 tygodnie, a po leczeniu prowadzono 2-tygodniową obserwację. W tym badaniu przyjęto inny pierwszorzędowy punkt końcowy niż w poprzednich badaniach – była to poprawa w zakresie zdolności chodzenia, mierzona jako odsetek pacjentów, u których w ciągu 24 tygodni uzyskano średnią poprawę wyniku o ≥8 punktów w stosunku do wartości wyjściowej w skali MSWS-12.²

W badaniu zaobserwowano statystycznie istotną różnicę pomiędzy grupami. Większy odsetek pacjentów leczonych famprydyną (43%) wykazywał poprawę w zdolności chodzenia w porównaniu z pacjentami z grupy kontrolnej otrzymującymi placebo (34%). Ryzyko względne wynosiło 1,38 (95% CI: [1,06, 1,70]). Podobnie jak w poprzednich badaniach, poprawa zwykle występowała w czasie 2-4 tygodni od rozpoczęcia leczenia i ustępowała w ciągu 2 tygodni od jego zaprzestania.³

W badaniu 218MS305 oceniano również kilka drugorzędowych punktów końcowych:

• Test „wstań i idź” (Timed Up and Go, TUG) – pacjenci leczeni famprydyną wykazywali statystycznie istotną poprawę wyniku tego testu, który mierzy równowagę statyczną i dynamiczną, a także mobilność fizyczną. Większy odsetek pacjentów leczonych famprydyną (43%) niż pacjentów otrzymujących placebo (35%) uzyskał średnią poprawę o ≥15% w stosunku do wartości wyjściowej w zakresie szybkości wykonania testu TUG.²
• Skala równowagi Berga (Berg Balance Scale, BBS) – różnica w tej skali, która jest miarą równowagi statycznej, nie była statystycznie istotna.³
• Skala wpływu stwardnienia rozsianego (Multiple Sclerosis Impact Scale, MSIS-29) – u pacjentów leczonych famprydyną wykazano statystycznie istotną średnią poprawę w stosunku do wartości wyjściowej wyniku stanu zdrowia fizycznego w tej skali w porównaniu z placebo (różnica LSM: -3,31, p<0,001).<sup data-drug="Fampridine Teva" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Dodatkowo u pacjentów leczonych famprydyną wykazano w porównaniu z placebo statystycznie istotną średnią poprawę w stosunku do wartości wyjściowej wyniku stanu zdrowia fizycznego w skali wpływu stwardnienia rozsianego (ang. Multiple Sclerosis Impact Scale, MSIS-29) (różnica LSM: -3,31, p 2

Szczegółowe wyniki badania 218MS305 przedstawiono w poniższej tabeli:

Zastosowanie w populacji pediatrycznej

Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek dołączania wyników badań famprydyny we wszystkich podgrupach populacji dzieci i młodzieży chorych na stwardnienie rozsiane z niesprawnością w zakresie chodzenia.^{3 2}