Działania niepożądane
Etorykoksyb

Profil bezpieczeństwa etorykoksybu

Etorykoksyb jest selektywnym inhibitorem COX-2 stosowanym w leczeniu chorób zapalnych układu ruchu, takich jak choroba zwyrodnieniowa stawów (ChZS), reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), przewlekły ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa oraz w leczeniu ostrego bólu, w tym dny moczanowej. Bezpieczeństwo stosowania etorykoksybu zostało określone na podstawie kompleksowych badań klinicznych, obejmujących grupę 9295 osób, w tym 6757 pacjentów z wyżej wymienionymi schorzeniami, przy czym około 600 pacjentów z ChZS lub RZS było leczonych przez co najmniej rok.^{1 2}

Profil działań niepożądanych obserwowanych u pacjentów z ChZS i RZS leczonych etorykoksybem przez okres jednego roku lub dłużej był generalnie zbliżony.³ Podobnie, w badaniu klinicznym dotyczącym dny moczanowej o ostrym przebiegu, gdzie pacjenci przyjmowali etorykoksyb w dawce 120 mg raz na dobę przez osiem dni, zaobserwowane działania niepożądane były zbliżone do tych obserwowanych w badaniach dotyczących ChZS, RZS i przewlekłego bólu okolicy lędźwiowo-krzyżowej.⁴

Istotne znaczenie dla oceny bezpieczeństwa sercowo-naczyniowego ma program MEDAL, który analizował wyniki z trzech badań z aktywnym komparatorem, obejmujący 17 412 pacjentów z ChZS lub RZS leczonych etorykoksybem (60 mg lub 90 mg) przez średnio 18 miesięcy.⁵ Również w badaniach dotyczących leczenia ostrego bólu pooperacyjnego związanego ze stomatologicznym zabiegiem chirurgicznym (614 pacjentów przyjmujących etorykoksyb w dawce 90 mg lub 120 mg), profil działań niepożądanych był zasadniczo podobny do obserwowanego w badaniach leczenia ChZS, RZS i przewlekłych bólów okolicy lędźwiowo-krzyżowej.⁶

Charakterystyka działań niepożądanych etorykoksybu

Większość działań niepożądanych etorykoksybu została zidentyfikowana w badaniach programu MEDAL (trwających do 3,5 roku), w krótkoterminowych badaniach ostrego bólu (do 7 dni) oraz w badaniach prowadzonych po wprowadzeniu leku do obrotu. Poniżej przedstawiono działania niepożądane, które występowały częściej niż w przypadku placebo u pacjentów przyjmujących etorykoksyb w dawkach 30 mg, 60 mg lub 90 mg przez okres do 12 tygodni.⁷

Działania niepożądane ze strony układu pokarmowego

Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi etorykoksybu są zaburzenia żołądka i jelit. Ból brzucha występuje bardzo często (≥1/10).⁸ Do często występujących (≥1/100 do <1/10) działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego należą: zaparcia, wzdęcia z oddawaniem gazów, zapalenie błony śluzowej żołądka, zgaga/refluks żołądkowy, biegunka, niestrawność/dyskomfort w nadbrzuszu, nudności, wymioty, zapalenie przełyku oraz owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej.⁹

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) obserwuje się: wzdęcia, zmiany częstości wypróżnień, suchość błony śluzowej jamy ustnej, a także poważniejsze komplikacje jak owrzodzenie żołądka i/lub dwunastnicy, perforacje i krwawienia z przewodu pokarmowego, zespół jelita drażliwego oraz zapalenie trzustki.¹⁰

Działania niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego

Stosowanie selektywnych inhibitorów COX-2, w tym etorykoksybu, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem występowania zdarzeń sercowo-naczyniowych. Nadciśnienie tętnicze występuje często.¹¹ Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) zgłaszane są: kołatanie serca i arytmia.¹²

Do rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) występujących powikłań kardiologicznych należą: migotanie przedsionków, tachykardia, zastoinowa niewydolność serca, nieswoiste zmiany w zapisie EKG, dusznica bolesna oraz zawał mięśnia sercowego.¹³

Wśród innych działań niepożądanych ze strony układu naczyniowego niezbyt często występują: uderzenia gorąca, incydenty naczyniowo-mózgowe, przemijający napad niedokrwienny, przełom nadciśnieniowy oraz zapalenie naczyń.¹⁴

Na podstawie analizy danych z długotrwałych badań klinicznych stwierdzono, że stosowanie selektywnych inhibitorów COX-2 wiąże się ze zwiększeniem ryzyka występowania poważnych tętniczych incydentów zakrzepowych, z zawałem mięśnia sercowego i udarem mózgu włącznie. W oparciu o dostępne dane uznano, że mało prawdopodobne jest, by bezwzględne zwiększenie ryzyka wystąpienia takich incydentów przekroczyło 1% rocznie.¹⁵

Infekcje i zakażenia

Wśród działań niepożądanych związanych z infekcjami i zakażeniami, często (≥1/100 do <1/10) występuje zapalenie wyrostka zębodołowego.¹⁶ Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) obserwuje się zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit, infekcje górnych dróg oddechowych oraz infekcje układu moczowego.¹⁷

Zaburzenia neurologiczne i psychiczne

Często (≥1/100 do <1/10) występują zawroty głowy i ból głowy.¹⁸ Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) występują: zaburzenia smaku, bezsenność, parestezje lub niedoczulica, senność, lęk, depresja, zmniejszona sprawność umysłowa oraz omamy.¹⁹ Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) mogą wystąpić dezorientacja i niepokój.²⁰

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Często (≥1/100 do <1/10) obserwuje się zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych: AlAT (aminotransferazy alaninowej) i AspAT (aminotransferazy asparaginianowej).²¹ Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) występuje zapalenie wątroby.²² Bardzo rzadko (≤1/10 000) może dojść do niewydolności wątroby lub żółtaczki.²³

Reakcje nadwrażliwości i zaburzenia skórne

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) występują reakcje nadwrażliwości, obrzęk twarzy, świąd, wysypka, rumień i pokrzywka.²⁴ Częste (≥1/100 do <1/10) są wybroczyny.²⁵

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) mogą wystąpić obrzęk naczynioruchowy oraz reakcje anafilaktyczne lub anafilaktoidalne, w tym wstrząs.²⁶

Bardzo rzadko (≤1/10 000) obserwuje się ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka oraz wykwity polekowe o stałej lokalizacji.²⁷

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) występuje niedokrwistość (szczególnie związana z krwawieniem żołądkowo-jelitowym), leukopenia i trombocytopenia.²⁸

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) obserwuje się białkomocz, zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy oraz niewydolność nerek lub zaburzenia czynności nerek.²⁹ Podczas stosowania NLPZ odnotowano także inne działania niepożądane, których nie można wykluczyć podczas terapii etorykoksybem, takie jak uszkodzenie nerek, w tym śródmiąższowe zapalenie nerek i zespół nerczycowy.³⁰

Zaburzenia metaboliczne i odżywiania

Często (≥1/100 do <1/10) obserwuje się obrzęki i zatrzymanie płynów.³¹ Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) mogą wystąpić: zwiększony lub zmniejszony apetyt oraz zwiększenie masy ciała.³²

Inne działania niepożądane

Często (≥1/100 do <1/10) występuje osłabienie/zmęczenie oraz objawy grypopodobne.³³ Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) obserwuje się ból w klatce piersiowej.³⁴

W badaniach diagnostycznych niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) może wystąpić zwiększenie stężenia azotu mocznikowego w surowicy krwi, zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej, hiperkaliemia oraz zwiększenie stężenia kwasu moczowego. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) obserwuje się zmniejszenie stężenia sodu w surowicy krwi.³⁵

Zestawienie działań niepożądanych etorykoksybu

Poniższa tabela przedstawia szczegółowy wykaz działań niepożądanych etorykoksybu wraz z częstością ich występowania:

* Kategoria częstości występowania: zdefiniowana dla każdego rodzaju działania niepożądanego na podstawie częstości występowania podanej w bazie danych z badań klinicznych:
Bardzo często (≥1/10), Często (od ≥1/100 do <1/10), Niezbyt często (od ≥1/1000 do <1/100), Rzadko (od ≥1/10 000 do <1/1000), Bardzo rzadko (<1/10 000).<sup data-drug="Coxitex" data-section="Działania niepożądane" title="Kategoria częstości występowania: zdefiniowana dla każdego rodzaju działania niepożądanego na podstawie częstości występowania podanej w bazie danych z badań klinicznych: Bardzo często (≥1/10), Często (od ≥1/100 do <1/10), Niezbyt często (od ≥1/1000 do <1/100), Rzadko (od ≥1/10 000 do <1/1000), Bardzo rzadko (36

Szczególne zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi

Zagrożenia sercowo-naczyniowe

Należy podkreślić, że stosowanie selektywnych inhibitorów COX-2, w tym etorykoksybu, wiąże się ze zwiększeniem ryzyka poważnych tętniczych incydentów zakrzepowych, takich jak zawał mięśnia sercowego i udar mózgu. Jest to jeden z najbardziej istotnych aspektów bezpieczeństwa tej grupy leków. To ryzyko może wzrastać wraz z dawką i czasem trwania terapii, dlatego należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas.³⁷

Zagrożenia ze strony przewodu pokarmowego

Chociaż etorykoksyb jest selektywnym inhibitorem COX-2, co teoretycznie powinno zmniejszać ryzyko powikłań żołądkowo-jelitowych w porównaniu z nieselektywnymi NLPZ, nadal istnieje ryzyko poważnych powikłań, takich jak owrzodzenia żołądka i/lub dwunastnicy, perforacje i krwawienia z przewodu pokarmowego. Ryzyko to jest wyższe u pacjentów w podeszłym wieku, pacjentów z wywiadem choroby wrzodowej, pacjentów przyjmujących jednocześnie antykoagulanty lub aspirynę, a także przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek leku.³⁸

Zagrożenia wątrobowe

Rzadkim, ale potencjalnie zagrażającym życiu działaniem niepożądanym etorykoksybu jest niewydolność wątroby. W przypadku wystąpienia objawów sugerujących uszkodzenie wątroby (nudności, zmęczenie, żółtaczka) lub nieprawidłowych wyników prób wątrobowych należy natychmiast przerwać leczenie i przeprowadzić odpowiednią diagnostykę.³⁹

Zagrożenia nerkowe

Etorykoksyb, podobnie jak inne NLPZ, może powodować uszkodzenie nerek, w tym śródmiąższowe zapalenie nerek i zespół nerczycowy. Szczególnie narażeni są pacjenci z uprzednio istniejącymi zaburzeniami czynności nerek, niewydolnością serca, zaburzeniami czynności wątroby, pacjenci przyjmujący leki moczopędne, inhibitory ACE, antagonistów receptora angiotensyny II oraz osoby w podeszłym wieku.⁴⁰

Ciężkie reakcje skórne

Bardzo rzadko, ale z niezwykle poważnymi konsekwencjami, mogą wystąpić ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Zazwyczaj pojawiają się one w pierwszym miesiącu leczenia. Przy pierwszych objawach wysypki skórnej, zmian na błonach śluzowych lub jakichkolwiek innych objawach nadwrażliwości należy natychmiast przerwać stosowanie etorykoksybu.⁴¹

Reakcje nadwrażliwości i reakcje anafilaktyczne

Reakcje nadwrażliwości, choć niezbyt częste, mogą być zagrażające życiu, zwłaszcza w przypadku rozwinięcia się w reakcje anafilaktyczne lub anafilaktoidalne, w tym wstrząs. Pacjenci z wywiadem reakcji alergicznych na NLPZ lub sulfonamidy są szczególnie narażeni na wystąpienie tych reakcji.⁴²

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.⁴³