Właściwości farmakodynamiczne
Eszopiklon

Wprowadzenie do eszopiklonu

Eszopiklon to substancja należąca do grupy farmakoterapeutycznej leków działających na ośrodkowy układ nerwowy, sklasyfikowana jako lek psycholeptyczny, nasenny i uspokajający, pochodna benzodiazepin, oznaczona kodem ATC: N05CF04. Jest to niebenzodiazepinowy środek nasenny, będący pochodną pirolopirazyny z grupy cyklopirolonu, o strukturze chemicznej niezwiązanej z pirazolopirymidynami, imidazopirymidami, benzodiazepinami ani barbituranami. ¹

Głównym preparatem zawierającym eszopiklon dostępnym na rynku jest Esogno, występujący w trzech dawkach: 1 mg, 2 mg i 3 mg w postaci tabletek powlekanych. ²

Mechanizm działania eszopiklonu

Dokładny mechanizm działania eszopiklonu nie został w pełni poznany. Uważa się jednak, że jego działanie wynika z modulacji makromolekularnych kompleksów receptora kwasu gamma-aminomasłowego (GABA)-A zawierających podjednostki alfa-1, alfa-2, alfa-3 i alfa-5. ³

Eszopiklon przypuszczalnie zwiększa przewodnictwo chlorkowe wywołane przez GABA, co prowadzi do hiperpolaryzacji neuronowej, a w konsekwencji hamuje transmisję neuronów i indukuje sen. ⁴

Skuteczność kliniczna eszopiklonu

Przemijająca bezsenność

W modelu przemijającej bezsenności, badanym podczas pojedynczej nocy u zdrowych dorosłych ochotników, eszopiklon w dawce 3 mg wykazał przewagę nad placebo w pomiarach związanych z zasypianiem i utrzymaniem snu. Badania te przeprowadzono przy użyciu obiektywnej polisomnografii. Ponadto zaobserwowano znacząco lepszą samoocenę jakości snu i głębokości snu w grupie otrzymującej eszopiklon w porównaniu z grupą placebo. ⁵

Pierwotna bezsenność

Skuteczność eszopiklonu w leczeniu pierwotnej bezsenności została potwierdzona w kontrolowanych placebo badaniach trwających do 6 miesięcy. U pacjentów z przewlekłą bezsennością eszopiklon wykazywał trwałą poprawę w następujących obszarach:

• zasypianie
• redukcja nocnych przebudzeń
• wydłużenie całkowitego czasu snu
• poprawa jakości snu (sen regeneracyjny)

⁶

Co istotne, zaobserwowano również poprawę funkcjonowania pacjentów w ciągu dnia następującego po przyjęciu leku. ⁷

Ważnym aspektem skuteczności eszopiklonu jest brak rozwoju tolerancji farmakologicznej podczas długotrwałego stosowania. W badaniach kontrolowanych placebo nie zaobserwowano tolerancji u pacjentów z przewlekłą bezsennością leczonych eszopiklonem przez okres do 6 miesięcy, ani u pacjentów z bezsennością lub współistniejącymi stanami depresji, lęku lub bólu leczonych eszopiklonem przez okres do 8 tygodni. ⁸

Należy zwrócić uwagę, że dawka 1 mg u dorosłych wykazywała niespójną skuteczność w poprawianiu zasypiania lub redukcji nocnych przebudzeń i nie wpływała na poprawę całkowitego czasu snu w żadnym z przeprowadzonych badań. Dlatego przewiduje się, że zwykle stosowana skuteczna dawka dla dorosłych będzie wynosić 2 lub 3 mg. ⁹

Współwystępująca bezsenność

Szczególnie interesujące wyniki uzyskano w badaniach nad bezsennością współistniejącą z innymi schorzeniami. U pacjentów z bezsennością współistniejącą z depresją lub lękiem, jednoczesne podawanie eszopiklonu z selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) przez 8 tygodni skutkowało znaczącą poprawą w zakresie parametrów snu. Co więcej, zaobserwowano również pozytywny wpływ na odpowiedź na leczenie antydepresyjne i anksjolityczne, oceniane za pomocą uznanych skal klinicznych (np. skala depresji i oceny lęku Hamiltona), w porównaniu do stosowania SSRI w monoterapii. ¹⁰

W 4-tygodniowym badaniu bezsenności współistniejącej z reumatoidalnym zapaleniem stawów lub objawami okołomenopauzalnymi, eszopiklon wykazywał znaczącą poprawę parametrów snu (zasypianie i trwanie snu) przez cały okres trwania badania. Dodatkowo odnotowano poprawę w odczuwaniu bólu u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów oraz złagodzenie objawów związanych z nastrojem u kobiet w okresie okołomenopauzalnym i menopauzalnym leczonych eszopiklonem. ¹¹

Szczególne grupy pacjentów

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku (65 lat i więcej) ekspozycja na eszopiklon jest zwiększona, co ma istotne implikacje dawkowania. Z tego powodu całkowita dobowa dawka eszopiklonu w tej grupie pacjentów nie powinna przekraczać 2 mg. ¹²

W randomizowanych badaniach z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo, prowadzonych przez okres do 12 tygodni u pacjentów w podeszłym wieku z przewlekłą bezsennością, eszopiklon w dawce 2 mg podawany raz na dobę przed snem wykazał znaczącą poprawę parametrów snu, zarówno w zakresie zasypiania, jak i utrzymania snu, podczas całego okresu badania. ¹³

Dzieci i młodzież

Dane dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa stosowania eszopiklonu u dzieci i młodzieży są ograniczone. Europejska Agencja Leków odroczyła obowiązek dołączania wyników badań eszopiklonu w leczeniu bezsenności we wszystkich podgrupach populacji dzieci i młodzieży. ¹⁴