Przeciwwskazania stosowania
Difenoksylat

Przeciwwskazania stosowania difenoksylatu. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Difenoksylat to substancja czynna stosowana w objawowym leczeniu biegunki, występująca w preparacie Reasec w połączeniu z niewielką dawką atropiny. Istnieje szereg sytuacji klinicznych, w których stosowanie difenoksylatu jest przeciwwskazane, a lekarz powinien odradzić pacjentowi jego stosowanie. Należy podkreślić, że difenoksylat powinien być stosowany wyłącznie do objawowego leczenia biegunki, natomiast w każdym przypadku, gdy możliwe jest leczenie przyczynowe, należy je wdrożyć.¹

Nadwrażliwość i ograniczenia wiekowe

Nadwrażliwość na difenoksylat, atropinę lub jakąkolwiek substancję pomocniczą preparatu stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do jego stosowania. W przypadku preparatu Reasec należy zwrócić uwagę na obecność substancji pomocniczych takich jak laktoza jednowodna (85 mg) oraz sacharoza (7 mg), które mogą być źródłem nadwrażliwości u niektórych pacjentów.²³

Difenoksylatu nie należy stosować u dzieci w wieku poniżej 4 lat. Jest to szczególnie istotne ograniczenie, ponieważ u małych dzieci, zwłaszcza poniżej 2 roku życia, zakres pomiędzy dawkami terapeutycznymi i toksycznymi jest bardzo wąski, co stwarza ryzyko nietolerancji leku i wystąpienia działań niepożądanych.⁴

Przeciwwskazania w chorobach infekcyjnych przewodu pokarmowego

Difenoksylat nie powinien być stosowany w następujących schorzeniach infekcyjnych przewodu pokarmowego:

• Biegunki wywołane przez bakterie wytwarzające enterotoksyny – w tym przypadku szczególnie istotne jest unikanie stosowania difenoksylatu w biegunkach spowodowanych przez toksykogenne szczepy bakterii Escherichia coli oraz bakterie z rodzaju Salmonella i Shigella.⁵
• Ostra czerwonka – difenoksylat nie powinien być stosowany jako główny lek w przypadku ostrej czerwonki, charakteryzującej się obecnością krwi w stolcu i wysoką gorączką.⁶
• Ostra faza wrzodziejącego zapalenia jelita grubego – hamowanie perystaltyki przez difenoksylat może nasilić objawy i pogorszyć stan pacjenta.⁷
• Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – szczególnie w przypadkach wywołanych przez antybiotyki o szerokim spektrum działania, difenoksylat może maskować objawy i opóźniać właściwe leczenie.⁸

Przeciwwskazania związane z obecnością atropiny

Ze względu na obecność atropiny w preparacie Reasec (0,025 mg atropiny siarczanu w każdej tabletce), difenoksylat w tym połączeniu nie powinien być stosowany u pacjentów, u których występują przeciwwskazania do stosowania leków przeciwcholinergicznych, takie jak:⁹¹⁰

• Jaskra z wąskim kątem przesączania – atropina może nasilać objawy jaskry poprzez rozszerzenie źrenicy i zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego
• Przerost prostaty – działanie przeciwcholinergiczne może doprowadzić do zatrzymania moczu
• Okrężnica olbrzymia (megacolon) – ryzyko nasilenia atonii jelit i pogorszenia stanu pacjenta
• Zwężenie odźwiernika – może prowadzić do zaburzenia opróżniania żołądka
• Miastenia – atropina może nasilać objawy tej choroby
• Tachykardia – działanie atropiny może dodatkowo przyspieszać akcję serca
• Astma oskrzelowa u dzieci – ryzyko nasilenia objawów oddechowych

Przeciwwskazania związane z chorobami wątroby

Difenoksylat jest przeciwwskazany w następujących schorzeniach wątroby:¹¹

• Ciężka postać marskości wątroby – może prowadzić do kumulacji leku i nasilenia działań niepożądanych
• Ostre zapalenie wątroby – ryzyko pogorszenia funkcji wątroby
• Cholestatyczne zapalenie wątroby – difenoksylat może nasilać cholestazę
• Żółtaczka mechaniczna – możliwość zaostrzenia objawów

Stany związane z niedrożnością jelit

Difenoksylat jest przeciwwskazany w stanach, gdy należy unikać hamowania perystaltyki jelit, w tym w stanach podniedrożnościowych. Terapię należy natychmiast przerwać w przypadku wystąpienia wzdęcia brzucha lub niedrożności przepuszczającej, gdyż działanie przeciwperystaltyczne difenoksylatu może prowadzić do pełnej niedrożności jelit.¹²

Warto podkreślić, że difenoksylat w preparacie Reasec stosowany jest w dawce 2,5 mg chlorowodorku difenoksylatu w każdej tabletce, co w połączeniu z atropiną daje preparat stosowany objawowo w leczeniu biegunki, jednak ze względu na liczne przeciwwskazania, jego stosowanie powinno być ograniczone do przypadków, gdy inne metody leczenia nie są skuteczne lub dostępne.¹³