Przedawkowanie
Difenoksylat

Przedawkowanie difenoksylatu chlorowodorku (2,5 mg) w preparacie Reasec, zawierającym również atropinę siarczan (0,025 mg), manifestuje się złożonym zespołem objawów wynikających z toksyczności obu składników. Początkowo dominują symptomy atropinowe, takie jak suchość skóry i błon śluzowych, mydriaza, tachykardia (>100/min), hipertermia (>38°C), a także pobudzenie psychomotoryczne. Następnie pojawiają się objawy związane z toksycznością difenoksylatu, w tym mioza, senność, hipodynamia, zaparcia, ból brzucha i wymioty. Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem jest zatrzymanie oddechu, które może wystąpić nawet po 12-30 godzinach od przyjęcia leku i mieć charakter nawracający, co wymaga długotrwałego monitorowania pacjenta, zwłaszcza dzieci, u których objawy mogą być bardziej nasilone.

  1. Przedawkowanie difenoksylatu
    1. Manifestacja kliniczna przedawkowania
    2. Dynamika przedawkowania
    3. Postępowanie w przedawkowaniu
    4. Farmakologiczne odwracanie przedawkowania
    5. Długotrwałe monitorowanie po przedawkowaniu
    6. Tabela objawów przedawkowania
    7. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie difenoksylatu

Difenoksylat, substancja aktywna obecna w preparacie Reasec (2,5 mg difenoksylatu chlorowodorku w połączeniu z 0,025 mg atropiny siarczanu), może w przypadku przedawkowania wywołać objawy typowe dla toksycznego działania środków narkotycznych, którym towarzyszą dodatkowo objawy zatrucia atropiną. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wystąpienia przedawkowania u dzieci, u których objawy mogą mieć bardziej nasilony charakter.1

Manifestacja kliniczna przedawkowania

Objawy przedawkowania difenoksylatu mają złożony charakter ze względu na dwuskładnikowy skład leku Reasec. Objawami przedawkowania są zarówno symptomy związane z toksycznością difenoksylatu chlorowodorku, jak i atropiny siarczanu. Charakterystyczną cechą jest sekwencyjność pojawiania się objawów – początkowo dominują symptomy związane z atropiną, a następnie dołączają się objawy przedawkowania difenoksylatu.2

Dynamika przedawkowania

Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem przedawkowania difenoksylatu jest zatrzymanie oddechu, które może wystąpić znacznie później niż początkowe objawy intoksykacji – nawet po 12-30 godzinach od momentu przyjęcia leku. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, zatrzymanie oddechu może mieć charakter nawracający, mimo początkowej pozytywnej odpowiedzi na podanie antidotum, co wymaga szczególnej czujności personelu medycznego i długotrwałego monitorowania pacjenta.3

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania difenoksylatu wymaga kompleksowego podejścia terapeutycznego. U pacjentów w stanie śpiączki priorytetem jest zapewnienie drożności dróg oddechowych. W przypadku wystąpienia zatrzymania oddechu konieczne jest niezwłoczne wdrożenie sztucznego oddychania. Jednocześnie należy przeprowadzić dekontaminację przewodu pokarmowego poprzez płukanie żołądka oraz podanie węgla aktywowanego w celu ograniczenia dalszego wchłaniania substancji toksycznej.4

Farmakologiczne odwracanie przedawkowania

Specyficznym antidotum w przypadku przedawkowania difenoksylatu, szczególnie przy zatrzymaniu oddechu, jest nalokson – antagonista receptorów opioidowych. Dawkowanie naloksonu chlorowodorku powinno być dostosowane do wieku pacjenta:5

  • Dorośli: 0,4 mg naloksonu chlorowodorku we wstrzyknięciu dożylnym
  • Dzieci i młodzież: 0,01 mg/kg masy ciała naloksonu chlorowodorku we wstrzyknięciu dożylnym

6

W przypadku braku satysfakcjonującej odpowiedzi klinicznej, podawanie antidotum można powtarzać w krótkich odstępach czasu (co 2-3 minuty) aż do momentu przywrócenia prawidłowej funkcji oddechowej.7

Długotrwałe monitorowanie po przedawkowaniu

Ze względu na odmienną farmakokinetykę naloksonu i difenoksylatu, istnieje realne zagrożenie ponownego wystąpienia zatrzymania oddechu po ustąpieniu działania podanego antidotum. Dlatego protokół postępowania w przedawkowaniu difenoksylatu wymaga ścisłego monitorowania stanu pacjenta przez minimum 48 godzin od momentu przyjęcia leku. W tym okresie może być konieczne wielokrotne podawanie naloksonu chlorowodorku.8

Tabela objawów przedawkowania

Składnik aktywny Objawy przedawkowania Charakterystyka czasowa Szczegółowy opis
Atropina siarczan Suchość skóry i błon śluzowych Pojawiają się kilka godzin wcześniej przed objawami przedawkowania difenoksylatu Wyraźna suchość w jamie ustnej, trudności w przełykaniu
Rozszerzenie źrenic Mydriaza, znaczne rozszerzenie źrenic z osłabioną reakcją na światło
Niewyraźne widzenie Zaburzenia akomodacji, trudności z widzeniem przedmiotów z bliska
Zatrzymanie moczu Trudności w oddawaniu moczu, uczucie przepełnienia pęcherza
Nerwowość Pobudzenie psychomotoryczne, niepokój
Uderzenia gorąca Nagle pojawiające się zaczerwienienie skóry, uczucie gorąca
Hipertermia Podwyższona temperatura ciała, często znacznie przekraczająca 38°C
Przyspieszony oddech Tachypnoe, zwiększona częstość oddechów
Tachykardia Przyspieszona czynność serca, często powyżej 100 uderzeń/min
Difenoksylat chlorowodorek Zwężenie źrenic Pojawiają się po wstępnych objawach zatrucia atropiną Mioza, skurcz źrenic do rozmiaru łebka od szpilki
Senność Nadmierna sedacja, trudność w utrzymaniu czuwania
Hipodynamia Osłabienie siły mięśniowej, apatia ruchowa
Zaparcia Spowolnienie motoryki przewodu pokarmowego
Ból brzucha Dyskomfort w jamie brzusznej, często o charakterze kolkowym
Wymioty Nudności i wymioty, często oporne na standardowe leczenie
Hipotermia Obniżenie temperatury ciała poniżej normy
Stany zagrożenia życia Zatrzymanie oddechu Może wystąpić nawet po 12-30 godzinach od przyjęcia leku Całkowite zatrzymanie funkcji oddechowej, może nawracać pomimo początkowej odpowiedzi na antidotum
Śpiączka W zaawansowanym stadium zatrucia Głębokie zaburzenia świadomości, brak reakcji na bodźce zewnętrzne

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl