Dawkowanie i sposób podawania
Cysteina

Dawkowanie i sposób podawania cysteiny w lecznictwie

Cysteina, jako aminokwas siarkowy, odgrywa istotną rolę w wielu procesach metabolicznych organizmu. W lecznictwie występuje w różnych postaciach, najczęściej jako acetylocysteina lub L-cysteina, stanowiąc składnik roztworów do infuzji stosowanych w żywieniu pozajelitowym. Dawkowanie cysteiny zależy od wielu czynników, w tym wieku pacjenta, stanu klinicznego oraz rodzaju zastosowanego preparatu leczniczego.^{1 2}

Dawkowanie u pacjentów dorosłych

Dla pacjentów dorosłych dawkowanie cysteiny zawartej w rozworach aminokwasów jest uzależnione przede wszystkim od występowania chorób współistniejących, szczególnie chorób nerek. W przypadku pacjentów z niewydolnością nerek, dawkowanie musi być ściśle monitorowane i dostosowywane indywidualnie.³

W przypadku stosowania preparatu Nephrotect, który zawiera acetylo-L-cysteinę w ilości 0,54 g (co odpowiada 0,40 g L-cysteiny) na 1000 ml, zalecane dawkowanie dla pacjentów poddawanych hemodializie to:^{4 5}

• Maksymalna szybkość infuzji: do 2 ml/kg mc./godz. (do 40 kropli/min. u dorosłych)
• Maksymalna dawka dobowa: 17 ml/kg mc./dobę (co odpowiada około 1 g aminokwasów/kg mc./dobę, czyli około 1000 ml/dobę u dorosłych)

⁶

U pacjentów poddawanych hemofiltracji, zalecana dawka wynosi od 1 do 1,5 g białka/kg mc./dobę (od 0,15 g azotu/kg mc./dobę do 0,2 g azotu/kg mc./dobę).⁷

W przypadku stosowania preparatu Aminoplasmal 15%, który zawiera acetylocysteinę w ilości 0,500 mg na 1 ml (co odpowiada cysteinie 0,370 mg/ml), zalecana dawka dobowa dla dorosłych i młodzieży w wieku od 14 do 17 lat wynosi 1,0 – 2,0 g aminokwasów/kg masy ciała, co odpowiada 6,7 – 13,3 ml/kg masy ciała, czyli 469 – 931 ml dla pacjenta o masie ciała 70 kg.^{8 9}

Maksymalna szybkość infuzji dla tego preparatu wynosi 0,1 g aminokwasów/kg masy ciała/godz., co odpowiada 0,67 ml/kg masy ciała/godz., czyli 0,78 ml/min dla pacjenta o masie ciała 70 kg.¹⁰

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Dawkowanie cysteiny u dzieci wymaga szczególnej uwagi i musi być dostosowane do wieku dziecka, jego stanu klinicznego oraz zapotrzebowania metabolicznego. Należy pamiętać, że niektóre preparaty, jak Aminoplasmal 15%, są przeciwwskazane u noworodków, niemowląt i małych dzieci w wieku poniżej 2 lat.¹¹

Dla preparatu Aminoplasmal 15%, dawkowanie u dzieci i młodzieży w wieku od 2 do 13 lat przedstawia się następująco:¹²

• Dzieci w wieku od 2 do 4 lat: 1,5 g aminokwasów/kg masy ciała/dobę, co odpowiada 10 ml/kg masy ciała/dobę
• Dzieci w wieku od 5 do 13 lat: 1,0 g aminokwasów/kg masy ciała/dobę, co odpowiada 6,7 ml/kg masy ciała/dobę

¹³

Dla dzieci w stanie krytycznym, zalecana dawka aminokwasów może być większa, nawet do 3,0 g aminokwasów/kg masy ciała na dobę.¹⁴

Maksymalna szybkość infuzji wynosi 0,1 g aminokwasów/kg masy ciała/godz., co odpowiada 0,67 ml/kg masy ciała/godz.¹⁵

W przypadku stosowania preparatu Aminoven Infant 10%, który zawiera N-acetylo-L-cysteinę w ilości 0,70 g na 1000 ml (co odpowiada L-cysteinie 0,52 g), maksymalna szybkość infuzji wynosi do 0,1 g aminokwasów/kg mc./godzinę, co odpowiada 1,0 ml/kg mc./godzinę.^{16 17}

Maksymalna dawka dobowa Aminoven Infant 10% zależy od wieku pacjenta:¹⁸

• Dzieci w wieku 0–2 roku życia: 1,5 do 2,5 g aminokwasów/kg mc./dobę, co odpowiada 15 do 25 ml na kg mc./dobę
• Dzieci w wieku 2–5 lat: 1,5 g aminokwasów/kg mc./dobę, co odpowiada 15 ml na kg mc./dobę
• Dzieci w wieku 6–14 lat: 1,0 g aminokwasów/kg mc./dobę, co odpowiada 10 ml na kg mc./dobę

¹⁹

Dla preparatu Primene 10%, który zawiera L-Cysteinę w ilości 0,189 g na 100 ml, zależnie od masy ciała, wieku oraz katabolizmu białek u dziecka, zaleca się dawkę 1,5 do 3,5 g aminokwasów/kg mc./24 godziny, co odpowiada 0,23 do 0,53 g azotu/kg mc./24 godziny, czyli 15 do 35 ml produktu leczniczego PRIMENE 10%/kg mc./24 godziny.^{20 21}

Szybkość wlewu nie powinna przekraczać 0,05 ml/kg mc./minutę.²²

Dawkowanie u wcześniaków i noworodków

W przypadku wcześniaków i noworodków, preparaty zawierające cysteinę muszą być stosowane z zachowaniem szczególnej ostrożności. Preparat Numeta G13%E Preterm, zawierający cysteinę w ilości 0,18 g na aktywowany worek 240 ml (W2K) lub aktywowany worek 300 ml (W3K), jest przeznaczony specjalnie dla wcześniaków.²³

Dla tego preparatu, maksymalna zalecana szybkość infuzji i objętość na dobę wynoszą:²⁴

²⁵

Numeta G16%E, zawierający cysteinę w ilości 0,24 g na aktywowany worek 376 ml (W2K) lub aktywowany worek 500 ml (W3K), posiada następujące zalecenia dotyczące maksymalnej szybkości infuzji i objętości na dobę:^{26 27}

²⁸

Sposób podawania cysteiny w roztworach do infuzji

Cysteina jako składnik mieszanin do żywienia pozajelitowego podawana jest drogą dożylną. Ze względu na wysoką osmolarność większości roztworów aminokwasowych, podawanie musi odbywać się przez żyłę centralną, chyba że roztwór zostanie odpowiednio rozcieńczony.^{29 30}

Silnie hipertoniczne roztwory do żywienia pozajelitowego (> 900 mOsm/l) należy podawać przez centralny cewnik żylny z końcówką umieszczoną w dużej żyle centralnej.³¹

Roztwór do żywienia pozajelitowego może być podawany obwodowo pacjentom w każdym wieku, jeśli osmolarność roztworu wynosi ≤ 900 mOsm/l.³²

Podczas stosowania u noworodków i dzieci w wieku poniżej 2 lat, roztwór (w butelce/worku i zestawie do podawania) należy chronić przed światłem do momentu zakończenia podawania.^{33 34}

Dostosowanie dawki w szczególnych przypadkach klinicznych

U pacjentów z zaburzeniem czynności nerek lub wątroby dawkowanie należy dostosować indywidualnie. Stosowanie niektórych preparatów jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby lub ciężką niewydolnością nerek w przypadku braku leczenia nerkozastępczego.³⁵

W przypadku pacjentów w stanie krytycznym, zwłaszcza dzieci, może być konieczne zwiększenie dawki aminokwasów nawet do 3,0 g/kg masy ciała na dobę.³⁶

Czas trwania terapii z cysteina

Roztwory zawierające cysteinę mogą być podawane tak długo, jak wskazane jest żywienie pozajelitowe, a stan kliniczny pacjenta tego wymaga.^{37 38 39}

W przypadku noworodków urodzonych przedwcześnie zaleca się ciągłe podawanie żywienia pozajelitowego przez 24 godziny. Jednak ten sam worek nie powinien być aktywowany, zawieszony i podawany dłużej niż 24 godziny.⁴⁰

Techniki podawania infuzji z cysteina

Przy podawaniu roztworów zawierających cysteinę należy przestrzegać kilku ważnych zasad dotyczących techniki infuzji:^{41 42}

• W ciągu pierwszej godziny należy stopniowo zwiększać szybkość przepływu
• Kończąc podawanie roztworu, należy stopniowo zmniejszać szybkość przepływu w trakcie ostatniej godziny
• Szybkość wlewu musi być odpowiednio dostosowana, biorąc pod uwagę podawaną dawkę, podawaną objętość dobową oraz czas trwania infuzji

^{43 44}

Zbyt duża szybkość infuzji może spowodować objawy nietolerancji, takie jak nudności, dreszcze, wymioty oraz znaczącą klinicznie utratę aminokwasów przez nerki.⁴⁵

Szczegółowe zalecenia dotyczące podawania cysteiny w żywieniu pozajelitowym

Aminokwasy, w tym cysteinę, należy stosować w połączeniu z roztworami do infuzji zapewniającymi pokrycie zapotrzebowania energetycznego pacjenta podczas żywienia pozajelitowego.⁴⁶

Roztwory aminokwasów, w tym także te zawierające cysteinę, podaje się zazwyczaj razem z węglowodanami i tłuszczami, aby zapewnić anaboliczne wykorzystanie aminokwasów. Wyjątkiem jest podawanie aminokwasów w żywieniu stosowanym podczas dializ, podczas którego można stosować dializat zawierający glukozę.⁴⁷

Jeśli jednocześnie stosowane są roztwory glukozy o dużym stężeniu, to aby zapobiegać zwiększeniu stężenia glukozy we krwi, może być wymagane podanie insuliny.⁴⁸

W zależności od indywidualnej sytuacji, w celu pokrycia zapotrzebowania żywieniowego i zapobiegania niedoborom i powikłaniom, do schematu żywienia pozajelitowego można dodawać witaminy, pierwiastki śladowe i inne składniki (w tym glukozę oraz lipidy).⁴⁹

Szczególne zalecenia przy podawaniu cysteiny u noworodków

U noworodków, zwłaszcza urodzonych przedwcześnie, zaleca się ciągłe podawanie żywienia pozajelitowego przez 24 godziny. Jednakże, ten sam worek nie powinien być aktywowany, zawieszony i podawany dłużej niż 24 godziny.⁵⁰

Podczas stosowania u noworodków i dzieci w wieku poniżej 2 lat, roztwór (w butelce/worku i zestawie do podawania) należy chronić przed światłem do momentu zakończenia podawania.^{51 52}

Cykliczne infuzje należy dostosowywać do tolerancji metabolicznej pacjenta.⁵³

Droga podania cysteiny w zależności od osmolarności preparatu

Droga podania preparatów zawierających cysteinę zależy od ich osmolarności, która może być modyfikowana przez rozcieńczenie. Poniżej przedstawiono wpływ rozcieńczenia na osmolarność preparatu Numeta G16%E:⁵⁴

⁵⁵

Podobnie dla preparatu Numeta G13%E Preterm:⁵⁶

⁵⁷