Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Cefotaksym

Reakcje nadwrażliwości na cefotaksym

Przed rozpoczęciem leczenia cefotaksymem (Biotaksym, Cefotaxim-MIP, Cefotaxime Dali Pharma, Tarcefoksym) konieczne jest ustalenie, czy pacjent ma nadwrażliwość na penicyliny, cefalosporyny lub inne antybiotyki β-laktamowe, ponieważ występuje ryzyko alergii krzyżowej obserwowane u 5-10% pacjentów.¹²

U pacjentów otrzymujących cefotaksym obserwowano ciężkie, w tym zakończone zgonem, reakcje nadwrażliwości. Jeśli wystąpi reakcja alergiczna, należy bezwzględnie przerwać stosowanie cefotaksymu i w razie konieczności zastosować odpowiednie leczenie.³⁴⁵

Grupy szczególnego ryzyka

Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania cefotaksymu u następujących grup pacjentów:

• Pacjenci ze skazą alergiczną lub astmą⁶⁷
• Pacjenci uczuleni na penicyliny – mogą być również uczuleni na cefalosporyny, z ryzykiem ciężkiej reakcji alergicznej⁸⁹
• Pacjenci z wcześniejszymi reakcjami anafilaktycznymi na penicyliny lub inne antybiotyki β-laktamowe¹⁰

Stosowanie cefotaksymu jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów, u których wcześniej wystąpiła natychmiastowa reakcja nadwrażliwości na cefalosporyny.¹¹¹²

Ciężkie reakcje skórne związane z cefotaksymem

Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu w związku ze stosowaniem cefotaksymu zgłaszano występowanie poważnych niepożądanych reakcji skórnych (SCAR), które mogą zagrażać życiu lub prowadzić do zgonu. Do tych reakcji należą:¹³

• Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
• Zespół Stevensa-Johnsona
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka
• Reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS)

¹⁴¹⁵

W momencie przepisywania leku należy poinformować pacjentów o objawach przedmiotowych i podmiotowych tych reakcji skórnych. Jeśli pojawią się objawy wskazujące na wystąpienie poważnej reakcji skórnej, należy natychmiast odstawić cefotaksym.¹⁶¹⁷

Jeśli podczas stosowania cefotaksymu u pacjenta wystąpi którakolwiek z wymienionych ciężkich reakcji skórnych, nie należy rozpoczynać ponownie leczenia cefotaksymem i należy je trwale przerwać.¹⁸

Reakcje skórne u dzieci

U dzieci pojawienie się wysypki może być mylone z zakażeniem podstawowym lub alternatywnym procesem zakaźnym. Lekarze powinni rozważyć możliwość wystąpienia reakcji na cefotaksym u dzieci, u których podczas leczenia cefotaksymem występują objawy wysypki i gorączki.¹⁹

Powikłania związane z Clostridium difficile

W trakcie lub po zakończeniu leczenia cefotaksymem może wystąpić rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego na skutek nadmiernego wzrostu niewrażliwych na produkt bakterii Clostridium difficile.²⁰²¹²²

W razie wystąpienia biegunki, należy brać pod uwagę możliwość tego powikłania. Postępowanie w przypadku podejrzenia rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego:²³²⁴

• W lżejszych przypadkach wystarczy odstawić cefotaksym
• W cięższych przypadkach, po odstawieniu produktu, należy właściwie nawodnić pacjenta, uzupełnić elektrolity i wykonać badanie w celu wykrycia bakterii C. difficile
• Jeśli wykryje się C. difficile, należy zastosować doustnie metronidazol lub wankomycynę
• Nie należy podawać leków hamujących perystaltykę ani innych działających zapierająco

²⁵²⁶²⁷

Należy zachować ostrożność podczas stosowania cefotaksymu u pacjentów, u których w przeszłości występowało zapalenie jelit, zwłaszcza zapalenie okrężnicy.²⁸²⁹

Stosowanie cefotaksymu u pacjentów z niewydolnością nerek

Pacjenci z niewydolnością nerek powinni otrzymać dawkę odpowiednio zmniejszoną w zależności od klirensu kreatyniny.³⁰³¹³²

Należy zachować ostrożność podczas podawania cefotaksymu w następujących przypadkach:³³³⁴³⁵

• Jednoczesne podawanie z aminoglikozydami
• Jednoczesne podawanie z probenecydem
• Jednoczesne podawanie z innymi lekami nefrotoksycznymi

³⁶

U pacjentów z niewydolnością nerek, a także u pacjentów w podeszłym wieku oraz u pacjentów, u których wcześniej występowało zaburzenie czynności nerek, należy kontrolować czynność nerek.³⁷³⁸³⁹

Neurotoksyczność w niewydolności nerek

Duże dawki antybiotyków beta-laktamowych, w tym cefotaksymu, zwłaszcza stosowane u pacjentów z niewydolnością nerek, mogą powodować encefalopatię, tj. zaburzenia świadomości, nieprawidłowe ruchy i drgawki.⁴⁰⁴¹⁴²

Należy poinstruować pacjenta, że w razie wystąpienia takich reakcji nie należy kontynuować leczenia bez wcześniejszego omówienia tego z lekarzem.⁴³⁴⁴⁴⁵

Reakcje hematologiczne związane z cefotaksymem

Podczas terapii cefotaksymem, szczególnie jeśli jest on podawany przez długi okres, może rozwinąć się:⁴⁶⁴⁷⁴⁸

• Leukopenia
• Neutropenia
• Rzadziej: agranulocytoza
• Niewydolność szpiku kostnego
• Pancytopenia

⁴⁹⁵⁰

Jeśli cykl leczenia trwa dłużej niż 7-10 dni, należy kontrolować liczbę białych krwinek i wstrzymać podawanie produktu w przypadku pojawienia się neutropenii.⁵¹⁵²⁵³

Zgłaszano również przypadki:

• Eozynofilii – szybko ustępującej po zaprzestaniu leczenia
• Trombocytopenii – szybko ustępującej po zaprzestaniu leczenia
• Niedokrwistości hemolitycznej

⁵⁴⁵⁵⁵⁶

Wzrost niewrażliwych drobnoustrojów

Podobnie jak w przypadku innych antybiotyków, podczas stosowania cefotaksymu przez dłuższy czas, pierwotnie wrażliwe szczepy mogą stać się oporne oraz może wystąpić wzrost bakterii z rodziny Enterococcus spp. Niezbędne jest przeprowadzenie oceny stanu pacjenta, zaleca się wykonać antybiogram.⁵⁷⁵⁸

Środki ostrożności dotyczące podawania

Cefotaksym podawany zbyt szybko dożylnie (krócej niż przez 1 minutę) może powodować zaburzenia rytmu serca, szczególnie jeśli jest podawany przez cewnik do żyły centralnej.⁵⁹⁶⁰⁶¹

Kontrolowanie czynności wątroby

Jeśli cefotaksym stosowany jest długotrwale, należy kontrolować czynność wątroby.⁶²⁶³

Wpływ na badania laboratoryjne

Podczas leczenia cefotaksymem mogą wystąpić następujące wpływy na wyniki badań laboratoryjnych:⁶⁴⁶⁵

• Fałszywie dodatnie wyniki testu wykrywającego glukozę w moczu i krwi, chyba że użyto specyficznej metody enzymatycznej (z oksydazą glukozową)
• W rzadkich przypadkach fałszywie dodatnie wyniki testu Coombsa, co może wpłynąć na przebieg i wyniki próby krzyżowej

⁶⁶⁶⁷

Zawartość sodu w produkcie

Produkty zawierające cefotaksym zawierają sód (48 mg na 1 g produktu, co odpowiada 2,1 mmol). Należy to wziąć pod uwagę u pacjentów ze zmniejszoną czynnością nerek i u pacjentów kontrolujących zawartość sodu w diecie.^68697071

Przy obliczaniu całkowitej zawartości sodu w przygotowanym rozcieńczeniu produktu należy brać pod uwagę ilość sodu pochodzącego z rozcieńczalnika.⁷²

Stosowanie lidokainy z cefotaksymem

Cefotaksymu rozpuszczonego w roztworze lidokainy nie należy podawać:⁷³⁷⁴

• Dożylnie
• Dzieciom do 30. miesiąca życia
• Pacjentom uczulonym na lidokainę
• Pacjentom z zaburzeniami przewodzenia przedsionkowo-komorowego (nie dotyczy chorych z implantowanym układem stymulującym)
• Pacjentom z ciężką niewydolnością krążenia

⁷⁵