Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Budezonid

Wpływ budezonidu na płodność, ciążę i laktację

Budezonid jest glikokortykosteroidem powszechnie stosowanym w leczeniu astmy, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc oraz chorób zapalnych jelit. Jako lekarz prowadzący terapię budezonidem, konieczne jest posiadanie szczegółowej wiedzy na temat bezpieczeństwa stosowania tej substancji u kobiet w ciąży i karmiących piersią, aby móc odpowiednio doradzić pacjentkom i zminimalizować potencjalne ryzyko.¹

Wpływ budezonidu na ciążę

Większość wyników prospektywnych badań epidemiologicznych oraz danych zebranych po wprowadzeniu budezonidu wziewnego do obrotu nie wskazuje na zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u płodu lub noworodka przy stosowaniu w okresie ciąży.^{2 3}

Dane dotyczące około 2000 kobiet stosujących budezonid wziewnie w czasie ciąży nie wykazały zwiększonego ryzyka działania teratogennego.^{4 5}

W przypadku produktów złożonych, zawierających budezonid w połączeniu z formoterolem, nie ma dostępnych danych klinicznych dotyczących stosowania takiego połączenia u kobiet w ciąży, jednak badania na zwierzętach nie wykazały dodatkowego wpływu tego skojarzenia.⁶

Wyniki badań na zwierzętach

W badaniach na zwierzętach wykazano, że glikokortykosteroidy podawane w dużych dawkach mogą powodować wady rozwojowe.⁷ Jednakże, jest mało prawdopodobne, aby dane te miały znaczenie kliniczne u ludzi stosujących budezonid w zalecanych dawkach terapeutycznych.⁸

Badania na zwierzętach wykazały również, że nadmierna ekspozycja na glikokortykosteroidy w okresie prenatalnym (ale przy ekspozycji poniżej zakresu dawek teratogennych) może być związana z:^{9 10}

• zwiększonym ryzykiem opóźnienia rozwoju wewnątrzmacicznego
• wystąpieniem chorób sercowo-naczyniowych w wieku dorosłym
• trwałymi zmianami w gęstości receptorów glikokortykosteroidowych
• zmianami w obrocie i działaniu neuroprzekaźników

¹¹

Zalecenia dotyczące stosowania budezonidu w ciąży

Ważne jest zarówno dla płodu, jak i dla matki, aby w czasie ciąży stosować odpowiednie leczenie astmy.^{12 13}

Podobnie jak w przypadku innych leków stosowanych w czasie ciąży, należy rozważyć, czy korzyści z podawania budezonidu dla matki są większe niż potencjalne ryzyko dla płodu.^{14 15}

Budezonid można stosować w okresie ciąży tylko wtedy, gdy korzyści przewyższają możliwe ryzyko.^{16 17}

W przypadku konieczności stosowania budezonidu w okresie ciąży, należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę, która zapewnia odpowiednią kontrolę astmy.^{18 19 20}

W przypadku budezonidu stosowanego doodbytniczo (pianka doodbytnicza Budenofalk), należy unikać podawania produktu w okresie ciąży, chyba że istnieją istotne powody do zastosowania takiej terapii.²¹

Wpływ budezonidu na karmienie piersią

Budezonid przenika do mleka kobiecego.^{22 23} Jednakże, stosowanie budezonidu w dawkach terapeutycznych nie powinno mieć wpływu na dziecko karmione piersią.^{24 25}

Budezonid może być stosowany przez kobiety karmiące piersią.^{26 27}

Dane z badań farmakokinetycznych

Przeprowadzono badania farmakokinetyczne dotyczące stosowania budezonidu przez kobiety karmiące piersią z astmą. Leczenie podtrzymujące budezonidem w postaci wziewnej (200 lub 400 mikrogramów dwa razy na dobę) powodowało nieistotną ogólnoustrojową ekspozycję na działanie budezonidu u dzieci karmionych piersią.^{28 29}

Wyniki badań farmakokinetycznych wykazały, że:^{30 31}

• Szacowana dobowa dawka budezonidu, którą otrzymywało niemowlę, stanowiła zaledwie 0,3% dobowej dawki stosowanej u matki (dla dawek 200 lub 400 mikrogramów dwa razy na dobę)
• Średnie stężenie budezonidu w osoczu u niemowląt szacowano na poziomie 1/600 stężenia występującego w osoczu matki (przy założeniu całkowitej biodostępności leku przyjętego doustnie przez dziecko)
• Stężenia budezonidu w próbkach osocza niemowląt były poniżej granicy oznaczalności

³²

Liniowa farmakokinetyka budezonidu

Na podstawie danych dotyczących budezonidu stosowanego wziewnie oraz faktu, że wykazuje on liniową farmakokinetykę podczas stosowania dawek terapeutycznych w zalecanych odstępach między nimi (zarówno podczas podawania donosowego, wziewnego, doustnego czy doodbytniczego), przewiduje się, że ekspozycja dzieci karmionych piersią na działanie budezonidu stosowanego w dawkach terapeutycznych jest mała.^{33 34}

Zalecenia dotyczące stosowania budezonidu w okresie karmienia piersią

W przypadku stosowania budezonidu w postaci doodbytniczej (Budenofalk, pianka doodbytnicza) lub złożonych produktów zawierających budezonid i formoterol (np. Symbicort, Airbufo, Oxodil Combo), należy podjąć decyzję, czy przerwać karmienie piersią, czy przerwać/zrezygnować z leczenia budezonidem, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka i korzyści z leczenia dla matki.^{35 36}

W przypadku złożonych produktów z budezonidem i formoterolem, należy uwzględnić, że nie wiadomo, czy formoterol przenika do mleka kobiecego, jednak u szczurów wykazano małe stężenie formoterolu w mleku karmiących samic.^{37 38}

W przypadku budezonidu doodbytniczego lub doustnego, dane potwierdzają możliwość kontynuowania stosowania budezonidu podczas karmienia piersią.^{39 40}

Wpływ budezonidu na płodność

Brak dostępnych danych na temat możliwego wpływu budezonidu na płodność u ludzi.^{41 42}

W badaniach na zwierzętach budezonid nie wywierał niekorzystnego wpływu na płodność.^{43 44}

W przypadku formoterolu, badania na zwierzętach dotyczące wpływu na reprodukcję wykazały nieznaczną redukcję płodności u samców szczurów przy dużej ekspozycji ogólnoustrojowej.^{45 46}

Najważniejsze informacje, które lekarz musi przekazać kobiecie w ciąży lub karmiącej piersią

Na podstawie powyższych danych, lekarz powinien przekazać następujące informacje kobiecie w ciąży lub karmiącej piersią, która ma stosować budezonid:

Dla kobiet w ciąży:

1. Dotychczasowe badania nie wykazały zwiększonego ryzyka wad rozwojowych płodu przy stosowaniu budezonidu wziewnego w ciąży.
2. Ważne jest utrzymanie odpowiedniej kontroli astmy lub innych chorób podczas ciąży, zarówno dla zdrowia matki, jak i prawidłowego rozwoju płodu.
3. Budezonid jest jednym z najbezpieczniejszych glikokortykosteroidów do stosowania w okresie ciąży, ale zawsze należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę zapewniającą kontrolę objawów.
4. Należy regularnie monitorować stan zdrowia matki i rozwój płodu podczas terapii.
5. W przypadku nowych objawów lub pogorszenia kontroli choroby należy natychmiast skontaktować się z lekarzem, zamiast samodzielnie zwiększać dawkę leku.

Dla kobiet karmiących piersią:

1. Budezonid przenika do mleka kobiecego, ale w minimalnych ilościach, które stanowią zaledwie 0,3% dawki stosowanej przez matkę.
2. Stężenie budezonidu w osoczu niemowląt karmionych piersią przez matki stosujące lek jest bardzo niskie (około 1/600 stężenia u matki) i zwykle poniżej granicy oznaczalności.
3. Terapeutyczne dawki budezonidu nie powinny mieć wpływu na dziecko karmione piersią, dlatego w większości przypadków można kontynuować karmienie piersią podczas leczenia.
4. W przypadku produktów złożonych zawierających formoterol, należy indywidualnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.
5. Warto monitorować stan dziecka, zwłaszcza na początku terapii – w razie jakichkolwiek niepokojących objawów należy skontaktować się z lekarzem.

Podczas omawiania kwestii terapii budezonidem u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, lekarz powinien używać przystępnego języka, jednocześnie zachowując profesjonalizm i przekazując dokładne informacje naukowe. Należy również zachęcać pacjentki do wyrażania swoich obaw i zadawania pytań dotyczących leczenia, aby wspólnie podjąć najlepszą decyzję terapeutyczną.