Leki zawierające w składzie
sód dietylenotriaminopentaoctan jednowodny

Sód dietylenotriaminopentaoctan jednowodny (Na2DTPA·H2O) to substancja czynna z grupy chelatorów, która wiąże jony metali ciężkich i radioaktywnych, tworząc z nimi kompleksy wydalane z organizmu przez nerki. Mechanizm działania polega na tworzeniu stabilnych, rozpuszczalnych w wodzie kompleksów z jonami metali wielowartościowych, co zapobiega ich wiązaniu z białkami organizmu i ułatwia ich eliminację.

Substancja ta jest stosowana głównie w leczeniu zatruć metalami ciężkimi (ołów, rtęć, kadm) oraz w przypadku skażeń radioaktywnych pierwiastkami takimi jak pluton, ameryk czy tor. W Polsce dostępna jest pod nazwą handlową Ditripentat, a w innych krajach jako Pentastat, DTPA czy Ca-DTPA (w postaci wapniowej).

Główną zaletą sodu dietylenotriaminopentaoctanu jednowodnego jest jego wysoka skuteczność w usuwaniu metali ciężkich i radioaktywnych z organizmu, szczególnie przy szybkim zastosowaniu po ekspozycji. Działa on znacznie szybciej i skuteczniej niż naturalne mechanizmy oczyszczania organizmu, co może być kluczowe przy poważnych zatruciach. Ponadto, podany odpowiednio wcześnie, może zapobiec nieodwracalnym uszkodzeniom narządów wewnętrznych.

Stosowanie tej substancji wiąże się jednak z ryzykiem działań niepożądanych. Do najpoważniejszych należą zaburzenia gospodarki elektrolitowej (szczególnie wapnia, cynku i magnezu), które mogą prowadzić do objawów tężyczki, drgawek czy zaburzeń rytmu serca. Lek może wykazywać działanie nefrotoksyczne, dlatego jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek. Ponadto, może powodować reakcje alergiczne, nudności, wymioty oraz bóle głowy. Długotrwałe stosowanie wymaga monitorowania stężenia pierwiastków śladowych w organizmie.