Działania niepożądane
Sód dietylenotriaminopentaoctan jednowodny

Sód dietylenotriaminopentaoctan jednowodny (DTPA), składnik aktywny produktu PoltechDTPA, jest stosowany jako radiofarmaceutyk znakowany izotopem ⁹⁹ᵐTc w diagnostyce medycznej. Działania niepożądane po podaniu ⁹⁹ᵐTc-DTPA występują bardzo rzadko (<1/10 000) i obejmują m.in. zawroty głowy, obniżenie ciśnienia tętniczego, zaczerwienienie skóry, duszność, pokrzywkę oraz świąd. Sporadycznie odnotowano również gorączkę, nudności, wymioty, rumień, ból głowy, nadciśnienie oraz aseptyczne zapalenie opon mózgowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko związane z narażeniem na promieniowanie jonizujące, które może indukować nowotwory oraz wady wrodzone, choć dawka skuteczna w większości badań diagnostycznych jest mniejsza niż 20 mSv, co wskazuje na niskie prawdopodobieństwo wystąpienia tych powikłań przy standardowym stosowaniu.

  1. Działania niepożądane sodu dietylenotriaminopentaoctanu jednowodnego
    1. Charakterystyka działań niepożądanych
    2. Działania niepożądane związane z promieniowaniem
    3. Szczegółowa tabela działań niepożądanych
    4. Dodatkowe działania niepożądane odnotowane w literaturze
    5. Bezpieczeństwo radiacyjne
    6. Monitorowanie działań niepożądanych
    7. Zalecenia kliniczne dotyczące działań niepożądanych
    8. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane sodu dietylenotriaminopentaoctanu jednowodnego

Sód dietylenotriaminopentaoctan jednowodny (DTPA) jest składnikiem aktywnym produktu leczniczego PoltechDTPA, stosowanego jako zestaw do sporządzania preparatu radiofarmaceutycznego. Substancja ta po znakowanie radioizotopami jest wykorzystywana w diagnostyce medycznej. Jak w przypadku każdego produktu leczniczego, stosowanie DTPA może wiązać się z występowaniem działań niepożądanych, które należy monitorować w celu zachowania właściwego stosunku korzyści do ryzyka terapii.1

Charakterystyka działań niepożądanych

Działania niepożądane związane ze stosowaniem DTPA obejmują zaburzenia dotyczące różnych układów i narządów. Większość obserwowanych działań niepożądanych występuje bardzo rzadko lub z częstością niemożliwą do określenia na podstawie dostępnych danych. W sporadycznych przypadkach po podaniu ⁹⁹ᵐTc-DTPA obserwowano gorączkę, nudności, wymioty, wypieki, rumień, świąd, pokrzywkę, ból głowy, nadciśnienie oraz aseptyczne zapalenie opon mózgowych.2

Działania niepożądane związane z promieniowaniem

Szczególnej uwagi wymagają działania niepożądane związane z narażeniem na promieniowanie jonizujące. Narażenie na promieniowanie w przypadku stosowania znakowanego DTPA wiąże się z ryzykiem indukcji chorób nowotworowych i wad wrodzonych. Należy jednak podkreślić, że dostępne dane wskazują na małe prawdopodobieństwo wystąpienia tego rodzaju działań niepożądanych podczas wykonywania standardowych badań diagnostycznych w medycynie nuklearnej.3

W większości badań diagnostycznych w medycynie nuklearnej dostarczona dawka promieniowania (dawka skuteczna) jest mniejsza niż 20 mSv. W niektórych specyficznych sytuacjach klinicznych mogą być jednak uzasadnione większe dawki, co należy zawsze rozważać indywidualnie dla każdego pacjenta, bilansując korzyści i ryzyko.4

Szczegółowa tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane obserwowane po podaniu produktu leczniczego PoltechDTPA zawierającego sód dietylenotriaminopentaoctan jednowodny (DTPA), z uwzględnieniem częstości ich występowania oraz szczegółowego opisu:

Układ/narząd Działanie niepożądane Częstość występowania Opis
Zaburzenia układu nerwowego Zawroty głowy Bardzo rzadko (<1/10 000) Zaburzenia równowagi i uczucie wirowania, mogące wpływać na zdolność poruszania się
Zaburzenia naczyniowe Obniżenie ciśnienia tętniczego Bardzo rzadko (<1/10 000) Spadek wartości ciśnienia krwi poniżej normy, mogący skutkować osłabieniem i omdleniami
Zaburzenia naczyniowe Zaczerwienienie Bardzo rzadko (<1/10 000) Nagłe rozszerzenie naczyń krwionośnych powodujące widoczne zaczerwienienie skóry
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia Duszność Bardzo rzadko (<1/10 000) Uczucie braku powietrza, trudności w oddychaniu, które mogą wymagać interwencji medycznej
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Pokrzywka Bardzo rzadko (<1/10 000) Uniesione, czerwone lub blade bąble na skórze, którym towarzyszy świąd
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Świąd (swędzenie) Bardzo rzadko (<1/10 000) Intensywne uczucie swędzenia skóry, mogące prowadzić do drapania i uszkodzenia naskórka
Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone (w tym torbiele i polipy) Indukcja nowotworów* Nieznana częstość Możliwe wywołanie procesów nowotworowych w związku z narażeniem na promieniowanie jonizujące
Wady wrodzone, choroby rodzinne i genetyczne Wady dziedziczne* Nieznana częstość Potencjalne uszkodzenia genetyczne mogące prowadzić do wad wrodzonych u potomstwa
* Działania niepożądane związane z promieniowaniem jonizującym

5

Dodatkowe działania niepożądane odnotowane w literaturze

Zgodnie z danymi literaturowymi, oprócz głównych działań niepożądanych wymienionych w tabeli, po podaniu ⁹⁹ᵐTc-DTPA w sporadycznych przypadkach odnotowano również występowanie:6

  • Gorączki – podwyższenie temperatury ciała, które może być odpowiedzią immunologiczną na podanie substancji
  • Nudności i wymiotów – dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, często o charakterze przejściowym
  • Wypieków – miejscowy rumień skóry, zwykle krótkotrwały
  • Rumienia – zaczerwienienie skóry spowodowane rozszerzeniem naczyń krwionośnych
  • Bólu głowy – dolegliwość o różnym nasileniu, często ustępująca samoistnie
  • Nadciśnienia – wzrost ciśnienia tętniczego krwi powyżej wartości prawidłowych
  • Aseptycznego zapalenia opon mózgowych – stan zapalny opon mózgowych bez obecności czynnika zakaźnego, który jest bardzo rzadkim, ale poważnym powikłaniem

7

Bezpieczeństwo radiacyjne

Kluczowym aspektem bezpieczeństwa stosowania znakowanego DTPA jest kontrola narażenia na promieniowanie jonizujące. Radioaktywność podawana pacjentowi powinna być optymalizowana tak, aby dawka promieniowania była możliwie najniższa przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiedniej jakości diagnostycznej obrazowania.8

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu, istotnym elementem zapewnienia bezpieczeństwa jego stosowania jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Takie zgłoszenia umożliwiają nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego zawierającego DTPA. Personel medyczny jest zobowiązany do zgłaszania wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych za pośrednictwem odpowiednich instytucji, takich jak Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.9

Zalecenia kliniczne dotyczące działań niepożądanych

Mając na uwadze możliwość wystąpienia działań niepożądanych po podaniu DTPA, zaleca się monitorowanie stanu pacjenta podczas oraz po wykonaniu badania z użyciem tego radiofarmaceutyku. Szczególnej uwagi wymagają:

  • Pacjenci ze stwierdzoną nadwrażliwością na składniki preparatu
  • Kontrola parametrów życiowych po podaniu preparatu, zwłaszcza ciśnienia tętniczego
  • Obserwacja pod kątem objawów alergicznych, takich jak pokrzywka, świąd czy duszność
  • Przygotowanie do natychmiastowej interwencji w przypadku wystąpienia ciężkich reakcji niepożądanych

Personel medyczny powinien mieć świadomość, że choć działania niepożądane związane ze stosowaniem DTPA występują rzadko, to w przypadku ich pojawienia się konieczne jest wdrożenie odpowiedniego postępowania, dokumentowanie i zgłaszanie takich przypadków.10

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl