Specjalne ostrzeżenia
Zolaxa

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania olanzapiny (Zolaxa)

Podczas leczenia lekami przeciwpsychotycznymi, w tym olanzapiną (Zolaxa), poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić dopiero po upływie kilku dni lub tygodni. W tym okresie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu pacjenta, aby zapewnić bezpieczeństwo terapii.¹

Psychoza i zaburzenia zachowania związane z otępieniem

Olanzapiny nie zaleca się stosować u pacjentów z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na zwiększone ryzyko śmiertelności oraz zdarzeń naczyniowo-mózgowych. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo, prowadzonych przez 6-12 tygodni u pacjentów w podeszłym wieku (średni wiek 78 lat) z psychozą lub zaburzeniami zachowania w przebiegu otępienia, zaobserwowano dwukrotnie wyższą śmiertelność w grupie leczonej olanzapiną (3,5%) w porównaniu do grupy otrzymującej placebo (1,5%).²

Czynnikami zwiększającymi ryzyko zgonu w tej populacji pacjentów są:

• wiek powyżej 65 lat
• utrudnione połykanie
• sedacja
• niedożywienie i odwodnienie
• choroby płuc (w tym zapalenie płuc z aspiracją lub bez)
• jednoczesne stosowanie benzodiazepin

Należy jednak podkreślić, że zwiększona śmiertelność obserwowana była także u pacjentów bez wymienionych czynników ryzyka.^{Choroba Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy związanej z przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często obserwowano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy, występujące z większą częstością niż w grupie placebo. Ponadto, olanzapina nie wykazała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych w tej grupie pacjentów.⁵

W badaniach klinicznych u pacjentów z chorobą Parkinsona wymagano, aby ich stan był stabilny podczas przyjmowania najmniejszej skutecznej dawki leków przeciwparkinsonowych (agonistów dopaminy), a dawkowanie olanzapiny rozpoczynano od 2,5 mg na dobę, zwiększając maksymalnie do 15 mg/dobę według decyzji lekarza.⁶

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny jest stanem zagrażającym życiu, związanym ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Rzadkie przypadki ZZN zgłaszano również podczas leczenia olanzapiną.⁷

Charakterystyczne objawy kliniczne ZZN to:

• bardzo wysoka gorączka
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia krwi, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

W przebiegu ZZN mogą również wystąpić: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. W przypadku pojawienia się objawów podmiotowych i przedmiotowych wskazujących na ZZN lub wysokiej gorączki o niejasnej etiologii, bez innych objawów ZZN, należy natychmiast odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁸

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas stosowania olanzapiny niezbyt często zgłaszano występowanie hiperglikemii i/lub rozwój lub zaostrzenie objawów cukrzycy, której towarzyszyła sporadycznie kwasica ketonowa lub śpiączka, w tym przypadki zakończone zgonem. U niektórych pacjentów odnotowano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.⁹

Zaleca się odpowiednie monitorowanie kliniczne pacjentów zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• pomiar stężenia glukozy we krwi przed rozpoczęciem leczenia
• kontrola po 12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia olanzapiną
• następnie kontrola raz na rok

Pacjentów otrzymujących olanzapinę należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (takich jak nadmierne pragnienie, wielomocz, zwiększony apetyt i osłabienie). Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej rozwoju powinni być regularnie badani w celu oceny kontroli glikemii. Należy również regularnie kontrolować masę ciała – przed rozpoczęciem leczenia, a następnie po 4, 8 i 12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia olanzapiną, a następnie raz na kwartał.¹⁰

Zmiany stężenia lipidów

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany stężenia lipidów. W przypadku wystąpienia takich zmian należy wdrożyć odpowiednie postępowanie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów lub u osób z czynnikami ryzyka rozwoju takich zaburzeń.¹¹

U pacjentów otrzymujących olanzapinę konieczne jest regularne badanie stężenia lipidów zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• przed rozpoczęciem leczenia
• po 12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia olanzapiną
• następnie co 5 lat

¹²

Aktywność antycholinergiczna

Chociaż olanzapina wykazuje aktywność antycholinergiczną in vitro, doświadczenie kliniczne wskazuje na małą częstość związanych z tym działań niepożądanych. Jednakże, ponieważ doświadczenie kliniczne ze stosowaniem olanzapiny u pacjentów ze współistniejącymi chorobami jest ograniczone, należy zachować ostrożność podczas stosowania leku u pacjentów z:

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• podobnymi schorzeniami

¹³

Czynność wątroby

Często obserwowano przemijające, bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych – aminotransferazy alaninowej (AlAT) i aminotransferazy asparaginianowej (AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie leczenia. Należy zachować szczególną ostrożność i wdrożyć monitorowanie u pacjentów z:

• podwyższoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• uprzednio stwierdzoną ograniczoną rezerwą czynnościową wątroby
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

¹⁴

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (włączając wątrobowokomórkowe, cholestatyczne lub mieszane uszkodzenie wątroby) należy przerwać leczenie olanzapiną.¹⁵

Neutropenia

Należy zachować ostrożność podczas stosowania olanzapiny u pacjentów, u których stwierdza się z jakiejkolwiek przyczyny:

• małą liczbę leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych
• stosowanie leków mogących wywoływać neutropenię
• zahamowanie czynności i/lub toksyczne uszkodzenie szpiku kostnego indukowane lekami w wywiadzie
• zahamowanie czynności szpiku kostnego spowodowane współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią
• hipereozynofilię lub chorobę mieloproliferacyjną

¹⁶

Często zgłaszano przypadki neutropenii u pacjentów otrzymujących jednocześnie olanzapinę i walproinian.¹⁷

Przerwanie leczenia

W rzadkich przypadkach (≥1/10 000 do <1/1 000) nagłe przerwanie stosowania olanzapiny było związane z wystąpieniem ostrych objawów, takich jak:

• pocenie się
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności
• wymioty

¹⁸

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] u pacjentów z wyjściową wartością QTcF <500 ms) występowało niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) u pacjentów leczonych olanzapiną i nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych w porównaniu z placebo.¹⁹

Należy jednak zachować ostrożność podczas zalecania jednoczesnego stosowania olanzapiny z innymi lekami wydłużającymi odstęp QTc, zwłaszcza u:

• pacjentów w podeszłym wieku
• pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• pacjentów z zastoinową niewydolnością serca
• pacjentów z przerostem mięśnia sercowego
• pacjentów ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

²⁰

Zakrzep z zatorami

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) zgłaszano przypadki zakrzepów z zatorami w układzie żylnym, choć związek przyczynowy z leczeniem olanzapiną nie został ustalony. Jednak, ponieważ u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka zakrzepicy żylnej, należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka zakrzepów z zatorami (np. unieruchomienie) i podjąć odpowiednie działania profilaktyczne.²¹

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na główne działanie olanzapiny na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania z innymi lekami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem. Ponieważ olanzapina wykazuje działanie antagonistyczne wobec dopaminy, może osłabiać działanie bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.²²

Napady drgawek

Olanzapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub narażonych na czynniki mogące obniżać próg drgawkowy. Napady drgawek zgłaszano niezbyt często u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków odnotowano w wywiadzie drgawki lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.²³

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej, późne dyskinezy występowały ze statystycznie istotnie mniejszą częstością u pacjentów leczonych olanzapiną. Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie jednak wraz z czasem trwania leczenia. Dlatego w przypadku pojawienia się objawów podmiotowych lub przedmiotowych późnych dyskinez u pacjenta przyjmującego olanzapinę, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Po odstawieniu leku objawy mogą przemijająco ulec nasileniu lub pojawić się po raz pierwszy.²⁴

Niedociśnienie ortostatyczne

W badaniach klinicznych olanzapiny u pacjentów w podeszłym wieku obserwowano niezbyt często niedociśnienie ortostatyczne. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów powyżej 65. roku życia.²⁵

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym badaniu obserwacyjnym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Badanie wykazało, że ryzyko to dla olanzapiny było porównywalne do ryzyka związanego ze stosowaniem innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.²⁶

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania u dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat obserwowano różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny.²⁷

Laktoza

Tabletki Zolaxa zawierają laktozę jednowodną. Produkt leczniczy nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²⁸

Sód

Produkt leczniczy Zolaxa zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.²⁹