Działania niepożądane
Xanax SR 2 mg

Działania niepożądane leku Xanax SR (alprazolam)

Działania niepożądane leku Xanax SR (tabletki o przedłużonym uwalnianiu zawierające alprazolam) wynikają głównie z nadmiernego działania farmakologicznego substancji czynnej. Występowanie poszczególnych objawów niepożądanych jest uzależnione od indywidualnej podatności pacjenta oraz zastosowanej dawki leku. Należy zaznaczyć, że objawy niepożądane najczęściej pojawiają się na początku terapii i zwykle ustępują wraz z kontynuacją leczenia lub po zmniejszeniu dawki.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Wśród najczęściej występujących działań niepożądanych alprazolamu w postaci o przedłużonym uwalnianiu obserwuje się przede wszystkim objawy związane z działaniem na ośrodkowy układ nerwowy. Bardzo często (≥1/10 pacjentów) występuje uspokojenie, senność, ataksja, zaburzenia pamięci, zaburzenia mowy, zawroty głowy oraz ból głowy. Są to typowe objawy związane z farmakologicznym mechanizmem działania benzodiazepin.²

Podczas leczenia dużymi dawkami Xanax SR częściej niż w grupie placebo obserwuje się: sedację, senność, zmęczenie, ataksję, upośledzoną koordynację i zaburzenia mowy. Rzadziej natomiast odnotowuje się: zmiany nastroju, objawy ze strony układu pokarmowego, zapalenie skóry, zaburzenia pamięci, zaburzenia czynności płciowych, zaburzenia poznawcze i dezorientację.³

Ryzyko uzależnienia i zespół odstawienia

Istotnym aspektem terapii lekiem Xanax SR jest ryzyko rozwinięcia się zależności fizycznej i psychicznej. Stosowanie benzodiazepin, nawet w dawkach terapeutycznych, może prowadzić do uzależnienia, a przerwanie terapii może skutkować wystąpieniem objawów odstawienia.⁴

Po wytworzeniu się zależności fizycznej, nagłe przerwanie leczenia może prowadzić do pojawienia się zespołu odstawienia, którego objawy mogą obejmować: bóle głowy, bóle mięśni, nasilony lęk, uczucie napięcia, pobudzenie psychoruchowe, dezorientację, drażliwość, derealizację, depersonalizację, upośledzenie słuchu, sztywność i mrowienie kończyn, nadwrażliwość na światło, hałas i dotyk, omamy, a nawet napady padaczkowe.⁵

Szczególnie nasilone objawy odstawienia obserwuje się u pacjentów leczonych długotrwale dużymi dawkami leku, zwłaszcza gdy leczenie przerwano nagle lub dawki szybko redukowano.⁶

Czynniki zwiększające ryzyko działań niepożądanych

W wielu przypadkach pacjenci, u których obserwowano działania niepożądane, przyjmowali jednocześnie inne leki o działaniu ośrodkowym i/lub cierpieli na zaburzenia psychiczne. Istnieje hipoteza, że ryzyko wystąpienia niektórych działań niepożądanych może być większe u pacjentów z określonym profilem klinicznym, takim jak:⁷

• zaburzenia osobowości typu „borderline”
• zachowania agresywne w wywiadzie
• nadużywanie alkoholu lub leków
• zespół stresu pourazowego

Zestawienie działań niepożądanych leku Xanax SR

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane związane ze stosowaniem alprazolamu, które zaobserwowano u pacjentów uczestniczących w kontrolowanych badaniach klinicznych oraz po wprowadzeniu produktu do obrotu.⁸

* Działanie niepożądane stwierdzone po wprowadzeniu produktu do obrotu⁹

Rzadkie działania niepożądane

Wśród rzadko lub bardzo rzadko obserwowanych działań niepożądanych benzodiazepin, w tym Xanax SR, wymienia się:¹⁰

• zaburzenia motoryki – prowadzące do upośledzenia zdolności poruszania się
• padaczkę – szczególnie u pacjentów z predyspozycjami lub historią napadów drgawkowych
• objawy paranoi – nieprawidłowe przekonania i podejrzliwość
• depersonalizację – zaburzenie postrzegania własnej osoby
• agranulocytozę – poważne zaburzenie krwi charakteryzujące się znacznym zmniejszeniem liczby granulocytów
• reakcje alergiczne – od łagodnych wysypek do poważnych objawów
• anafilaksję – nagła, potencjalnie zagrażająca życiu reakcja alergiczna

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu leku Xanax SR do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, aby umożliwić nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹¹

Znaczenie kliniczne działań niepożądanych

Przy stosowaniu leku Xanax SR należy mieć na uwadze, że zgłaszane działania niepożądane mają różne znaczenie kliniczne. Część z nich to typowe dla benzodiazepin objawy związane z nadmiernym działaniem farmakologicznym, część natomiast może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta. Szczególną ostrożność należy zachować przy obserwacji objawów uzależnienia oraz reakcji paradoksalnych (zwiększona agresywność, pobudzenie), które mogą wystąpić podczas terapii.

Najczęściej występujące działania niepożądane, takie jak senność i ataksja, mogą zwiększać ryzyko upadków, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, dlatego należy odpowiednio monitorować pacjentów z tej grupy wiekowej.