Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Xanax SR

Leczenie alprazolamem w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu wymaga szczególnej uwagi oraz przestrzegania określonych zasad bezpieczeństwa przez lekarzy przepisujących ten lek. Stosowanie produktu Xanax SR powinno odbywać się z uwzględnieniem specyficznych ostrzeżeń i środków ostrożności celem minimalizacji potencjalnych zagrożeń dla pacjenta.¹

Czas trwania leczenia i edukacja pacjenta

Terapia produktem Xanax SR powinna być możliwie krótka, rekomendowany czas nie powinien przekraczać 2-4 tygodni. Przedłużenie tego okresu wymaga ponownej, szczegółowej oceny stanu klinicznego pacjenta. W momencie rozpoczęcia leczenia konieczne jest poinformowanie pacjenta o ograniczonym czasie trwania terapii oraz o konieczności stopniowego zmniejszania dawki podczas odstawiania leku.²

Szczególnie istotne jest, aby pacjent był świadomy możliwości wystąpienia objawów odstawienia, co może zmniejszyć jego lęk w przypadku ich pojawienia się. Należy zwrócić uwagę, że w przypadku benzodiazepin o krótkim czasie działania, objawy odstawienia mogą wystąpić nawet w przerwie między dawkami, zwłaszcza przy stosowaniu dużych dawek.³

W przypadku stosowania benzodiazepin o długim czasie działania, kluczowe jest uprzedzenie pacjenta przed ewentualną zmianą na benzodiazepiny o krótkim czasie działania, ze względu na ryzyko rozwoju objawów odstawienia. Chociaż benzodiazepiny standardowo podaje się doraźnie lub krótkotrwale, w niektórych przypadkach stan zdrowia pacjenta może wymagać przedłużonego okresu leczenia. Wówczas konieczność kontynuowania terapii powinna być regularnie weryfikowana przez lekarza prowadzącego.⁴

Ryzyko jednoczesnego stosowania z opioidami

Połączenie produktu Xanax SR z opioidami niesie ze sobą poważne zagrożenia: może powodować znaczne uspokojenie, depresję oddechową, śpiączkę, a nawet zgon. Z tego powodu jednoczesne przepisywanie benzodiazepin, takich jak produkt Xanax SR, z opioidami powinno być stosowane wyłącznie u pacjentów, u których alternatywne metody leczenia okazały się niewystarczające.⁵

Jeżeli zostanie podjęta decyzja o równoczesnym zastosowaniu produktu Xanax SR z opioidami, konieczne jest ograniczenie dawek obu leków oraz czasu trwania terapii do absolutnego minimum.⁶

Tolerancja leku

Zjawisko tolerancji lub konieczności zwiększania dawki alprazolamu występuje stosunkowo rzadko, chociaż jest możliwe. Badania wykazały tolerancję na działanie uspokajające alprazolamu, jednak nie zaobserwowano jej w odniesieniu do działania przeciwlękowego. Po wielokrotnym stosowaniu produktu przez kilka tygodni może wystąpić zmniejszenie skuteczności jego działania nasennego.⁷

Uzależnienie

Stosowanie benzodiazepin, w tym alprazolamu, może prowadzić do rozwoju uzależnienia oraz zależności emocjonalnej lub fizycznej. Ryzyko uzależnienia wzrasta wraz z dawką oraz czasem trwania leczenia. Szczególną ostrożność należy zachować przy przepisywaniu benzodiazepin pacjentom ze skłonnością do nadużywania leków (w tym narkotyków) i alkoholu, ponieważ są oni predysponowani do rozwoju uzależnienia.⁸

Istotne jest, że uzależnienie lekowe może wystąpić nawet podczas stosowania dawek terapeutycznych i/lub u pacjentów bez czynników ryzyka. Ryzyko uzależnienia zwiększa się również w przypadku jednoczesnego stosowania kilku benzodiazepin, niezależnie od wskazań przeciwlękowych czy nasennych.⁹

Znanym ryzykiem związanym z alprazolamem i innymi benzodiazepinami jest ich nadużywanie, dlatego pacjentów leczonych alprazolamem należy odpowiednio monitorować. Istnieje niebezpieczeństwo, że alprazolam zostanie przekazany osobie, której nie został przepisany. Odnotowano przypadki zgonów związanych z przedawkowaniem, gdy alprazolam był nadużywany jednocześnie z innymi lekami o działaniu depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), takimi jak opioidy, inne benzodiazepiny czy alkohol.¹⁰

Aby zminimalizować te zagrożenia, pacjentom należy przepisywać najmniejszą możliwą ilość produktu Xanax SR. Ponadto należy poinformować pacjentów o właściwym przechowywaniu oraz bezpiecznym pozbywaniu się niewykorzystanego leku.¹¹

Objawy odstawienia

W przypadku rozwinięcia się zależności psychicznej, nagłe przerwanie leczenia wiąże się z wystąpieniem objawów odstawienia. Mogą one obejmować:

• ból głowy
• bóle mięśni
• skrajny lęk
• napięcie
• niepokój
• dezorientację
• drażliwość

W niektórych poważniejszych przypadkach mogą wystąpić również: derealizacja, depersonalizacja, nadwrażliwość słuchowa, drętwienie i swędzenie kończyn, nadwrażliwość na światło, hałas i dotyk, omamy lub napady padaczki.¹²

Należy podkreślić, że powyższe objawy obserwowano również po nagłym odstawieniu benzodiazepin podawanych w dawkach terapeutycznych. U pacjentów leczonych z powodu stanów lękowych lub podobnych zaburzeń, po przerwaniu leczenia mogą nawrócić objawy choroby podstawowej, które często bardzo przypominają objawy odstawienia. Mogą im towarzyszyć inne dolegliwości, jak zmienny nastrój, lęk czy zaburzenia snu i niepokój.¹³

Nagłe przerwanie stosowania benzodiazepin znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia zjawiska „z odbicia” oraz objawów odstawienia. Z tego powodu dawka powinna być zmniejszana stopniowo, zgodnie z zaleceniami.¹⁴

Zwiększone ryzyko samobójstw i zachowań samobójczych

W przypadku pacjentów z depresją i skłonnościami samobójczymi konieczne jest zastosowanie odpowiednich środków ostrożności, a lek należy przepisywać w precyzyjnie wyliczonej ilości. Istnieje potwierdzony związek między stanami lękowymi oraz podobnymi zaburzeniami, a dużą pierwotną lub wtórną depresją oraz zwiększoną liczbą samobójstw u pacjentów nieleczonych.¹⁵

W związku z powyższym, w przypadku stosowania dużych dawek produktu Xanax SR u pacjentów w stanach lękowych, konieczne jest zastosowanie tych samych środków ostrożności, jak u pacjentów z depresją przyjmujących leki psychotropowe lub u pacjentów, u których podejrzewa się występowanie myśli samobójczych, z lub bez tendencji do ich realizacji.¹⁶

Dzieci i młodzież

Bezpieczeństwo oraz skuteczność alprazolamu nie zostały potwierdzone u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia. Z tego powodu nie zaleca się stosowania alprazolamu w tej grupie pacjentów.¹⁷

Niepamięć

Podobnie jak inne pochodne benzodiazepiny, alprazolam może wywoływać amnezję następczą. Objawy amnezji następczej występują najczęściej kilka godzin po zażyciu leku. Aby zminimalizować to ryzyko, należy zapewnić pacjentowi 7 do 8 godzin nieprzerwanego snu po przyjęciu leku.¹⁸

Reakcje psychiczne i paradoksalne

Podczas stosowania benzodiazepin mogą wystąpić reakcje paradoksalne, takie jak:

• niepokój ruchowy
• pobudzenie psychoruchowe
• drażliwość
• agresja
• urojenia
• gniew
• koszmary senne
• omamy
• psychozy
• niewłaściwe zachowanie lub inne zaburzenia zachowania

W przypadku pojawienia się wymienionych objawów stosowanie leku należy bezwzględnie przerwać. Prawdopodobieństwo wystąpienia tych działań niepożądanych jest większe u dzieci i u osób w podeszłym wieku.¹⁹

Szczególne grupy pacjentów

W przypadku pacjentów z ostrą jaskrą zamkniętego kąta przesączania należy zastosować odpowiednie środki ostrożności.²⁰

U pacjentów w podeszłym wieku lub osłabionych zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki, w celu zapobieżenia wystąpieniu ataksji lub nadmiernego uspokojenia. Benzodiazepiny i podobnie działające substancje powinny być stosowane ostrożnie u osób w podeszłym wieku, ze względu na ryzyko sedacji i/lub osłabienia układu mięśniowo-szkieletowego, które mogą prowadzić do upadków, często z poważnymi konsekwencjami w tej grupie pacjentów.²¹

Mniejsza dawka jest zalecana również u pacjentów z przewlekłą niewydolnością oddechową ze względu na możliwość wystąpienia depresji oddechowej.²²

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek albo z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością wątroby zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności.²³

Benzodiazepiny nie są wskazane do leczenia podstawowego psychoz.²⁴

Pacjentom nie należy przepisywać benzodiazepin ani pochodnych benzodiazepin w monoterapii depresji, ponieważ może to wywołać lub zwiększać ryzyko prób samobójczych. Stosowanie produktu Xanax SR u pacjentów z objawami przedmiotowymi i podmiotowymi depresji lub u pacjentów o skłonnościach samobójczych wymaga szczególnej uwagi i kontroli ilości przepisywanego leku.²⁵

Opisywano epizody hipomanii i manii związane ze stosowaniem alprazolamu u pacjentów z depresją.²⁶

Należy zachować szczególną ostrożność stosując benzodiazepiny u pacjentów nadużywających w przeszłości alkoholu lub leków.²⁷

Interakcje

W przypadku jednoczesnego stosowania produktu leczniczego Xanax SR z innymi lekami nasennymi lub uspokajającymi, bądź spożywania alkoholu, należy pamiętać o możliwości wystąpienia addytywnego działania tych substancji.²⁸

Laktoza jednowodna

Produkt Xanax SR zawiera laktozę jednowodną i nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²⁹

Warto podkreślić, że każda tabletka o przedłużonym uwalnianiu Xanax SR o mocy 0,5 mg, 1 mg lub 2 mg zawiera 221,7 mg laktozy jednowodnej.³⁰