Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Wenlafaksyna jest substancją czynną, która może wchodzić w istotne interakcje z wieloma produktami leczniczymi, co wymaga szczególnej uwagi podczas terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis najważniejszych interakcji lekowych oraz innych rodzajów interakcji, które mogą wystąpić podczas stosowania leku Venlectine.¹

Interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO)

Interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy należą do najpoważniejszych i potencjalnie zagrażających życiu. Można je podzielić na trzy główne kategorie:²

• Nieodwracalne, nieselektywne IMAO – jednoczesne stosowanie z wenlafaksyną jest bezwzględnie przeciwwskazane. Należy zachować okres wymywania leku wynoszący minimum 14 dni przed rozpoczęciem terapii wenlafaksyną po zakończeniu stosowania nieodwracalnych, nieselektywnych IMAO. Z kolei po zakończeniu leczenia wenlafaksyną, należy odczekać co najmniej 7 dni przed włączeniem IMAO.³
• Odwracalne, selektywne IMAO-A (np. moklobemid) – jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. Stosowanie wenlafaksyny można rozpocząć w czasie krótszym niż 14 dni po zakończeniu leczenia odwracalnymi IMAO, natomiast odwracalne IMAO można włączyć po minimum 7 dniach od zakończenia terapii wenlafaksyną.⁴
• Odwracalne, nieselektywne IMAO (np. linezolid) – antybiotyk linezolid, będący słabym, odwracalnym i nieselektywnym inhibitorem MAO, nie powinien być podawany pacjentom leczonym wenlafaksyną.⁵

W przypadku niewłaściwego stosowania wenlafaksyny z IMAO, opisywano poważne działania niepożądane, takie jak: drżenie mięśniowe, drgawki kloniczne mięśni, obfite pocenie się, nudności, wymioty, nagłe uderzenia krwi do głowy, zawroty głowy, hipertermia przypominająca złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki, a nawet zgon.⁶

Ryzyko zespołu serotoninowego

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić zespół serotoninowy, który jest stanem potencjalnego zagrożenia życia. Ryzyko wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na układ serotoninergiczny, takich jak:⁷

• Tryptany (leki przeciwmigrenowe)
• SSRI (selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny)
• SNRI (inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny)
• Lit
• Sybutramina
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Produkty lecznicze osłabiające metabolizm serotoniny (np. IMAO, błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)

Jeśli jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z SSRI, SNRI lub agonistą receptora serotoninowego (tryptanem) jest klinicznie uzasadnione, zaleca się ścisłą obserwację pacjenta, szczególnie na początku leczenia i podczas zwiększania dawek. Nie zaleca się łączenia wenlafaksyny z prekursorami serotoniny, takimi jak suplementy tryptofanu.⁸

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu i stosowanie wenlafaksyny jest przeciwwskazane z kilku istotnych powodów:⁹

• Nasilenie działania depresyjnego na OUN – zarówno alkohol, jak i wenlafaksyna działają na ośrodkowy układ nerwowy. Ich jednoczesne stosowanie może prowadzić do nasilonej sedacji, spowolnienia psychoruchowego i zaburzeń koordynacji.
• Pogorszenie zaburzeń psychicznych – alkohol może nasilać objawy depresji i lęku, potencjalnie osłabiając działanie terapeutyczne wenlafaksyny.
• Zwiększone ryzyko działań niepożądanych – połączenie tych substancji może nasilić działania niepożądane ze strony układu nerwowego takie jak zawroty głowy, senność czy problemy z koncentracją.
• Ryzyko zaburzeń funkcji wątroby – zarówno alkohol, jak i wenlafaksyna są metabolizowane w wątrobie, co może prowadzić do zaburzeń jej funkcji przy jednoczesnym stosowaniu.

Pacjentów należy wyraźnie pouczyć o konieczności całkowitej abstynencji alkoholowej w trakcie terapii wenlafaksyną.¹⁰

Interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QT

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z produktami leczniczymi, które wydłużają odstęp QTc, zwiększa ryzyko wystąpienia wydłużenia odstępu QT i/lub groźnych arytmii komorowych, w tym torsade de pointes. Należy unikać jednoczesnego stosowania z takimi lekami jak:¹¹

• Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. tiorydazyna)
• Antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna)
• Wybrane leki przeciwhistaminowe
• Antybiotyki chinolonowe (np. moksyfloksacyna)

Powyższa lista nie jest wyczerpująca. Należy unikać stosowania wszelkich innych produktów leczniczych o znanych właściwościach wydłużających odstęp QT w połączeniu z wenlafaksyną.¹²

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ wenlafaksyny na inne leki metabolizowane przez izoenzymy cytochromu P450

Badania wykazały, że wenlafaksyna jest stosunkowo słabym inhibitorem CYP2D6, natomiast nie wykazuje istotnego działania hamującego na CYP3A4, CYP1A2, CYP2C9 ani CYP2C19 in vivo.¹³

Wenlafaksyna może wpływać na farmakokinetykę następujących leków:

• Haloperydol – wenlafaksyna zmniejsza klirens haloperydolu o 42%, zwiększa wartość AUC o 70% oraz Cmax o 88%, nie zmieniając okresu półtrwania. Należy to uwzględnić przy jednoczesnym stosowaniu obu leków.¹⁴
• Rysperydon – wenlafaksyna zwiększa AUC rysperydonu o 50%, nie zmieniając profilu farmakokinetycznego całkowitej frakcji aktywnej (rysperydon i 9-hydroksyrysperydon).¹⁵
• Metoprolol – jednoczesne stosowanie powoduje zwiększenie stężenia metoprololu w osoczu o około 30-40%, nie zmieniając stężenia aktywnego metabolitu (α-hydroksymetoprololu). Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu tych leków, szczególnie u pacjentów z nadciśnieniem.¹⁶
• Indynawir – wenlafaksyna zmniejsza AUC indynawiru o 28% oraz Cmax o 36%. Z kolei indynawir nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu.¹⁷

Wpływ innych produktów leczniczych na działanie wenlafaksyny

Ketokonazol (inhibitor CYP3A4) – zwiększa wartość AUC dla wenlafaksyny (70% u osób o intensywnym metabolizmie CYP2D6 i 21% u osób o powolnym metabolizmie) oraz dla O-demetylowenlafaksyny (33% u osób o intensywnym metabolizmie i 23% u osób o powolnym metabolizmie). Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 (np. atazanawir, klarytromycyna, indynawir, itrakonazol, worykonazol, posakonazol, ketokonazol, nelfinawir, rytonawir, sakwinawir, telitromycyna) z wenlafaksyną może powodować zwiększenie stężenia wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu, dlatego zaleca się zachowanie ostrożności.¹⁸

Specyficzne interakcje lekowe

Lit – jednoczesne stosowanie litu i wenlafaksyny może zwiększać ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego.¹⁹

Diazepam – wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę i farmakodynamikę diazepamu i jego aktywnego metabolitu. Podobnie diazepam nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Niemniej jednak, brak jest danych dotyczących interakcji z innymi benzodiazepinami.²⁰

Imipramina – wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę imipraminy i 2-hydroksyimipraminy, jednak zwiększa AUC 2-hydroksydezypraminy o 2,5 do 4,5 raza, w zależności od dawki (75-150 mg na dobę). Imipramina nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Podczas jednoczesnego stosowania obu leków zaleca się zachowanie ostrożności.²¹

Doustne środki antykoncepcyjne – zgłaszano przypadki nieplanowanej ciąży u pacjentek przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne podczas leczenia wenlafaksyną, jednak nie ma jednoznacznych dowodów na to, że interakcja między tymi lekami przyczyniła się do zajścia w ciążę. Nie przeprowadzono badań interakcji wenlafaksyny z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi.²²

Tabela interakcji lekowych z wenlafaksyną