Właściwości farmakodynamiczne leku Venlectine

Venlectine należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako „inne leki przeciwdepresyjne” i oznaczonej kodem ATC: N06A X16. Preparat zawierający wenlafaksynę w postaci chlorowodorku występuje w trzech dawkach: 37,5 mg, 75 mg oraz 150 mg w formie kapsułek o przedłużonym uwalnianiu, twardych.¹

Mechanizm działania

Wenlafaksyna wykazuje złożony mechanizm działania przeciwdepresyjnego, który wiąże się ze zwiększeniem aktywności neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN). Badania przedkliniczne dostarczyły dowodów, że zarówno wenlafaksyna, jak i jej główny metabolit, O-demetylowenlafaksyna (ODV), działają jako inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny. Dodatkowo, wenlafaksyna wykazuje słabsze działanie hamujące wychwyt zwrotny dopaminy.²

Wenlafaksyna i jej aktywny metabolit zmniejszają reaktywność receptorów β-adrenergicznych, zarówno po podaniu pojedynczej dawki, jak i po dawkach wielokrotnych. Oba związki wykazują bardzo podobny całkowity wpływ na mechanizmy wychwytu zwrotnego neuroprzekaźników oraz wiązanie z receptorami.³

W badaniach in vitro wykazano, że wenlafaksyna praktycznie nie ma powinowactwa do receptorów muskarynowych, cholinergicznych, H1-histaminergicznych ani α1-adrenergicznych u szczurów. Brak aktywności farmakologicznej związanej z tymi receptorami może wyjaśniać mniejszą częstość występowania działań niepożądanych takich jak efekty przeciwcholinergiczne, sedacja oraz wpływ na układ sercowo-naczyniowy, które są często obserwowane w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych.⁴

Istotne jest również, że wenlafaksyna nie hamuje aktywności monoaminooksydazy (MAO) oraz praktycznie nie wykazuje powinowactwa do receptorów opioidowych i benzodiazepinowych, co potwierdziły badania in vitro.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Epizody dużej depresji

Skuteczność wenlafaksyny w leczeniu epizodów dużej depresji została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych:

• W przypadku preparatów o natychmiastowym uwalnianiu – w pięciu randomizowanych badaniach z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo, trwających od 4 do 6 tygodni, z zastosowaniem dawek do 375 mg na dobę.⁶
• W przypadku preparatów o przedłużonym uwalnianiu – w dwóch kontrolowanych placebo badaniach krótkotrwałych (8 i 12 tygodni), z zastosowaniem dawek od 75 do 225 mg na dobę.⁷

Długoterminowa skuteczność wenlafaksyny została udokumentowana w badaniu, w którym dorośli pacjenci ambulatoryjni, którzy odpowiedzieli na 8-tygodniowe leczenie wenlafaksyną o przedłużonym uwalnianiu (w dawkach 75, 150 lub 225 mg), zostali losowo przydzieleni do kontynuacji leczenia dotychczasową dawką lub do grupy otrzymującej placebo. Pacjentów obserwowano przez okres do 26 tygodni pod kątem nawrotu choroby.⁸

Ponadto, w 12-miesięcznym badaniu kontrolowanym placebo z podwójnie ślepą próbą u dorosłych pacjentów ambulatoryjnych z nawracającymi epizodami dużej depresji, którzy odpowiedzieli na leczenie wenlafaksyną (100 do 200 mg na dobę, w 2 dawkach podzielonych) podczas ostatniego epizodu depresji, potwierdzono skuteczność wenlafaksyny w zapobieganiu nawrotom.⁹

Uogólnione zaburzenia lękowe

Skuteczność wenlafaksyny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu w leczeniu uogólnionych zaburzeń lękowych (ang. GAD, Generalized Anxiety Disorder) została potwierdzona w szeregu badań klinicznych:

• Dwa 8-tygodniowe badania kontrolowane placebo ze stałymi dawkami od 75 do 225 mg na dobę¹⁰
• Jedno 6-miesięczne badanie kontrolowane placebo ze stałymi dawkami od 75 do 225 mg na dobę¹¹
• Jedno 6-miesięczne badanie kontrolowane placebo ze zmiennymi dawkami 37,5 mg, 75 mg i 150 mg na dobę u dorosłych pacjentów ambulatoryjnych¹²

Należy zaznaczyć, że chociaż dawka 37,5 mg na dobę okazała się nadrzędna wobec placebo, nie była ona konsekwentnie tak skuteczna jak większe dawki.¹³

Fobia społeczna

W leczeniu fobii społecznej, skuteczność wenlafaksyny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu została potwierdzona w:

• Czterech 12-tygodniowych, wieloośrodkowych badaniach z podwójnie ślepą próbą i grupą kontrolną, kontrolowanych placebo, w których stosowano zmienne dawki¹⁴
• Jednym 6-miesięcznym badaniu z podwójnie ślepą próbą i grupą kontrolną, kontrolowanym placebo, w którym stosowano dawki stałe/zmienne u dorosłych pacjentów ambulatoryjnych¹⁵

Pacjenci w tych badaniach otrzymywali dawki w zakresie od 75 do 225 mg na dobę. Co istotne, w 6-miesięcznym badaniu nie wykazano dodatkowych korzyści ze stosowania dawek od 150 do 225 mg na dobę w porównaniu z dawką 75 mg na dobę.¹⁶

Lęk napadowy

Skuteczność wenlafaksyny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu w leczeniu lęku napadowego została potwierdzona w dwóch 12-tygodniowych, wieloośrodkowych, kontrolowanych placebo badaniach z podwójnie ślepą próbą u dorosłych pacjentów ambulatoryjnych z lękiem napadowym z towarzyszącą agorafobią lub bez niej.¹⁷

Schemat dawkowania w tych badaniach rozpoczynał się od dawki 37,5 mg na dobę, stosowanej przez 7 dni. Następnie pacjenci otrzymywali stałe dawki:

• W pierwszym badaniu: 75 do 150 mg na dobę¹⁸
• W drugim badaniu: 75 do 225 mg na dobę¹⁹

Długoterminowe bezpieczeństwo stosowania, skuteczność i zapobieganie nawrotom zostały również potwierdzone w badaniu z podwójnie ślepą próbą kontrolowanym placebo z grupą kontrolną u dorosłych pacjentów ambulatoryjnych, którzy odpowiedzieli na leczenie w fazie otwartej. Pacjenci kontynuowali przyjmowanie takich samych dawek wenlafaksyny o przedłużonym uwalnianiu, jak na końcu fazy open-label (75, 150 lub 225 mg).²⁰