Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Venlectine

Stosowanie wenlafaksyny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu wymaga zachowania licznych środków ostrożności oraz uwzględnienia specjalnych ostrzeżeń, które są kluczowe dla bezpieczeństwa pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania preparatu Venlectine.¹

Ryzyko przedawkowania i interakcje z alkoholem

Interakcje z alkoholem stanowią poważne zagrożenie podczas terapii wenlafaksyną. Pacjentom należy stanowczo zalecić powstrzymanie się od spożywania alkoholu ze względu na jego wpływ na ośrodkowy układ nerwowy, możliwość nasilenia zaburzeń psychicznych oraz ryzyko niebezpiecznych interakcji z wenlafaksyną, w tym depresyjnego wpływu na OUN.²

Należy podkreślić, że przypadki przedawkowania wenlafaksyny, szczególnie te ze skutkiem śmiertelnym, obserwowano głównie w połączeniu z alkoholem i/lub innymi produktami leczniczymi. Aby zminimalizować ryzyko przedawkowania, wenlafaksynę należy przepisywać w najmniejszej ilości, zgodnej z zaleconym dawkowaniem dla danego pacjenta.³

Ryzyko samobójstwa i nasilenie choroby

Zwiększone ryzyko samobójstwa jest istotnym czynnikiem, który należy uwzględnić podczas terapii. Depresja wiąże się z podwyższonym ryzykiem występowania myśli samobójczych, samookaleczenia oraz samobójstwa. Ryzyko to utrzymuje się do momentu osiągnięcia pełnej remisji. Ponieważ poprawa może nie nastąpić w ciągu pierwszych kilku tygodni leczenia lub dłużej, pacjenci wymagają ścisłej obserwacji do czasu wyraźnej poprawy stanu klinicznego.⁴

Z doświadczeń klinicznych wynika, że ryzyko samobójstwa może zwiększyć się we wczesnym etapie powrotu do zdrowia. Inne zaburzenia psychiczne, w których przepisywana jest wenlafaksyna, również mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem zachowań samobójczych. Ponadto zaburzenia te mogą współwystępować z ciężkimi zaburzeniami depresyjnymi.⁵

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z zachowaniami samobójczymi w wywiadzie lub wykazujący przed rozpoczęciem leczenia znaczący stopień skłonności samobójczych. Takich pacjentów należy poddać ścisłej obserwacji w trakcie całego procesu leczenia.⁶

Metaanaliza kontrolowanych placebo badań klinicznych nad lekami przeciwdepresyjnymi stosowanymi u dorosłych pacjentów z zaburzeniami psychicznymi wykazała zwiększone, w porównaniu z placebo, ryzyko zachowań samobójczych u pacjentów w wieku poniżej 25 lat stosujących leki przeciwdepresyjne.⁷

W trakcie leczenia, szczególnie na początku terapii i po zmianie dawki, należy ściśle obserwować pacjentów, zwłaszcza tych z grupy zwiększonego ryzyka. Pacjentów oraz ich opiekunów należy poinformować o konieczności zwracania uwagi na każdy objaw klinicznego nasilenia choroby, pojawienie się zachowań lub myśli samobójczych oraz nietypowych zmian w zachowaniu. W przypadku ich wystąpienia należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.⁸

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Produkt Venlectine nie powinien być stosowany w leczeniu dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia. W badaniach klinicznych u pacjentów poniżej 18 lat obserwowano częstsze występowanie zachowań samobójczych (próby samobójcze oraz myśli samobójcze) i wrogości (głównie agresja, zachowania buntownicze i gniew) w grupie otrzymującej leki przeciwdepresyjne w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.⁹

Jeśli, ze względu na wskazania kliniczne, podjęta zostanie decyzja o leczeniu pacjenta poniżej 18 roku życia, należy go uważnie obserwować pod kątem wystąpienia objawów samobójczych. Dodatkowo należy zaznaczyć, że brak długoterminowych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u dzieci i młodzieży w odniesieniu do wzrostu, dojrzewania oraz rozwoju poznawczego i behawioralnego.¹⁰

Zespół serotoninowy

Podczas leczenia wenlafaksyną, podobnie jak w przypadku innych substancji działających serotoninergicznie, może wystąpić potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy lub objawy podobne do złośliwego zespołu neuroleptycznego (NMS). Ryzyko to wzrasta szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na system neuroprzekaźników serotoninergicznych.¹¹

Do leków zwiększających ryzyko zespołu serotoninowego podczas terapii wenlafaksyną należą:

• Tryptany
• Inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI)
• Inne inhibitory zwrotnego wychwytu noradrenaliny i serotoniny (SNRI)
• Produkty lecznicze zaburzające metabolizm serotoniny (np. IMAO)
• Błękit metylenowy
• Leki przeciwpsychotyczne
• Inne antagoniści dopaminy¹²

Objawy zespołu serotoninowego mogą obejmować zmiany stanu psychicznego (np. pobudzenie, omamy, śpiączka), objawy chwiejności układu autonomicznego (np. tachykardia, labilne ciśnienie krwi, hipertermia), zaburzenia nerwowo-mięśniowe (np. hiperrefleksja, brak koordynacji ruchów) i/lub objawy dotyczące przewodu pokarmowego (np. nudności, wymioty, biegunka).¹³

Najcięższa postać zespołu serotoninowego może przypominać złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS) z objawami hipertermii, sztywności mięśni, niestabilności autonomicznej z możliwością szybkiej fluktuacji parametrów życiowych i zmianami stanu psychicznego.¹⁴

Jeśli leczenie wenlafaksyną w skojarzeniu z inną substancją, która może wpływać na system neuroprzekaźnictwa serotoninergicznego i/lub dopaminergicznego, jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważne obserwowanie pacjenta, zwłaszcza na początku leczenia i po zwiększeniu dawki.¹⁵

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z prekursorami serotoniny (takimi jak suplementy tryptofanu) nie jest zalecane ze względu na zwiększone ryzyko rozwoju zespołu serotoninowego.¹⁶

Jaskra z wąskim kątem przesączania

Podczas stosowania wenlafaksyny może wystąpić rozszerzenie źrenic. Zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów ze zwiększonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym oraz pacjentów z ryzykiem wystąpienia ostrej jaskry z wąskim kątem przesączania (jaskra z zamkniętym kątem).¹⁷

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Ciśnienie krwi: U pacjentów leczonych wenlafaksyną często zgłaszano zależne od dawki zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi. Po wprowadzeniu produktu do obrotu opisywano przypadki bardzo zwiększonego ciśnienia krwi, wymagającego natychmiastowego leczenia.¹⁸

U pacjentów leczonych wenlafaksyną zaleca się regularne monitorowanie ciśnienia krwi. Przed rozpoczęciem leczenia należy uzyskać kontrolę istniejącego nadciśnienia. Ciśnienie tętnicze należy kontrolować okresowo, po rozpoczęciu leczenia oraz po zwiększeniu dawki.¹⁹

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów, u których współistniejące choroby mogą ulec pogorszeniu w następstwie zwiększenia ciśnienia tętniczego krwi, np. u pacjentów z zaburzeniami czynności serca.²⁰

Częstość akcji serca: W trakcie leczenia wenlafaksyną może wystąpić przyspieszenie czynności serca, szczególnie po zastosowaniu dużych dawek. Należy zachować ostrożność u pacjentów, u których współistniejące choroby mogą się zaostrzyć w następstwie przyspieszenia czynności serca.²¹

Choroby serca i ryzyko arytmii: Nie przeprowadzono oceny bezpieczeństwa stosowania wenlafaksyny u pacjentów ze świeżym zawałem mięśnia sercowego w wywiadzie lub niestabilną chorobą wieńcową serca. Dlatego u takich pacjentów należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania wenlafaksyny.²²

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QTc, częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, tachykardii komorowej oraz zaburzeń rytmu serca zakończonych zgonem podczas stosowania wenlafaksyny, zwłaszcza po przedawkowaniu lub u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QTc lub częstoskurczu typu torsade de pointes.²³

U pacjentów z podwyższonym ryzykiem ciężkich zaburzeń rytmu serca oraz wydłużenia odstępu QTc należy przed przepisaniem wenlafaksyny rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.²⁴

Drgawki

W trakcie leczenia wenlafaksyną mogą wystąpić drgawki. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z drgawkami w wywiadzie. Pacjentów tych należy ściśle monitorować. W razie wystąpienia drgawek, leczenie należy przerwać.²⁵

Hiponatremia

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić hiponatremia i/lub zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH). Przypadki te obserwowano częściej u pacjentów ze zmniejszoną objętością krwi krążącej lub odwodnionych.²⁶

Ryzyko wystąpienia hiponatremii może być zwiększone u pacjentów:

• W podeszłym wieku
• Przyjmujących leki moczopędne
• U których objętość krwi krążącej jest zmniejszona z innego powodu²⁷

Nieprawidłowe krwawienia

Produkty lecznicze hamujące wychwyt serotoniny mogą powodować zaburzenia czynności płytek krwi. U pacjentów przyjmujących wenlafaksynę może wystąpić zwiększone ryzyko krwawienia w obrębie skóry i błon śluzowych, w tym krwotoku z przewodu pokarmowego.²⁸

Podobnie jak inne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u osób z predyspozycjami do krwawień, w tym u pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe i inhibitory płytek. Leki z grupy SSRI i SNRI mogą również zwiększać ryzyko wystąpienia krwotoku poporodowego.²⁹

Stężenie cholesterolu w surowicy

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo, w których leczenie trwało co najmniej 3 miesiące, istotne zwiększenie stężenia cholesterolu w surowicy odnotowano u 5,3% pacjentów przyjmujących wenlafaksynę i 0,0% pacjentów przyjmujących placebo.³⁰

Podczas długotrwałego leczenia wenlafaksyną należy rozważyć wykonywanie okresowych pomiarów stężenia cholesterolu w surowicy.³¹

Jednoczesne stosowanie z produktami zmniejszającymi masę ciała

Nie określono skuteczności ani bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania wenlafaksyny i produktów zmniejszających masę ciała (w tym fenterminy). Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny i produktów zmniejszających masę ciała. Wenlafaksyna nie jest wskazana w leczeniu otyłości ani w monoterapii, ani w terapii skojarzonej z innymi produktami.³²

Mania/hipomania

U niewielkiego odsetka pacjentów z zaburzeniami nastroju przyjmujących leki przeciwdepresyjne (w tym wenlafaksynę) może wystąpić mania lub hipomania. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi w wywiadzie (w tym również w wywiadzie rodzinnym).³³

Zachowania agresywne

U niewielkiej liczby pacjentów przyjmujących leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, mogą wystąpić zachowania agresywne. Zgłaszane przypadki wystąpiły podczas rozpoczynania leczenia, zmiany dawki oraz przerwania leczenia. Podobnie jak inne leki przeciwdepresyjne, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zachowaniami agresywnymi w wywiadzie.³⁴

Przerwanie leczenia

Po przerwaniu leczenia wenlafaksyną często występują objawy odstawienia, zwłaszcza po nagłym przerwaniu terapii. W badaniach klinicznych zdarzenia niepożądane związane z przerywaniem leczenia (podczas zmniejszania dawki i po zmniejszeniu dawki) obserwowano u około 31% pacjentów leczonych wenlafaksyną i 17% pacjentów przyjmujących placebo.³⁵

Ryzyko wystąpienia objawów odstawienia może zależeć od kilku czynników, w tym od czasu trwania leczenia, dawki stosowanej podczas terapii i tempa jej zmniejszania.³⁶

Do najczęściej obserwowanych objawów odstawienia należą:

• Zawroty głowy
• Zaburzenia czucia (w tym parestezje)
• Zaburzenia snu (w tym bezsenność i intensywne sny)
• Pobudzenie lub lęk
• Nudności i/lub wymioty
• Drżenie
• Ból głowy³⁷

Objawy te mają zazwyczaj charakter łagodny lub umiarkowany, jednak u niektórych pacjentów mogą mieć ciężki przebieg. Objawy odstawienia zwykle występują w ciągu kilku pierwszych dni po przerwaniu leczenia, ale odnotowano bardzo rzadkie przypadki ich wystąpienia u pacjentów, którzy przypadkowo pominęli dawkę.³⁸

Objawy odstawienia zwykle ustępują samoistnie w ciągu 2 tygodni, jednak u niektórych pacjentów mogą utrzymywać się dłużej (2-3 miesiące lub dłużej). W związku z tym, w przypadku przerywania leczenia, zaleca się stopniowe zmniejszanie dawek wenlafaksyny przez okres kilku tygodni lub miesięcy, w zależności od odpowiedzi pacjenta.³⁹

Akatyzja/niepokój psychoruchowy

Stosowanie wenlafaksyny związane jest z wystąpieniem akatyzji, charakteryzującej się subiektywnie nieprzyjemnym lub wyczerpującym niepokojem oraz potrzebą poruszania się, którym często towarzyszy niemożność spokojnego siedzenia lub stania. Ryzyko wystąpienia tego stanu jest największe podczas kilku pierwszych tygodni leczenia.⁴⁰

U pacjentów, u których wystąpiły takie objawy, zwiększenie dawki może być szkodliwe i należy tego unikać.⁴¹

Suchość w jamie ustnej

Suchość w jamie ustnej zgłasza 10% pacjentów leczonych wenlafaksyną. Może ona zwiększać ryzyko wystąpienia próchnicy. Należy poinformować pacjentów o konieczności dbania o higienę jamy ustnej.⁴²

Cukrzyca

U pacjentów z cukrzycą stosowanie selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny lub wenlafaksyny może wpływać na kontrolę stężenia glukozy we krwi. Konieczne może być dostosowanie dawkowania insuliny i/lub doustnych leków przeciwcukrzycowych.⁴³

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

U pacjentów przyjmujących wenlafaksynę opisywano przypadki fałszywie dodatnich wyników immunologicznych testów przesiewowych na obecność fencyklidyny i amfetaminy w moczu. Jest to spowodowane brakiem swoistości testów przesiewowych.⁴⁴

Fałszywie dodatnich wyników można się spodziewać jeszcze przez kilka dni po zakończeniu terapii wenlafaksyną. Testy potwierdzające, takie jak chromatografia gazowa lub spektrometria mas, pozwolą odróżnić wenlafaksynę od fencyklidyny i amfetaminy.⁴⁵

Zaburzenia czynności seksualnych

Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny oraz inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny mogą spowodować wystąpienie objawów zaburzeń czynności seksualnych. Zgłaszano przypadki długotrwałych zaburzeń czynności seksualnych, w których objawy utrzymywały się pomimo przerwania stosowania SSRI i/lub SNRI.⁴⁶

Zawartość sodu

Produkt leczniczy Venlectine zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w kapsułce o przedłużonym uwalnianiu, twardej, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.⁴⁷