Właściwości farmakokinetyczne leku Ultravist 300

Jopromid, substancja czynna preparatu Ultravist 300 (623,40 mg jopromidu/ml, co odpowiada 300 mg jodu), jest związkiem o wysokiej hydrofilności i biologicznej obojętności, zachowującym się w organizmie podobnie do innych substancji wydalanych przez nerki, takich jak mannitol czy inulina. Właściwości farmakokinetyczne jopromidu charakteryzują się szybką dystrybucją w przestrzeni pozakomórkowej i efektywną eliminacją nerkową.¹

Właściwości fizykochemiczne preparatu

Ultravist 300 to roztwór do wstrzykiwań o następujących parametrach fizykochemicznych:

Powyższe parametry fizykochemiczne mają istotne znaczenie dla zachowania się preparatu w organizmie po podaniu.²

Farmakokinetyka jopromidu

Wchłanianie i dystrybucja

Po podaniu dożylnym stężenie jopromidu w osoczu ulega szybkiemu obniżeniu wskutek dystrybucji w przestrzeni pozakomórkowej, po której następuje eliminacja. Całkowita objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym wynosi około 16 litrów, co odpowiada w przybliżeniu objętości przestrzeni zewnątrzkomórkowej.³

Jopromid charakteryzuje się pomijalnym stopniem wiązania z białkami osocza (około 1%). Nie stwierdzono przenikania jopromidu w niezmienionej postaci przez barierę krew-mózg. Badania na modelach zwierzęcych wykazały jedynie minimalne przenikanie przez łożysko – u płodów króliczych wykryto nie więcej niż 0,3% podanej dawki.⁴

W przypadku podania podczas endoskopowej cholangiopankreatografii wstecznej (ECPW) do dróg żółciowych i/lub przewodu trzustkowego, jopromid jest wchłaniany do krążenia systemowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu w czasie od 1 do 4 godzin po podaniu. Maksymalne stężenie jodu w surowicy po podaniu średniej dawki około 7,3 g jodu jest około 40-krotnie niższe niż maksymalne stężenie w surowicy po podaniu odpowiednich dawek dożylnych.⁵

Metabolizm

Jopromid nie podlega procesom metabolicznym w organizmie, co stanowi istotną cechę jego profilu farmakokinetycznego.⁶

Eliminacja

Okres półtrwania eliminacji jopromidu u pacjentów z prawidłową funkcją nerek wynosi około 2 godzin i nie wykazuje zależności od podanej dawki. Średni całkowity klirens jopromidu w zakresie badanych dawek wynosi do 106 ± 12 ml/min i jest zbliżony do klirensu nerkowego, który wynosi 102 ± 15 ml/min. Ta korelacja wskazuje, że wydalanie jopromidu zachodzi wyłącznie przez nerki.⁷

Z kałem wydalane jest jedynie około 2% podanej dawki w ciągu 3 dni. Po podaniu dożylnym około 60% dawki jest wydalane z moczem w ciągu pierwszych 3 godzin. W czasie 12 godzin odzyskiwane jest ≥ 93% podanej dawki, a wydalanie jest zasadniczo zakończone po 24 godzinach.⁸

W przypadku podania do dróg żółciowych i/lub przewodu trzustkowego podczas ERCP stężenie jodu w surowicy powraca do wartości wyjściowych (sprzed podania) w ciągu 7 dni.⁹

Liniowość lub nieliniowość farmakokinetyki

Parametry farmakokinetyczne jopromidu u ludzi zmieniają się proporcjonalnie do dawki (dotyczy to np. Cmax, AUC) lub są od dawki niezależne (np. Vss, t1/2). Wskazuje to na liniową farmakokinetykę jopromidu w badanym zakresie dawek.¹⁰

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w średnim wieku (49-64 lat) oraz osób w podeszłym wieku (65-70 lat) bez istotnej niewydolności nerek całkowity klirens osoczowy jopromidu wynosi odpowiednio od 74 do 114 ml/min (średnia 102 ml/min) oraz od 72 do 110 ml/min (średnia 89 ml/min). Wartości te są nieznacznie niższe w porównaniu do młodych, zdrowych osób, u których klirens mieści się w zakresie 88-138 ml/min (średnia 106 ml/min).¹¹

Poszczególne okresy półtrwania eliminacji wynoszą odpowiednio od 1,9 do 2,9 godziny (średni wiek) oraz od 1,5 do 2,7 godziny (podeszły wiek), w porównaniu z zakresem 1,4-2,1 godziny u młodych, zdrowych ochotników. Niewielkie różnice w zakresie klirensu i czasu półtrwania odpowiadają fizjologicznemu obniżeniu filtracji kłębuszkowej obserwowanemu w podeszłym wieku.¹²

Dzieci i młodzież

Farmakokinetyka jopromidu nie była oceniana w populacji pediatrycznej.¹³

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania jopromidu w osoczu, proporcjonalnie do stopnia obniżenia filtracji kłębuszkowej. U pacjentów z łagodną i umiarkowaną niewydolnością nerek (80 > CLCR > 30 ml/min/1,73 m²) klirens osoczowy ulega obniżeniu do 49,4 ml/min/1,73 m² (CV = 53%), natomiast u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (CLCR = 30-10 ml/min/1,73 m²), niezależnie od dializ – do 18,1 ml/min/1,73 m² (CV = 30%). ^{CLCR > 30 ml/min/1,73 m2), a u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek – do 18,1 ml/min/1,73 m2 (CV = 30%), niezależnie od dializ (CLCR = 30 – 10 ml/min/1,73 m2).”>14}

Średni okres półtrwania w fazie końcowej wynosi 6,1 godziny (CV = 43%) u pacjentów z łagodną i umiarkowaną niewydolnością (80 ≥ CLCR > 30 ml/min/1,73 m²) oraz 11,6 godziny (CV = 49%) u pacjentów z ciężką niewydolnością, niezależnie od dializ (CLCR = 30-10 ml/min/1,73 m²). ^{30 ml/min/1,73 m2) oraz 11,6 godziny (CV = 49%) u pacjentów z ciężką niewydolnością, niezależnie od dializ (CLCR = 30 – 10 ml/min/1,73 m2).”>15}

Proces wydalania jopromidu jest znacząco opóźniony u pacjentów z niewydolnością nerek:

• Ilość odzyskana w moczu w ciągu 6 godzin po podaniu wynosi 38% u pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością oraz 26% u pacjentów z ciężką niewydolnością, w porównaniu z ponad 83% u zdrowych ochotników
• W okresie 24 godzin po podaniu odzysk wynosi 60% u pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością oraz 51% u pacjentów z ciężką niewydolnością, w porównaniu z ponad 95% u zdrowych ochotników

Powyższe dane wskazują na istotne zmiany w kinetyce eliminacji jopromidu u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek.¹⁶

Jopromid może być skutecznie usuwany na drodze hemodializy – około 60% dawki jopromidu zostaje usunięte podczas 3-godzinnej sesji dializacyjnej.¹⁷

Pacjenci z niewydolnością wątroby

Zaburzenia czynności wątroby nie wpływają na eliminację jopromidu. Jest to związane z faktem, że substancja nie podlega metabolizmowi, a jedynie 2% przyjętej dawki jest wydalane z kałem. Farmakokinetyka jopromidu pozostaje więc niezmieniona u pacjentów z chorobami wątroby.¹⁸