Właściwości farmakokinetyczne
Tramal 100 mg/ml

Właściwości farmakokinetyczne leku Tramal 100 mg/ml, krople doustne, roztwór

Właściwości farmakokinetyczne tramadolu chlorowodorku (substancji czynnej leku Tramal) obejmują procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania leku z organizmu. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące farmakokinetyki tramadolu w różnych postaciach, ze szczególnym uwzględnieniem kropli doustnych.¹

Wchłanianie tramadolu

Tramadol charakteryzuje się wysoką biodostępnością, niezależnie od drogi podania. Po podaniu doustnym (np. Tramal w postaci kapsułek) wchłaniane jest około 90% substancji czynnej. Biodostępność tramadolu po podaniu doustnym w porównaniu z podaniem dożylnym wynosi 68 ± 13%, co jest wartością wyjątkowo wysoką w porównaniu z innymi opioidowymi lekami przeciwbólowymi.²

Wchłanianie tramadolu po podaniu domięśniowym jest szybkie i całkowite – maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) jest osiągane po 45 minutach, przy biodostępności wynoszącej prawie 100%. Okres półtrwania w fazie wchłaniania wynosi 0,38 ± 0,18 godziny.³

Charakterystyczne dla poszczególnych postaci leku są różne czasy osiągania maksymalnego stężenia w surowicy:

• Tramal krople doustne, roztwór – 1 godzina⁴
• Tramadol w postaci tabletek – 1,5 godziny⁵
• Tramadol w postaci kapsułek – 2,2 godziny⁶
• Tramal Retard 100 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu – 4,9 godziny, przy Cmax = 141 ± 40 ng/ml⁷
• Tramal Retard 200 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu – 4,8 godziny, przy Cmax = 260 ± 62 ng/ml⁸

Warto podkreślić, że biodostępność tramadolu w postaci czopków wynosi 78 ± 10%, co również stanowi wysoką wartość.⁹

Dystrybucja tramadolu w organizmie

Tramadol charakteryzuje się dużym powinowactwem do tkanek, co odzwierciedla objętość dystrybucji Vd,β wynosząca 203 ± 40 l. Substancja wiąże się z białkami osocza w stosunkowo niewielkim stopniu – około 20%.¹⁰

Lek przenika przez ważne bariery biologiczne – barierę krew-mózg oraz barierę łożyskową. W mleku kobiecym stwierdzono bardzo niewielkie ilości tramadolu oraz jego metabolitu O-demetylotramadolu, wynoszące odpowiednio 0,1% oraz 0,02% zastosowanej dawki.¹¹

Metabolizm tramadolu

Tramadol podlega rozległym procesom biotransformacji w organizmie ludzkim. Główne szlaki metaboliczne obejmują:

• N-demetylację¹²
• O-demetylację, prowadzącą do powstania O-demetylotramadolu – metabolitu aktywnego farmakologicznie¹³
• Sprzęganie produktów O-demetylacji z kwasem glukuronowym¹⁴

Dotychczas wykryto w moczu jedenaście różnych metabolitów tramadolu. Istnieją znaczące różnice osobnicze w zakresie stężeń poszczególnych metabolitów.¹⁵

O-demetylotramadol jest metabolitem o istotnym znaczeniu klinicznym, ponieważ wykazuje 2-4 razy silniejsze działanie farmakologiczne niż substancja macierzysta. Jego okres półtrwania t1/2β wynosi 7,9 godzin (zakres 5,4-9,6 godzin) i jest zbliżony do okresu półtrwania tramadolu.¹⁶

W metabolizmie tramadolu uczestniczą izoenzymy CYP3A4 i CYP2D6. Zahamowanie aktywności jednego lub obu tych enzymów może wpływać na stężenie tramadolu lub jego aktywnego metabolitu w surowicy.¹⁷

Eliminacja tramadolu

Tramadol i jego metabolity są wydalane niemal całkowicie przez nerki. Po podaniu znakowanego tramadolu w moczu odnajdywano około 90% podanej dawki.¹⁸

Okres półtrwania w fazie eliminacji (t1/2,β) tramadolu wynosi około 6 godzin, niezależnie od drogi podania. U pacjentów powyżej 75 lat może on zostać wydłużony o współczynnik 1,4.¹⁹

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością wątroby

U pacjentów z marskością wątroby okres półtrwania tramadolu w fazie eliminacji ulega znacznemu wydłużeniu i wynosi 13,3 ± 4,9 godziny, a w skrajnych przypadkach może osiągać nawet 22,3 godziny. Podobnie wydłuża się okres półtrwania O-demetylotramadolu – do 18,5 ± 9,4 godziny, a w skrajnych przypadkach nawet do 36 godzin.²⁰

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <5 ml/min) okres półtrwania w fazie eliminacji dla tramadolu wynosi 11 ± 3,2 godziny, a w skrajnych przypadkach nawet 19,5 godziny. Dla O-demetylotramadolu wartości te wynoszą odpowiednio 16,9 ± 3 godziny oraz 43,2 godziny w przypadkach skrajnych.²¹

Dzieci i młodzież

Farmakokinetyka tramadolu i O-demetylotramadolu u dzieci i młodzieży w wieku 1-16 lat jest zasadniczo podobna do farmakokinetyki u dorosłych, przy zastosowaniu dawki dostosowanej do masy ciała. Obserwuje się jednak zwiększoną zmienność osobniczą u dzieci poniżej 8. roku życia.²²

U dzieci poniżej 1. roku życia farmakokinetyka tramadolu i O-demetylotramadolu wykazuje pewne odrębności, które nie zostały jeszcze w pełni określone. Dostępne dane wskazują, że:

• Tempo powstawania O-demetylotramadolu z udziałem CYP2D6 u noworodków stale wzrasta, osiągając poziom aktywności charakterystyczny dla osób dorosłych około 1. roku życia²³
• Niedojrzały układ glukuronidacji oraz niedojrzałe funkcje nerek mogą zmniejszać szybkość eliminacji i prowadzić do akumulacji O-demetylotramadolu u dzieci poniżej 1. roku życia²⁴

Liniowość farmakokinetyki

Farmakokinetyka tramadolu w zakresie dawek terapeutycznych przebiega liniowo. Zależność pomiędzy stężeniem w osoczu a działaniem przeciwbólowym jest proporcjonalna do dawki, ale charakteryzuje się zmiennością w poszczególnych przypadkach. Zazwyczaj po podaniu skutecznej dawki stężenie tramadolu w osoczu wynosi 100-300 ng/ml.²⁵