Interakcje leku
Torendo Q-Tab 2 mg 2 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Rysperydon, substancja czynna preparatu Torendo Q-Tab, może wchodzić w interakcje z wieloma grupami leków, co wynika z jego właściwości farmakodynamicznych i farmakokinetycznych. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla bezpiecznej farmakoterapii.¹

Interakcje farmakodynamiczne

Leki wydłużające odstęp QT wymagają szczególnej ostrożności podczas jednoczesnej terapii z rysperydonem. Do tej grupy należą: leki przeciwarytmiczne (np. chinidyna, dyzopiramid, prokainamid, propafenon, amiodaron, sotalol), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina), czteropierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. maprotylina), niektóre leki przeciwhistaminowe, inne leki przeciwpsychotyczne oraz niektóre leki przeciwmalaryczne (np. chinina i meflochina). Ryzyko interakcji dotyczy również leków powodujących zaburzenia równowagi elektrolitowej (hipokaliemia, hipomagnezemia), bradykardię lub hamujących metabolizm wątrobowy rysperydonu.²

Leki działające ośrodkowo, szczególnie zawierające alkohol, opioidy, leki przeciwhistaminowe oraz benzodiazepiny, mogą w połączeniu z rysperydonem zwiększać ryzyko sedacji, dlatego należy zachować ostrożność przy ich jednoczesnym stosowaniu.³

Lewodopa i agoniści dopaminy – rysperydon może antagonizować działanie tych substancji. Jeśli takie skojarzenie jest konieczne, zwłaszcza w schyłkowej fazie choroby Parkinsona, należy zastosować najmniejsze skuteczne dawki obu leków.⁴

Leki przeciwnadciśnieniowe – po wprowadzeniu rysperydonu do obrotu obserwowano istotne klinicznie niedociśnienie po zastosowaniu tego leku w skojarzeniu z lekami przeciwnadciśnieniowymi.⁵

Paliperydon – jednoczesne stosowanie doustne preparatu Torendo Q-Tab z paliperydonem nie jest zalecane, ponieważ paliperydon jest aktywnym metabolitem rysperydonu, co może prowadzić do dodatkowego narażenia na czynną frakcję przeciwpsychotyczną.⁶

Psychostymulanty – jednoczesne stosowanie leków psychostymulujących (np. metylofenidatu) z rysperydonem może prowadzić do objawów pozapiramidowych po zmianie jednego lub obu rodzajów leczenia.⁷

Interakcje farmakokinetyczne

Pokarm nie wpływa na wchłanianie rysperydonu.⁸

Rysperydon jest metabolizowany głównie przez enzymy CYP2D6 i CYP3A4, a zarówno on, jak i jego czynny metabolit 9-hydroksyrysperydon, są substratami glikoproteiny P (P-gp). Substancje modyfikujące aktywność tych enzymów lub transportera mogą istotnie wpływać na farmakokinetykę czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu.⁹

Inhibitory CYP2D6 – jednoczesne stosowanie preparatu Torendo Q-Tab z silnym inhibitorem CYP2D6 (np. paroksetyną, chinidyną) może prowadzić do zwiększenia stężenia rysperydonu w osoczu, a w mniejszym stopniu czynnej frakcji przeciwpsychotycznej. Większe dawki inhibitorów mogą znacząco zwiększać stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej. Należy ponownie ocenić dawkowanie preparatu Torendo Q-Tab podczas rozpoczynania lub kończenia jednoczesnego podawania silnych inhibitorów CYP2D6.¹⁰

Inhibitory CYP3A4 i/lub P-gp – jednoczesne podawanie preparatu Torendo Q-Tab z silnym inhibitorem CYP3A4 i/lub P-gp (np. itrakonazolem) może znacząco zwiększyć stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu w osoczu. Należy ponownie ocenić dawkowanie produktu podczas rozpoczynania lub kończenia jednoczesnego stosowania tych substancji.¹¹

Induktory CYP3A4 i/lub P-gp – jednoczesne podawanie preparatu Torendo Q-Tab z silnym induktorem CYP3A4 i/lub P-gp (np. karbamazepiną) może zmniejszyć stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu w osoczu. Należy ponownie ocenić dawkowanie produktu podczas rozpoczynania lub kończenia jednoczesnego stosowania tych substancji. Warto pamiętać, że induktory CYP3A4 wykazują maksymalne działanie w zależności od czasu – ich maksymalny efekt może wystąpić co najmniej po 2 tygodniach od rozpoczęcia stosowania. Podobnie, w razie zaprzestania ich stosowania, indukcja CYP3A4 może utrzymywać się przez co najmniej 2 tygodnie.¹²

Leki silnie wiążące się z białkami – nie stwierdza się istotnego klinicznie wypierania leków z białek osocza, gdy preparat Torendo Q-Tab przyjmuje się jednocześnie z lekami silnie wiążącymi się z białkami.¹³

Interakcje u dzieci i młodzieży

Badania dotyczące interakcji przeprowadzono wyłącznie u dorosłych i nie wiadomo, czy wyniki tych badań mają pełne odniesienie do populacji pediatrycznej. Jednoczesne stosowanie leków psychostymulujących (np. metylofenidatu) z preparatem Torendo Q-Tab u dzieci i młodzieży nie wpływa na farmakokinetykę ani skuteczność rysperydonu.¹⁴

Wpływ innych leków na farmakokinetykę rysperydonu

Antybiotyki:

• Erytromycyna (umiarkowany inhibitor CYP3A4 i P-gp) nie zmienia farmakokinetyki rysperydonu ani czynnej frakcji przeciwpsychotycznej.¹⁵
• Ryfampicyna (silny induktor CYP3A4 i P-gp) zmniejsza stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej w osoczu.¹⁶

Antycholinoesterazy:

• Donepezil i galantamina (substraty zarówno CYP2D6, jak i CYP3A4) nie wykazują istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę rysperydonu i jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej.¹⁷

Leki przeciwpadaczkowe:

• Karbamazepina (silny induktor CYP3A4 i P-gp) zmniejsza stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu w osoczu krwi. Podobne działanie mogą wykazywać fenytoina i fenobarbital, które również indukują CYP3A4 i P-gp.¹⁸
• Topiramat zmniejsza w umiarkowanym stopniu biodostępność rysperydonu, ale nie jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej, dlatego ta interakcja może nie mieć znaczenia klinicznego.¹⁹

Leki przeciwgrzybicze:

• Itrakonazol (silny inhibitor CYP3A4 i P-gp) w dawkach 200 mg/dobę zwiększa stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej o około 70%, przy dawkach rysperydonu od 2 do 8 mg/dobę.²⁰
• Ketokonazol (silny inhibitor CYP3A4 i P-gp) w dawkach 200 mg/dobę zwiększa stężenie rysperydonu, a zmniejsza stężenie 9-hydroksyrysperydonu.²¹

Leki przeciwpsychotyczne:

• Fenotiazyny mogą zwiększać stężenie rysperydonu w osoczu, ale nie jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej.²²

Leki przeciwwirusowe:

• Inhibitory proteazy: brak oficjalnych danych z badań, jednak ponieważ rytonawir jest silnym inhibitorem CYP3A4 i słabym inhibitorem CYP2D6, rytonawir i wzmacniane rytonawirem inhibitory proteazy mogą zwiększać stężenia rysperydonu i jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej.²³

Leki beta-adrenolityczne:

• Niektóre beta-adrenolityki mogą powodować zwiększenie stężenia rysperydonu w osoczu krwi, ale nie jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej.²⁴

Inhibitory kanałów wapniowych:

• Werapamil (umiarkowany inhibitor CYP3A4 i inhibitor P-gp) zwiększa stężenia rysperydonu i jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej.²⁵

Leki żołądkowo-jelitowe:

• Antagoniści receptora H2 (cymetydyna i ranitydyna), słabe inhibitory CYP2D6 i CYP3A4, zwiększają biodostępność rysperydonu, lecz tylko w niewielkim stopniu jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej.²⁶

Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne:

• Fluoksetyna (silny inhibitor CYP2D6) zwiększa stężenie rysperydonu w osoczu, lecz w mniejszym stopniu jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej.²⁷
• Paroksetyna (silny inhibitor CYP2D6) w dawkach do 20 mg/dobę zwiększa stężenie rysperydonu w osoczu, a w mniejszym stopniu jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej. Większe dawki paroksetyny mogą jednak zwiększać stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu.²⁸
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne mogą zwiększać stężenia rysperydonu w osoczu, ale nie jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej. Amitryptylina nie wpływa na farmakokinetykę rysperydonu i jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej.²⁹
• Sertralina (słaby inhibitor CYP2D6) i fluwoksamina (słaby inhibitor CYP3A4) w dawkach do 100 mg/dobę nie wywołują istotnych klinicznie zmian stężeń rysperydonu i jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej. W dawkach większych niż 100 mg/dobę mogą jednak zwiększać stężenia rysperydonu i jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej.³⁰

Wpływ rysperydonu na farmakokinetykę innych leków

Leki przeciwpadaczkowe: rysperydon nie wykazuje istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę walproinianu czy topiramatu.³¹

Leki przeciwpsychotyczne: arypiprazol (substrat CYP2D6 i CYP3A4) – rysperydon w postaci tabletek lub wstrzyknięć nie wpływa na sumaryczną farmakokinetykę arypiprazolu i jego czynnego metabolitu dehydroarypiprazolu.³²

Glikozydy naparstnicy: rysperydon nie wykazuje istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę digoksyny.³³

Lit: rysperydon nie wykazuje istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę litu.³⁴

Interakcje rysperydonu z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu z rysperydonem wymaga szczególnej ostrożności ze względu na możliwość nasilenia działania ośrodkowego i zwiększonego ryzyka sedacji. Alkohol jako substancja działająca ośrodkowo może potęgować efekty niepożądane rysperydonu, takie jak senność, zawroty głowy oraz zaburzenia koordynacji ruchowej.³⁵

Pacjentom stosującym rysperydon należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalne zagrożenia wynikające ze spożywania alkoholu, w tym:

• Zwiększenie działania uspokajającego i nasilenie objawów sedacji
• Pogorszenie zdolności psychomotorycznych i sprawności poznawczej
• Zwiększone ryzyko zaburzeń równowagi i upadków
• Potencjalne nasilenie działania hipotensyjnego, szczególnie u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki przeciwnadciśnieniowe
• Zwiększone ryzyko zaburzeń termoregulacji

Należy poinformować pacjentów o konieczności unikania spożywania napojów alkoholowych w trakcie leczenia rysperydonem ze względu na znaczące ryzyko nasilenia działań niepożądanych.

Tabela interakcji rysperydonu

Warto zauważyć, że jednoczesne stosowanie rysperydonu z furosemidem zwiększa śmiertelność u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem stosujących równocześnie furosemid, co wymaga szczególnej ostrożności w tej grupie pacjentów.³⁶