Specjalne ostrzeżenia
Torendo Q-Tab 2 mg

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Torendo Q-Tab

Produkt leczniczy Torendo Q-Tab zawierający rysperydon wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania u określonych grup pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń oraz zalecanych środków ostrożności.¹

Pacjenci w podeszłym wieku z otępieniem

U pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym rysperydonem, obserwowano zwiększoną śmiertelność. W metaanalizie 17 kontrolowanych badań klinicznych śmiertelność wynosiła 4,0% dla pacjentów leczonych rysperydonem i 3,1% dla pacjentów otrzymujących placebo (średni wiek zmarłych pacjentów: 86 lat, zakres 67-100 lat). Iloraz szans przy 95% przedziale ufności wynosił 1,21 (0,7: 2,1).²

Podobne zwiększone ryzyko zgonu obserwuje się również u pacjentów leczonych klasycznymi lekami przeciwpsychotycznymi. Przyczyna tego zjawiska nie jest jednak dokładnie poznana.³

Jednoczesne stosowanie z furosemidem

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem stwierdzono większą śmiertelność u osób leczonych jednocześnie rysperydonem i furosemidem (7,3%, średni wiek 89 lat) w porównaniu do pacjentów przyjmujących sam rysperydon (3,1%, średni wiek 84 lata) lub sam furosemid (4,1%, średni wiek 80 lat). To zjawisko zaobserwowano w dwóch z czterech badań klinicznych.⁴

Należy zachować szczególną ostrożność i dokładnie rozważyć ryzyko i korzyści przed jednoczesnym zastosowaniem rysperydonu z furosemidem lub innymi silnymi diuretykami. Natomiast jednoczesne podawanie rysperydonu z innymi diuretykami (głównie tiazydowymi w małych dawkach) nie powodowało podobnych skutków. Warto podkreślić, że odwodnienie jest ogólnym czynnikiem ryzyka zwiększającym śmiertelność i należy go unikać u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem.⁵

Zdarzenia niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (CVAE)

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów z otępieniem zaobserwowano około trzykrotne zwiększenie ryzyka zdarzeń niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego przy stosowaniu atypowych leków przeciwpsychotycznych. Analiza danych z sześciu badań kontrolowanych placebo wykazała, że zdarzenia naczyniowo-mózgowe (poważne i łagodne łącznie) wystąpiły u 3,3% (33/1009) pacjentów leczonych rysperydonem i u 1,2% (8/712) pacjentów otrzymujących placebo. Iloraz szans wynosił 2,96 (1,34; 7,50).^{65 lat) z demencją, wykazały, że zdarzenia niepożądane dotyczące układu mózgowo-naczyniowego (poważne i nie, łącznie) wystąpiły u 3,3% (33/1009) pacjentów leczonych rysperydonem, oraz u 1,2% (8/712) pacjentów, którym podawano placebo. Iloraz szans (przy 95% przedziale ufności) wynosił 2,96 (1,34; 7,50).”>6}

Ryzyko wystąpienia takich zdarzeń było znacząco większe u pacjentów z otępieniem typu mieszanego lub naczyniowego w porównaniu do pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego. Dlatego pacjenci z innymi typami otępienia niż alzheimerowskie nie powinni być leczeni rysperydonem.⁷

Rysperydon należy stosować z ostrożnością u pacjentów z czynnikami ryzyka udaru mózgu. Zaleca się lekarzom wnikliwe przeprowadzanie oceny stosunku ryzyka do korzyści ze stosowania rysperydonu u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem oraz u pacjentów z wywiadem udarowym.⁸

Pacjentów i opiekunów należy poinstruować, aby natychmiast zgłaszali objawy mogące świadczyć o zdarzeniach mózgowo-naczyniowych, takie jak: nagłe osłabienie lub zdrętwienie twarzy, rąk lub nóg oraz problemy z mową lub widzeniem. Należy wtedy rozważyć wszystkie opcje terapeutyczne, włącznie z przerwaniem leczenia rysperydonem.⁹

Rysperydon w przypadku pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego powinien być stosowany wyłącznie krótkotrwale w leczeniu uporczywej agresji o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, gdy metody niefarmakologiczne okazały się nieskuteczne, a pacjent może stanowić zagrożenie dla siebie lub innych. Pacjentów należy regularnie oceniać pod kątem potrzeby kontynuowania leczenia.¹⁰

Niedociśnienie ortostatyczne

Ze względu na działanie blokujące receptory alfa, rysperydon może powodować niedociśnienie (ortostatyczne), szczególnie w początkowej fazie ustalania dawki. Klinicznie istotne niedociśnienie obserwowano podczas jednoczesnego stosowania z lekami przeciwnadciśnieniowymi. Rysperydon należy ostrożnie stosować u pacjentów ze schorzeniami układu krążenia (np. niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zaburzenia przewodzenia, odwodnienie, hipowolemia, zaburzenia krążenia mózgowego) i zgodnie z zaleceniami zwiększać dawkę stopniowo. W przypadku wystąpienia niedociśnienia należy rozważyć zmniejszenie dawki.¹¹

Leukopenia, neutropenia i agranulocytoza

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu, zgłaszano wystąpienie zaburzeń hematologicznych takich jak leukopenia, neutropenia i agranulocytoza. Po wprowadzeniu rysperydonu do obrotu, agranulocytozę zgłaszano bardzo rzadko (<1/10 000 pacjentów).<sup data-drug="Torendo Q-Tab 2 mg" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu, zgłaszano wystąpienie leukopenii, neutropenii i agranulocytozy. Agranulocytozę, po wprowadzeniu do obrotu, zgłaszano bardzo rzadko (12

Pacjentów z istotną klinicznie małą liczbą białych krwinek (WBC) lub polekową leukopenią/neutropenią w wywiadzie należy monitorować przez pierwsze kilka miesięcy leczenia. Należy rozważyć zaprzestanie stosowania rysperydonu przy pierwszym objawie istotnego klinicznie zmniejszenia WBC, wobec braku innych czynników przyczynowych.¹³

Pacjentów ze znaczącą klinicznie neutropenią należy uważnie obserwować pod kątem gorączki lub innych objawów infekcji i natychmiast leczyć w razie ich wystąpienia. U pacjentów z ciężką neutropenią (bezwzględna liczba neutrofilów <1 x 10⁹/l) należy zaprzestać stosowania rysperydonu i monitorować liczbę leukocytów do czasu normalizacji.<sup data-drug="Torendo Q-Tab 2 mg" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Pacjentów ze znaczącą klinicznie neutropenią należy uważnie obserwować, czy nie występuje u nich gorączka lub inne objawy przedmiotowe lub podmiotowe zakażenia oraz podjąć natychmiastowe leczenie w razie wystąpienia takich objawów. U pacjentów z ciężką neutropenią (bezwzględna liczba neutrofilów 14

Późne dyskinezy/objawy pozapiramidowe

Leki o właściwościach antagonistycznych wobec receptorów dopaminowych mogą powodować późne dyskinezy charakteryzujące się rytmicznymi, mimowolnymi ruchami, zwłaszcza mięśni języka i/lub twarzy. Wystąpienie objawów pozapiramidowych jest czynnikiem ryzyka rozwoju późnych dyskinez. Jeśli wystąpią objawy późnych dyskinez, należy rozważyć przerwanie stosowania wszystkich leków przeciwpsychotycznych.¹⁵

Należy zachować ostrożność u pacjentów otrzymujących jednocześnie leki psychostymulujące (np. metylofenidat) i rysperydon, ponieważ objawy pozapiramidowe mogą się nasilić podczas dostosowywania dawki jednego lub obu leków. Zaleca się stopniowe wycofywanie leczenia psychostymulującego.¹⁶

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Podczas leczenia lekami przeciwpsychotycznymi może wystąpić złośliwy zespół neuroleptyczny charakteryzujący się: podwyższeniem temperatury ciała, sztywnością mięśni, niestabilnością układu autonomicznego, zaburzeniami świadomości i zwiększeniem aktywności fosfokinazy kreatynowej w surowicy krwi. Mogą również wystąpić mioglobinuria (rabdomioliza) i ostra niewydolność nerek. W takim przypadku należy przerwać stosowanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu.¹⁷

Choroba Parkinsona i otępienie z obecnością ciał Lewy’ego

U pacjentów z chorobą Parkinsona lub otępieniem z obecnością ciał Lewy’ego należy dokładnie rozważyć stosunek ryzyka do korzyści przy przepisywaniu leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu. Rysperydon może nasilać objawy choroby Parkinsona. W obu tych grupach może występować zwiększone ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego oraz zwiększona wrażliwość na leki przeciwpsychotyczne.¹⁸

Objawy zwiększonej wrażliwości na leki przeciwpsychotyczne mogą obejmować: splątanie, zaburzenie świadomości, niestabilność postawy z częstymi upadkami, które występują razem z objawami pozapiramidowymi.¹⁹

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas leczenia rysperydonem zgłaszano występowanie hiperglikemii, cukrzycy oraz zaostrzenia wcześniej istniejącej cukrzycy. Uprzednie zwiększenie masy ciała może być w niektórych przypadkach czynnikiem predysponującym. Bardzo rzadko opisywano związek z kwasicą ketonową, a rzadko ze śpiączką cukrzycową.²⁰

Zaleca się prowadzenie odpowiedniej obserwacji klinicznej zgodnie z wytycznymi dotyczącymi stosowania leków przeciwpsychotycznych. Pacjenci przyjmujący atypowe leki przeciwpsychotyczne, w tym rysperydon, powinni być monitorowani pod kątem objawów hiperglikemii (takich jak: nadmierne pragnienie, wielomocz, nadmierne łaknienie i osłabienie), a pacjenci z cukrzycą powinni być regularnie badani w kierunku kontroli stężenia glukozy.²¹

Zwiększenie masy ciała

Podczas leczenia rysperydonem zgłaszano występowanie znacznego zwiększenia masy ciała. Należy regularnie kontrolować masę ciała pacjentów.²²

Hiperprolaktynemia

Hiperprolaktynemia jest częstym działaniem niepożądanym występującym podczas leczenia produktem Torendo Q-Tab. Zaleca się badanie stężenia prolaktyny w osoczu u pacjentów z działaniami niepożądanymi prawdopodobnie związanymi z prolaktyną (np. ginekomastia, zaburzenia miesiączkowania, brak owulacji, zaburzenia płodności, zmniejszone libido, zaburzenia wzwodu i mlekotok).²³

Badania hodowli tkankowych wskazują, że rozwój ludzkich nowotworów piersi może być stymulowany przez prolaktynę. Chociaż w badaniach klinicznych i epidemiologicznych nie wykazano wyraźnego związku z podawanymi lekami przeciwpsychotycznymi, należy zachować ostrożność u pacjentów z wywiadem w tym kierunku. Rysperydon należy stosować z ostrożnością u pacjentów z wcześniej stwierdzoną hiperprolaktynemią lub guzami prolaktynozależnymi.²⁴

Wydłużenie odstępu QT

Wydłużenie odstępu QT było bardzo rzadko zgłaszane po wprowadzeniu rysperydonu do obrotu. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, należy zachować ostrożność przepisując rysperydon pacjentom z rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową, wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym, bradykardią lub zaburzeniem równowagi elektrolitowej (niedoborem potasu lub magnezu), ponieważ może to zwiększać ryzyko wystąpienia arytmii.²⁵

Ostrożność należy także zachować w przypadku stosowania rysperydonu jednocześnie z innymi lekami mogącymi wydłużać odstęp QT.²⁶

Drgawki

Należy zachować ostrożność podczas stosowania rysperydonu u pacjentów z drgawkami w wywiadzie lub z innymi stanami, które mogą obniżać próg drgawkowy.²⁷

Priapizm

W związku z działaniem blokującym receptor alfa-adrenergiczny, podczas leczenia rysperydonem może wystąpić priapizm (bolesny, długotrwały wzwód prącia).²⁸

Regulacja temperatury ciała

Leki przeciwpsychotyczne mogą zakłócać zdolność organizmu do obniżania temperatury podstawowej ciała. Zaleca się zachowanie odpowiedniej ostrożności przepisując rysperydon pacjentom, u których mogą wystąpić warunki sprzyjające podwyższeniu temperatury podstawowej ciała, np. wykonującym intensywny wysiłek fizyczny, narażonym na działanie ekstremalnie wysokich temperatur, przyjmującym jednocześnie leki o działaniu przeciwcholinergicznym lub odwodnionym.²⁹

Działanie przeciwwymiotne

W badaniach nieklinicznych rysperydonu obserwowano jego działanie przeciwwymiotne. W przypadku stosowania rysperydonu u ludzi, działanie to może maskować objawy przedmiotowe i podmiotowe przedawkowania niektórych leków lub stany takie jak niedrożność jelit, zespół Reye’a i nowotwór mózgu.³⁰

Zaburzenia czynności nerek i wątroby

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek mają mniejszą zdolność wydalania czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu niż dorośli z prawidłową czynnością nerek. Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby mają zwiększone stężenie wolnej frakcji rysperydonu w osoczu.³¹

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych zgłaszano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ze względu na często występujące u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi nabyte czynniki ryzyka VTE, przed rozpoczęciem leczenia i podczas leczenia rysperydonem należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka VTE i podjąć odpowiednie działania zapobiegawcze.³²

Śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki

U pacjentów przyjmujących leki o działaniu antagonistycznym na receptory alfa1a-adrenergiczne, w tym rysperydon, stwierdzano podczas operacji usunięcia zaćmy śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki (ang. Intraoperative floppy iris syndrome, IFIS). Zespół IFIS może zwiększać ryzyko powikłań ocznych w trakcie i po zabiegu.³³

Przed zabiegiem należy poinformować wykonującego zabieg okulistę o aktualnym lub wcześniejszym przyjmowaniu leków o działaniu antagonistycznym na receptory alfa1a-adrenergiczne. Nie ustalono możliwych korzyści z odstawienia leków blokujących receptory alfa1a-adrenergiczne przed zabiegiem usunięcia zaćmy i należy je rozważyć względem ryzyka przerwania leczenia przeciwpsychotycznego.³⁴

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Przed zalecaniem rysperydonu dzieciom i młodzieży z zaburzeniami zachowania należy przeprowadzić dokładną analizę fizycznych i społecznych przyczyn zachowań agresywnych, takich jak ból czy niewłaściwe wymagania środowiskowe.³⁵

Działanie sedatywne rysperydonu należy dokładnie obserwować u tej populacji ze względu na możliwy wpływ na zdolność uczenia się. Zmiana czasu podawania rysperydonu może zmniejszyć wpływ sedacji na koncentrację u dzieci i młodzieży.³⁶

Podawanie rysperydonu wiązało się ze zwiększeniem masy ciała i wskaźnika masy ciała (BMI). Zaleca się pomiar masy ciała przed rozpoczęciem leczenia oraz regularną kontrolę masy ciała podczas leczenia. Zmiany wzrostu obserwowane w długoterminowych badaniach mieściły się w normach dla danego wieku. Jednak długotrwały wpływ rysperydonu na dojrzewanie płciowe i wzrost nie został wystarczająco zbadany.³⁷

Ze względu na możliwy wpływ długotrwałej hiperprolaktynemii na wzrost i dojrzewanie płciowe u dzieci i młodzieży, należy regularnie oceniać stan endokrynologiczny pacjenta, obejmujący pomiary wzrostu, masy ciała, ocenę dojrzewania płciowego, kontrolę menstruacji i innych potencjalnych działań prolaktynozależnych.³⁸

Wyniki małego obserwacyjnego badania przeprowadzonego po wprowadzeniu produktu do obrotu wykazały, że osoby w wieku od 8 do 16 lat narażone na działanie rysperydonu były o około 3,0 do 4,8 cm wyższe niż osoby stosujące inne leki przeciwpsychotyczne. Nie określono jednak, czy ekspozycja na rysperydon miała wpływ na ostateczną wysokość osób dorosłych, ani czy efekt ten był wynikiem bezpośredniego działania rysperydonu na wzrost kości, wpływu samej choroby na wzrost, czy też lepszej kontroli choroby skutkującej zwiększeniem wzrostu.³⁹

Podczas stosowania rysperydonu należy regularnie kontrolować występowanie objawów pozapiramidowych i innych zaburzeń ruchu.⁴⁰

Ostrzeżenie dotyczące aspartamu

Produkt Torendo Q-Tab zawiera aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny i może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią.⁴¹