Wpływ tenofowiru dizoproksylu na płodność, ciążę i laktację

Tenofowir dizoproksyl, dostępny w postaci tabletek powlekanych zawierających 245 mg substancji czynnej, wymaga szczegółowej analizy w kontekście jego wpływu na płodność, ciążę oraz karmienie piersią. Jako lekarz zobowiązany jesteś do przekazania pacjentce wyczerpujących informacji w tym zakresie, które pozwolą na świadome podjęcie decyzji terapeutycznych.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Dane kliniczne zgromadzone na podstawie dużej liczby zastosowań (ponad 1000 kobiet w ciąży) nie wskazują, aby tenofowir dizoproksyl wywoływał wady rozwojowe lub działał szkodliwie na płód czy noworodka. Dodatkowo badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych nie wykazały negatywnego wpływu tej substancji na reprodukcję.²

W świetle tych danych, stosowanie tenofowiru dizoproksylu można rozważyć w okresie ciąży, jeżeli istnieją ku temu wskazania kliniczne.³

Zapobieganie transmisji HBV z matki na dziecko

Szczególnie istotne są dane z piśmiennictwa wskazujące, że ekspozycja na dizoproksyl tenofowiru w trzecim trymestrze ciąży zmniejsza ryzyko przeniesienia wirusa zapalenia wątroby typu B (HBV) z matki na dziecko. Efekt ten obserwuje się, gdy lek jest podawany matkom jako uzupełnienie standardowego postępowania profilaktycznego obejmującego podawanie noworodkom immunoglobuliny przeciwko HBV oraz szczepionki przeciwko HBV.⁴

Przeprowadzono trzy kontrolowane badania kliniczne, w których łącznie 327 kobiet w ciąży z przewlekłym zakażeniem HBV otrzymywało dizoproksyl tenofowiru w dawce 245 mg raz na dobę. Terapię rozpoczynano między 28. a 32. tygodniem ciąży i kontynuowano do 1-2 miesięcy po porodzie. Kobiety i ich dzieci objęto obserwacją trwającą do 12 miesięcy po porodzie. Analiza zebranych danych nie wykazała żadnych sygnałów bezpieczeństwa, które mogłyby budzić niepokój.⁵

Karmienie piersią

Decyzja dotycząca karmienia piersią przez pacjentkę przyjmującą tenofowir dizoproksyl powinna uwzględniać rodzaj zakażenia wirusowego:

• Pacjentki z wirusowym zapaleniem wątroby typu B (HBV) – zasadniczo, pod warunkiem zastosowania u noworodka odpowiedniego postępowania zapobiegającego zakażeniu HBV podczas porodu, matka z wirusowym zapaleniem wątroby typu B może karmić piersią swoje dziecko.⁶
• Pacjentki z zakażeniem HIV – w celu uniknięcia przeniesienia wirusa HIV na niemowlę, stanowczo zaleca się, aby kobiety zakażone HIV nie karmiły piersią swoich niemowląt.⁷

Należy poinformować pacjentkę, że tenofowir przenika do mleka kobiecego, ale w bardzo małych stężeniach. Ekspozycję niemowląt poprzez karmienie piersią uznaje się za znikomą. Mimo ograniczonych danych długoterminowych, u niemowląt karmionych piersią przez matki stosujące dizoproksyl tenofowiru z powodu zakażenia HBV nie obserwowano żadnych działań niepożądanych.⁸

Wpływ na płodność

W przypadku wpływu tenofowiru dizoproksylu na płodność, dostępne dane kliniczne są ograniczone. Warto jednak podkreślić, że badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych nie wykazały, aby tenofowir dizoproksyl wywierał negatywny wpływ na zdolności rozrodcze.⁹

Przekazanie tych informacji pacjentce w sposób jasny i wyczerpujący pozwoli jej na podjęcie świadomej decyzji dotyczącej leczenia, ze szczególnym uwzględnieniem planowania ciąży czy karmienia piersią. W przypadku pacjentek z infekcją HBV, które są w ciąży lub rozważają zajście w ciążę, należy podkreślić potencjalne korzyści ze stosowania tenofowiru dizoproksylu w kontekście redukcji ryzyka transmisji wertykalnej wirusa.