Właściwości farmakokinetyczne
Teicoplanin Altan 200 mg

Właściwości farmakokinetyczne teikoplaniny

Teikoplanina wykazuje charakterystyczne właściwości farmakokinetyczne, które determinują jej zastosowanie kliniczne. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę poszczególnych procesów farmakokinetycznych tego antybiotyku, z uwzględnieniem danych dotyczących wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji leku oraz różnic farmakokinetycznych w szczególnych grupach pacjentów.¹

Wchłanianie

Teikoplanina jest podawana pozajelitowo – drogą dożylną lub domięśniową. Po podaniu domięśniowym biodostępność antybiotyku jest niemal całkowita i wynosi około 90% w porównaniu z podaniem dożylnym. Po 6 kolejnych dawkach domięśniowych 200 mg podawanych codziennie, średnie maksymalne stężenie leku w surowicy (Cmax) osiąga wartość 12,1 (±0,9) mg/l i występuje po 2 godzinach od podania.²

Stężenia po dawce nasycającej

Przy dożylnym podawaniu dawki nasycającej 6 mg/kg masy ciała 3-5 razy co 12 godzin, wartości Cmax wahają się od 60 do 70 mg/l, a minimalne stężenia (Cmin) utrzymują się zwykle powyżej 10 mg/l. Przy zwiększeniu dawki nasycającej do 12 mg/kg masy ciała, podawanej dożylnie 3 razy co 12 godzin, szacowane średnie wartości Cmax wynoszą około 100 mg/l, a Cmin około 20 mg/l.³

Stężenia po dawce podtrzymującej

Przy dawce podtrzymującej 6 mg/kg masy ciała podawanej raz na dobę, wartości Cmax osiągają około 70 mg/l, a Cmin około 15 mg/l. Zwiększenie dawki podtrzymującej do 12 mg/kg masy ciała raz na dobę powoduje wzrost wartości Cmin do zakresu 18-30 mg/l.⁴

Wchłanianie po podaniu doustnym

Teikoplanina podana doustnie praktycznie nie wchłania się z przewodu pokarmowego. Badania u zdrowych ochotników wykazały, że po podaniu doustnym pojedynczej dawki 250 lub 500 mg, leku nie wykrywa się ani w surowicy, ani w moczu. Około 45% podanej dawki pojawia się w kale w postaci niezmienionego leku.⁵

Dystrybucja

Wiązanie z białkami

Teikoplanina wiąże się z białkami surowicy ludzkiej w zakresie od 87,6% do 90,8%, niezależnie od stężenia leku. Głównym białkiem, z którym wiąże się antybiotyk, jest albumina. Lek nie jest przenoszony przez czerwone krwinki.⁶

Objętość dystrybucji

Objętość dystrybucji teikoplaniny w stanie stacjonarnym (Vss) mieści się w zakresie od 0,7 do 1,4 ml/kg masy ciała. Najwyższe wartości Vss obserwowano w badaniach, w których okres pobierania próbek był dłuższy niż 8 dni.⁷

Przenikanie do tkanek i płynów ustrojowych

Teikoplanina charakteryzuje się dobrą penetracją do niektórych tkanek i płynów ustrojowych. Lek rozmieszcza się głównie w:

• płucach
• mięśniu sercowym
• kościach

W tych lokalizacjach stosunek stężeń tkanka/surowica przekracza wartość 1. W płynie pęcherzy, mazi stawowej i płynie otrzewnowym stosunek tkanka/surowica wynosi od 0,5 do 1. Warto podkreślić, że eliminacja teikoplaniny z płynu otrzewnowego zachodzi z taką samą szybkością jak z surowicy. W płynie opłucnowym i podskórnej tkance tłuszczowej stosunek tkanka/surowica mieści się w zakresie od 0,2 do 0,5.⁸

Istotną z klinicznego punktu widzenia informacją jest fakt, że teikoplanina nie przenika łatwo do płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR), co ogranicza jej zastosowanie w leczeniu zakażeń ośrodkowego układu nerwowego.⁹

Metabolizm

Teikoplanina podlega jedynie minimalnemu metabolizmowi w organizmie. Głównym związkiem zidentyfikowanym zarówno w osoczu, jak i w moczu jest lek w postaci niezmienionej. Zidentyfikowano dwa metabolity, które powstają prawdopodobnie w procesie hydroksylacji. Łącznie stanowią one jedynie od 2% do 3% podanej dawki.¹⁰

Eliminacja

Teikoplanina jest wydalana głównie przez nerki w postaci niezmienionej. W ciągu 16 dni po podaniu, około 80% dawki jest wydalane z moczem. Eliminacja z kałem (poprzez wydzielanie z żółcią) stanowi mniejszą drogę wydalania – około 2,7% podanej dawki jest wydalane tą drogą w ciągu 8 dni po podaniu.¹¹

Okres półtrwania

W nowszych badaniach, w których czas pobierania próbek krwi wynosił od 8 do 35 dni, okres półtrwania teikoplaniny w fazie eliminacji wynosi od 100 do 170 godzin (około 4-7 dni). Ten długi okres półtrwania umożliwia podawanie leku raz na dobę w terapii podtrzymującej.¹²

Klirens

Całkowity klirens teikoplaniny mieści się w zakresie od 10 do 14 ml/h/kg masy ciała, natomiast klirens nerkowy wynosi od 8 do 12 ml/h/kg masy ciała. Stosunek tych wartości potwierdza, że antybiotyk jest eliminowany głównie przez nerki.¹³

Liniowość farmakokinetyczna

Teikoplanina wykazuje liniową farmakokinetykę w zakresie dawek od 2 do 25 mg/kg masy ciała. Oznacza to, że stężenie leku w surowicy zmienia się proporcjonalnie do podanej dawki w tym zakresie, co jest korzystną cechą z punktu widzenia przewidywalności stężeń terapeutycznych.¹⁴

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek eliminacja teikoplaniny ulega zmniejszeniu. Stopień redukcji eliminacji jest proporcjonalny do stopnia zaburzenia czynności nerek. Całkowity klirens nerkowy antybiotyku jest bezpośrednio zależny od klirensu kreatyniny. Informacja ta ma istotne znaczenie kliniczne, ponieważ u pacjentów z upośledzeniem funkcji nerek konieczna może być modyfikacja dawkowania, aby uniknąć kumulacji leku i potencjalnej toksyczności.¹⁵

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku farmakokinetyka teikoplaniny zasadniczo nie ulega zmianie w porównaniu z młodszymi dorosłymi, pod warunkiem że funkcja nerek jest prawidłowa. Należy jednak pamiętać, że u pacjentów geriatrycznych często występuje fizjologiczne obniżenie funkcji nerek związane z wiekiem, co może wpływać na eliminację leku.¹⁶

Dzieci i młodzież

Farmakokinetyka teikoplaniny u dzieci różni się od tej obserwowanej u dorosłych. Kluczowe różnice to:

• Zwiększony klirens całkowity – 15,8 ml/h/kg masy ciała u noworodków oraz 14,8 ml/h/kg masy ciała u dzieci o średniej wieku 8 lat (dla porównania u dorosłych: 10-14 ml/h/kg mc.)
• Krótszy okres półtrwania w fazie eliminacji – około 40 godzin u noworodków i 58 godzin u dzieci w wieku 8 lat (dla porównania u dorosłych: 100-170 godzin)

Te różnice w farmakokinetyce wskazują na potrzebę dostosowania dawkowania teikoplaniny u dzieci i noworodków, aby osiągnąć podobne stężenia terapeutyczne jak u dorosłych.¹⁷

Charakterystyka preparatu

Teicoplanin Altan 200 mg jest dostępny w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań/do infuzji lub roztworu doustnego. Po rekonstytucji proszku roztwór zawiera 200 mg teikoplaniny w 3,0 ml. Odtworzony roztwór ma barwę żółtawą do lekko brązowej, a jego pH mieści się w zakresie 6,3-7,7 przy osmolalności 220-299 mOsmol/kg.¹⁸