Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Risperidone Grindeks 2 mg

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania rysperydonu

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa stosowania rysperydonu dostarczają istotnych informacji dotyczących potencjalnych zagrożeń związanych z jego stosowaniem. Dane te pochodzą z badań toksyczności, wpływu na rozród, rozwój młodych zwierząt, potencjału genotoksycznego oraz rakotwórczego działania substancji.¹

Toksyczność (pod)przewlekła

W badaniach (pod)przewlekłej toksyczności przeprowadzonych na niedojrzałych płciowo szczurach i psach zaobserwowano zależne od dawki działanie rysperydonu na gruczoły piersiowe oraz układ rozrodczy zarówno u samców, jak i samic. Efekty te wynikały ze zwiększonych stężeń prolaktyny w surowicy, co było bezpośrednim skutkiem blokady receptora dopaminergicznego D2 przez rysperydon. Dodatkowo badania na kulturach tkankowych wskazują, że prolaktyna może stymulować rozwój komórek w guzach piersi u ludzi, co stanowi istotną informację z punktu widzenia bezpieczeństwa klinicznego.²

Wpływ na teratogenność i rozród

Badania przedkliniczne nie wykazały działania teratogennego rysperydonu na płód u szczurów i królików. Jednakże w badaniach wpływu rysperydonu na rozmnażanie u szczurów zaobserwowano działania niepożądane dotyczące zachowań rodziców podczas kojarzenia się w pary. Ponadto stwierdzono niekorzystny wpływ na masę urodzeniową oraz przeżywalność potomstwa.³

Wpływ na rozwój poznawczy i motoryczny

Ekspozycja szczurów na rysperydon w okresie płodowym wiązała się z deficytami funkcji poznawczych u zwierząt dorosłych. Podobne efekty zaobserwowano przy stosowaniu innych leków będących antagonistami dopaminy u ciężarnych zwierząt – wykazano negatywny wpływ na uczenie się oraz rozwój motoryczny potomstwa. Dane te wskazują na potencjalne ryzyko związane z ekspozycją na rysperydon w okresie prenatalnym.⁴

Badania toksykologiczne na młodych zwierzętach

W badaniach toksykologicznych przeprowadzanych na młodych szczurach stwierdzono zwiększoną śmiertelność i opóźnienie rozwoju potomstwa. W dłuższej perspektywie czasowej, w 40-tygodniowym badaniu na młodych psach, zaobserwowano opóźnienie dojrzewania płciowego.⁵

Szczególnie istotne są obserwacje dotyczące wpływu na układ kostny. Na podstawie analizy pola pod krzywą (AUC) nie stwierdzono zaburzeń wzrostu kości długich u psów przy narażeniu 3,6 razy większym od maksymalnej ekspozycji u młodzieży (1,5 mg na dobę). Natomiast przy ekspozycji 15 razy większej od maksymalnej ekspozycji obserwowanej u młodzieży zaobserwowano wyraźny wpływ na kości długie oraz dojrzewanie płciowe, co sugeruje zależność efektu od dawki.⁶

Genotoksyczność i potencjał rakotwórczy

Rysperydon nie wykazywał działania genotoksycznego w licznych przeprowadzonych testach, co stanowi korzystny aspekt profilu bezpieczeństwa substancji. Jednak w badaniach nad działaniem rakotwórczym rysperydonu podawanego doustnie zaobserwowano różnice gatunkowe:⁷

• U myszy – powiększenie gruczolaka przysadki
• U szczurów – powiększenie gruczolaka endokrynnego trzustki
• U obu gatunków – powiększenie gruczolaka gruczołów mlecznych

Guzy te można powiązać z przedłużającym się antagonizmem rysperydonu względem receptora D2 i towarzyszącą hiperprolaktynemią. Jednak znaczenie tych obserwacji dotyczących gryzoni dla oceny ryzyka stosowania leku u ludzi pozostaje niejasne i wymaga dalszych badań.⁸

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Modele zwierzęce in vitro i in vivo wykazały, że duże dawki rysperydonu mogą powodować wydłużenie odstępu QT w zapisie elektrokardiograficznym. Efekt ten teoretycznie może zwiększać u pacjentów ryzyko wystąpienia groźnej arytmii – częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Jest to istotna informacja dotycząca potencjalnego ryzyka kardiologicznego, które należy uwzględnić przy stosowaniu leku, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka wystąpienia zaburzeń rytmu serca.⁹