Właściwości farmakodynamiczne alprostadylu

Alprostadyl, substancja czynna produktu leczniczego PROSTIN VR (500 µg/ml, roztwór do wstrzykiwań), należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako „inne leki stosowane w chorobach serca; prostaglandyny” (kod ATC: C01E A01). Jest to naturalna prostaglandyna E1 – przedstawiciel grupy naturalnie występujących kwasów tłuszczowych, charakteryzujących się szerokim spektrum właściwości farmakologicznych.¹

Podstawowe działania biologiczne

Najważniejsze biologiczne działania alprostadylu obejmują:²

• Rozszerzenie naczyń krwionośnych – alprostadyl wykazuje silne działanie wazodylatacyjne, co ma kluczowe znaczenie w jego zastosowaniu klinicznym
• Hamowanie agregacji płytek krwi – substancja wpływa na zmniejszenie tendencji do tworzenia skrzepów poprzez oddziaływanie na funkcje płytek krwi
• Pobudzanie mięśni gładkich przewodu pokarmowego i macicy – działanie spazmogenne na określone typy mięśniówki gładkiej

Wpływ na układ krążenia

Dożylne podanie alprostadylu w dawce od 1 do 10 µg/kg masy ciała u ssaków prowadzi do obniżenia ciśnienia tętniczego poprzez zmniejszenie oporu obwodowego. Wraz ze spadkiem ciśnienia tętniczego obserwuje się odruchowe zwiększenie pojemności minutowej serca oraz częstości pracy serca.³

Działanie na przewód tętniczy

Szczególnie istotną cechą farmakodynamiczną alprostadylu jest jego działanie na przewód tętniczy. Mięśnie gładkie przewodu tętniczego wykazują wyjątkową wrażliwość na działanie tej substancji. W badaniach laboratoryjnych wykazano, że skrawki tkanki jagnięcego przewodu tętniczego pod wpływem alprostadylu ulegają wyraźnemu zwiotczeniu.⁴

Zaobserwowano również, że podanie alprostadylu u noworodków różnych gatunków zwierząt (szczurów, królików i owiec) powoduje ponowne otwarcie zamykającego się przewodu tętniczego. Te obserwacje stanowiły podstawę do rozpoczęcia badań klinicznych z zastosowaniem alprostadylu u noworodków ludzkich z wrodzonymi wadami układu sercowo-naczyniowego.⁵

Zastosowanie kliniczne w wadach wrodzonych serca

Alprostadyl jest stosowany u noworodków z wrodzonymi wadami układu sercowo-naczyniowego, które powodują ograniczenie przepływu krwi w krążeniu obwodowym lub płucnym. W takich przypadkach utrzymanie drożności przewodu tętniczego jest kluczowe dla zapewnienia wystarczającego utlenowania krwi i prawidłowego przepływu obwodowego, szczególnie w dolnej części ciała.⁶

Efekty u pacjentów z ograniczonym przepływem płucnym

U około 50% dzieci z ograniczonym przepływem krwi w krążeniu płucnym podanie alprostadylu w postaci infuzji prowadzi do znaczącej poprawy parametrów utlenowania:⁷

• Wzrost wartości pO2 we krwi o co najmniej 10 mm Hg
• Średni wzrost pO2 wynosi 14 mm Hg
• Średni wzrost wysycenia krwi tlenem (saturacji) wynosi około 23%

Najlepsze wyniki terapeutyczne uzyskiwano u noworodków w wieku poniżej 4 dni oraz u tych z niskimi początkowymi wartościami pO2 we krwi.⁸

Efekty u pacjentów z ograniczonym przepływem obwodowym

U noworodków z ograniczonym przepływem krwi w krążeniu obwodowym, podanie alprostadylu często prowadzi do następujących korzystnych zmian:⁹

• Wzrost wartości pH u dzieci, u których występuje kwasica – normalizacja równowagi kwasowo-zasadowej
• Wzrost ciśnienia tętniczego w tętnicach obwodowych – poprawa perfuzji tkanek
• Zmniejszenie stosunku liczbowego wartości ciśnienia krwi w tętnicy płucnej do wartości ciśnienia krwi w aorcie – korzystna zmiana w hemodynamice krążenia