Właściwości farmakokinetyczne prednizolonu wodorobursztynianu

Lek Predasol zawierający prednizolonu sodu bursztynian (w ilości równoważnej prednizolonowi wodorobursztynianowi) wykazuje charakterystyczny profil farmakokinetyczny, który warunkuje jego zastosowanie kliniczne. Poniżej przedstawiono szczegółowe dane dotyczące poszczególnych etapów procesów farmakokinetycznych dla tego preparatu steroidowego.¹

Wchłanianie

Proces wchłaniania prednizolonu wodorobursztynianu zależy od drogi podania preparatu:

• Podanie dożylne – po podaniu tą drogą następuje natychmiastowy rozkład estru, co skutkuje możliwością oznaczenia stężenia wolnego prednizolonu w osoczu już po 5 minutach od wstrzyknięcia.²
• Podanie domięśniowe – charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem substancji czynnej. Przy prawidłowym stanie układu krążenia proces wchłaniania często kończy się już po 30-60 minutach. Ważne jest, że proces hydrolizy estru rozpoczyna się równocześnie z procesem wchłaniania.³

Dystrybucja

Po wchłonięciu prednizolon podlega złożonym procesom dystrybucji w organizmie:

• Wiązanie z białkami osocza – prednizolon wiąże się odwracalnie ze swoistą globuliną transportującą (transkortyną) oraz w przeważającej części z albuminami osocza. W przypadku stosowania bardzo dużych dawek główna frakcja znajduje się we krwi w postaci wolnej, niezwiązanej z białkami.⁴
• Wpływ hipoalbuminemii – u pacjentów z obniżonym poziomem albumin w surowicy zwiększa się frakcja niezwiązanego (czynnego) kortykosteroidu, co może potencjalnie prowadzić do nasilenia działania farmakologicznego.⁵
• Penetracja do ośrodkowego układu nerwowego – prednizolon przenika przez barierę krew-mózg, osiągając w płynie mózgowo-rdzeniowym stężenie odpowiadające około 1/10 stężenia w osoczu.⁶
• Przechodzenie przez łożysko – podobnie jak wszystkie glikokortykosteroidy, prednizolon może przenikać przez barierę łożyskową.⁷
• Przenikanie do mleka matki – prednizolon przenika w niewielkich ilościach do mleka kobiet karmiących piersią. Stopień przenikania wynosi 0,07-0,23% dawki pojedynczej na 1 litr mleka. Po dawkach do 10 mg na dobę ilość przenikająca do mleka kobiet karmiących piersią jest prawdopodobnie poniżej granicy wykrywalności.⁸ Należy jednak zwrócić uwagę, że współczynnik podziału pomiędzy mlekiem ludzkim a osoczem wzrasta po większych dawkach – 25% stężenia w osoczu znajduje się w mleku po dawce 80 mg prednizolonu na dobę. W takich przypadkach zaleca się zaprzestanie karmienia piersią.⁹

Metabolizm i eliminacja

Końcowe etapy farmakokinetyki prednizolonu obejmują procesy metaboliczne oraz eliminację:

• Okres półtrwania – u dorosłych okres półtrwania prednizolonu w surowicy w fazie eliminacji wynosi pomiędzy 150 a 220 minut.¹⁰
• Wydalanie – prednizolonu wodorobursztynian jest wydalany w znacznej części z moczem w postaci niezwiązanego alkoholu. Dodatkowo w ciągu pierwszych godzin po podaniu dożylnym niezhydrolizowany ester pojawia się w moczu.¹¹
• Metabolizm – w późniejszym okresie po podaniu można wykryć głównie różne metabolity prednizolonu. Metabolity po sprzęganiu z kwasem glukuronowym lub siarkowym w wątrobie są wydalane przede wszystkim przez nerki.¹²

Czynniki wpływające na farmakokinetykę prednizolonu

Istnieją określone stany kliniczne i fizjologiczne, które mogą modyfikować właściwości farmakokinetyczne prednizolonu:

• Choroby nerek – uszkodzenia nerek nie mają istotnego wpływu na eliminację leku z organizmu.¹³ Jest to istotna informacja kliniczna, szczególnie przy leczeniu pacjentów z niewydolnością nerek.
• Choroby wątroby – ciężkie choroby wątroby, takie jak wirusowe zapalenie wątroby czy marskość wątroby, wydłużają okres półtrwania glikokortykosteroidów w fazie eliminacji.¹⁴ Ta informacja jest kluczowa przy doborze dawkowania u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby.
• Ciąża i hormony płciowe – zarówno ciąża, jak i stosowanie estrogenów wydłużają okres półtrwania glikokortykosteroidów w fazie eliminacji.¹⁵ Informacja ta ma znaczenie przy planowaniu terapii u kobiet w ciąży oraz stosujących preparaty estrogenowe, w tym hormonalną antykoncepcję.

Przytoczone właściwości farmakokinetyczne prednizolonu wodorobursztynianu determinują jego profil kliniczny i wymagają uwzględnienia przy indywidualizacji terapii u pacjentów ze szczególnymi stanami klinicznymi oraz przy ocenie potencjalnych interakcji lekowych.¹⁶