Przedawkowanie paracetamolu

Przedawkowanie paracetamolu, zarówno przypadkowe jak i zamierzone, stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia pacjenta i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Uszkodzenie wątroby spowodowane wysokimi dawkami paracetamolu rozwija się stopniowo i może początkowo nie dawać charakterystycznych objawów, co utrudnia wczesną diagnostykę zatrucia ¹.

Objawy kliniczne przedawkowania

Przedawkowanie paracetamolu charakteryzuje się dwufazowym przebiegiem. W pierwszej fazie, która występuje w ciągu kilku do kilkunastu godzin od przyjęcia toksycznej dawki leku, u pacjenta mogą pojawić się: nudności, wymioty, nadmierne pocenie się, senność oraz ogólne osłabienie. Te niespecyficzne objawy mogą ustąpić następnego dnia, co błędnie sugeruje poprawę stanu klinicznego ².

W rzeczywistości, w drugiej fazie zatrucia, mimo pozornej poprawy, dochodzi do rozwoju uszkodzenia wątroby, które objawia się:

• rozpieraniem w nadbrzuszu – uczucie dyskomfortu i bólu w okolicy wątroby
• nawrotem nudności – ponowne wystąpienie objawów dyspeptycznych
• żółtaczką – zażółcenie skóry i białkówek oczu świadczące o poważnym uszkodzeniu hepatocytów

³

Dawka toksyczna i postępowanie ratunkowe

Za dawkę potencjalnie toksyczną uznaje się jednorazowe przyjęcie 5 g paracetamolu lub więcej. W takiej sytuacji konieczne jest natychmiastowe podjęcie działań ratunkowych. Jeżeli od momentu zażycia leku nie upłynęła więcej niż jedna godzina, należy sprowokować wymioty w celu eliminacji niewchłoniętej substancji z przewodu pokarmowego ⁴.

Niezależnie od momentu rozpoznania zatrucia, kluczowe jest podanie węgla aktywnego w dawce 60-100 g, najlepiej rozmieszanego z wodą. Węgiel aktywny adsorbuje paracetamol w przewodzie pokarmowym, ograniczając jego wchłanianie ⁵.

Diagnostyka zatrucia paracetamolem

Wiarygodnej oceny ciężkości zatrucia dostarcza oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi. Wartość tego parametru w korelacji z czasem, jaki upłynął od zażycia leku, stanowi kluczową wskazówkę diagnostyczną determinującą intensywność leczenia odtrutkami. Monitorowanie stężenia paracetamolu jest niezbędne do prowadzenia celowanej terapii zatrucia ⁶.

Leczenie odtrutkami

W przypadku, gdy oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi nie jest możliwe, a istnieje uzasadnione podejrzenie przyjęcia dużej dawki leku, należy wdrożyć intensywne leczenie odtrutkami. Protokół terapeutyczny obejmuje podanie 2,5 g metioniny oraz kontynuację leczenia acetylocysteiną i/lub mietioniną ⁷.

Najwyższą skuteczność terapeutyczną odtrutki wykazują w pierwszych 10-12 godzinach od zatrucia, jednak istnieją dowody na ich efektywność nawet po upływie 24 godzin od momentu przedawkowania. Ta informacja jest istotna w przypadku pacjentów zgłaszających się do placówek medycznych z opóźnieniem ⁸.

Warunki leczenia zatrucia

Ze względu na potencjalnie zagrażające życiu powikłania, leczenie zatrucia paracetamolem powinno odbywać się w warunkach szpitalnych, optymalnie na oddziale intensywnej terapii, gdzie możliwy jest ciągły monitoring parametrów życiowych pacjenta oraz natychmiastowa interwencja w przypadku pogorszenia stanu klinicznego ⁹.

Objawy przedawkowania paracetamolu