Właściwości farmakodynamiczne tapentadolu

Tapentadol należy do grupy farmakoterapeutycznej oznaczonej kodem ATC: N02AX06, stanowiąc kategorię leków przeciwbólowych, opioidów, a dokładniej innych opioidów. Jest to silnie działająca substancja przeciwbólowa charakteryzująca się podwójnym mechanizmem działania: wykazuje właściwości agonisty receptora opioidowego μ przy jednoczesnym hamowaniu wychwytu zwrotnego noradrenaliny. Ta unikalna kombinacja właściwości farmakologicznych pozwala tapentadolowi wywoływać efekt przeciwbólowy bezpośrednio, bez udziału aktywnych farmakologicznie metabolitów.¹

Modele bólu i skuteczność kliniczna

Skuteczność tapentadolu została potwierdzona zarówno w modelach przedklinicznych, jak i w badaniach klinicznych. W badaniach przedklinicznych wykazano skuteczność tapentadolu w leczeniu różnych rodzajów bólu, w tym:

• bólu nocyceptywnego
• bólu neuropatycznego
• bólu trzewnego
• bólu zapalnego

Klinicznie, skuteczność tapentadolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu została zweryfikowana w badaniach obejmujących leczenie bólu nienowotworowego nocyceptywnego, przewlekłego bólu neuropatycznego oraz przewlekłego bólu nowotworowego.²

Skuteczność w badaniach klinicznych

Badania kliniczne produktu Palexia retard wykazały porównywalną skuteczność przeciwbólową z silnymi opioidami stosowanymi jako komparatory w leczeniu bólu związanego z chorobą zwyrodnieniową stawów oraz przewlekłego bólu okolicy lędźwiowo-krzyżowej. W badaniach dotyczących bolesnej, obwodowej neuropatii cukrzycowej, tapentadol wykazał istotną statystycznie różnicę skuteczności w porównaniu do placebo.³

Wpływ na układ krążenia

Przeprowadzono dokładne badania nad wpływem tapentadolu na parametry elektrokardiograficzne, ze szczególnym uwzględnieniem odstępu QT. Wielokrotne podawanie dawek terapeutycznych, a nawet dawek znacznie przekraczających zakres terapeutyczny, nie wykazało istotnego wpływu na odstęp QT. Podobnie, nie zaobserwowano znaczącego wpływu tapentadolu na inne parametry EKG, takie jak:

• częstotliwość rytmu serca
• odcinek PR
• zespół QRS
• morfologię fali T i U

Wyniki te potwierdzają dobry profil bezpieczeństwa kardiologicznego tapentadolu.⁴

Zastosowanie u dzieci i młodzieży

Rozszerzenie wskazania stosowania tapentadolu na populację pediatryczną (dzieci powyżej 6 lat) opiera się na metodzie ekstrapolacji dopasowania ekspozycji, potwierdzonej symulacjami modelu popPK (populacyjnej farmakokinetyki). Istotnym aspektem jest fakt, że przy stosowaniu zalecanych dawek u dzieci osiąga się podobną ekspozycję na tapentadol jak u dorosłych, co potwierdza racjonalność dawkowania w tej grupie wiekowej.⁵

W celu potwierdzenia skuteczności i bezpieczeństwa w populacji pediatrycznej przeprowadzono randomizowane, aktywnie kontrolowane, otwarte badanie typu non-inferiority (KF5503/66). W badaniu wzięło udział 69 dzieci w wieku od 6 do mniej niż 18 lat, cierpiących na silny ból wymagający leczenia opioidami przez co najmniej 14 dni. Spośród uczestników badania, 45 dzieci zostało losowo przydzielonych do grupy otrzymującej tapentadol PR. Stosowano dawki dostosowane do masy ciała, wynoszące od 25 mg do 250 mg tapentadolu PR dwa razy na dobę lub równoważne dawki leku porównawczego podczas 14-dniowego okresu leczenia.⁶

Wyniki badania wykazały, że profil bezpieczeństwa tapentadolu PR u badanych dzieci był porównywalny z lekiem porównawczym i podobny do profilu bezpieczeństwa obserwowanego u dorosłych leczonych tapentadolem PR. Co istotne, korzystny profil bezpieczeństwa tapentadolu PR utrzymywał się u 9 dzieci podczas otwartego okresu przedłużenia trwającego do jednego roku, co wskazuje na długoterminowe bezpieczeństwo stosowania leku w populacji pediatrycznej.⁷

Dane porejestracyjne

Po wprowadzeniu leku Palexia retard na rynek przeprowadzono dwa dodatkowe badania w celu uzyskania danych dotyczących jego stosowania w praktyce klinicznej. W pierwszym z nich – wieloośrodkowym, randomizowanym, z podwójną ślepą próbą (KF 5503/58) – oceniano skuteczność tabletek tapentadolu o przedłużonym uwalnianiu u pacjentów cierpiących na ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej z komponentą neuropatyczną.⁸

W badaniu tym porównywano redukcję bólu o średniej intensywności pomiędzy grupą pacjentów stosujących tapentadol a grupą stosującą połączenie tapentadolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu oraz pregabaliny w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu. Wyniki wykazały porównywalne efekty przeciwbólowe w obu grupach.⁹

Drugie badanie (KF 5503/60) miało charakter otwarty, wieloośrodkowy i randomizowany. Przeprowadzono je u pacjentów z ostrym, przewlekłym bólem okolicy lędźwiowo-krzyżowej z komponentą neuropatyczną. Wykazano, że stosowanie tapentadolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu było związane z istotną statystycznie redukcją intensywności bólu o średnim nasileniu, co dodatkowo potwierdza skuteczność kliniczną produktu leczniczego Palexia retard w praktyce.¹⁰