Właściwości farmakodynamiczne
Oxacilin Norameda 1000 mg

Właściwości farmakodynamiczne oksacyliny

Oksacylina, substancja czynna produktu leczniczego Oxacilin Norameda, należy do grupy farmakoterapeutycznej antybiotyków beta-laktamowych, podgrupy penicylin opornych na beta-laktamazy (kod ATC: J01CF04). Jest półsyntetyczną penicyliną z grupy penicylin izoksazolilowych, które ze względu na swoją skuteczność w leczeniu zakażeń wywołanych przez większość szczepów gronkowców, określane są mianem penicylin przeciwgronkowcowych.¹

Mechanizm działania

Oksacylina, podobnie jak wszystkie antybiotyki beta-laktamowe, wykazuje działanie bakteriobójcze poprzez hamowanie biosyntezy ściany komórkowej bakterii. Mechanizm działania polega na wiązaniu się z białkami wiążącymi penicylinę (PBP) znajdującymi się w ścianie komórki bakteryjnej, co prowadzi do blokady syntezy peptydoglikanu – kluczowego składnika strukturalnego ściany komórkowej bakterii.²

Istotną cechą oksacyliny jest jej oporność na działanie penicylinazy – enzymu z grupy beta-laktamaz wydzielanego przez szczepy gronkowców oporne na penicylinę G. Ta oporność wynika z obecności masywnego łańcucha bocznego w cząsteczce antybiotyku, który zapewnia ochronę stereochemiczną uniemożliwiającą enzymowi dotarcie do jądra beta-laktamowego i jego hydrolizę.³

Zależność farmakodynamiczno-farmakokinetyczna (PK/PD)

Oksacylina, jako antybiotyk beta-laktamowy, wykazuje aktywność przeciwbakteryjną zależną od czasu. Optymalny efekt terapeutyczny uzyskuje się, gdy czas, w którym stężenie wolnego antybiotyku utrzymuje się powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla danego patogenu (parametr oznaczany jako fT>MIC), wynosi co najmniej 40-70% w okresie między kolejnymi dawkami leku.⁴

Najnowsze badania kliniczne sugerują jednak, że pacjenci mogą odnosić dodatkowe korzyści terapeutyczne przy wyższej i dłuższej ekspozycji na antybiotyki beta-laktamowe, nawet przy parametrze fT>MIC sięgającym 100%, w porównaniu do wartości ustalonych na podstawie wczesnych modeli przedklinicznych zakażeń.⁵

Mechanizmy oporności bakterii na oksacylinę

Drobnoustroje wytwarzające enzymy penicylinazy wykazują zwykle oporność na bardzo wysokie stężenia antybiotyków beta-laktamowych. Zdolność wytwarzania penicylinazy przez gronkowce jest determinowana genetycznie przez pozachromosomalny fragment DNA, który może być przekazywany horyzontalnie (poprzecznie) pomiędzy różnymi szczepami w obrębie kolonii bakteryjnej.⁶

Oporność bakterii na oksacylinę może rozwijać się poprzez różnorodne mechanizmy:⁷

• Modyfikacja miejsca docelowego działania antybiotyku – poprzez mutacje lub ekspresję alternatywnych białek wiążących penicylinę (PBP)
• Zmniejszenie przepuszczalności ściany komórkowej bakterii – poprzez regulację w dół ekspresji poryn niezbędnych do penetracji antybiotyku beta-laktamowego do wnętrza komórki
• Nadekspresja systemów aktywnego wypompowywania antybiotyku z komórki (systemów efflux)
• Produkcja enzymów modyfikujących lub degradujących antybiotyk

W przypadku antybiotyków beta-laktamowych, w tym oksacyliny, najistotniejszym mechanizmem oporności enzymatycznej jest wytwarzanie beta-laktamaz. Enzymy te są produkowane zarówno przez bakterie Gram-dodatnie, jak i Gram-ujemne i powodują hydrolizę wiązania beta-laktamowego w cząsteczce antybiotyku.⁸

Spektrum działania przeciwbakteryjnego

Spektrum przeciwbakteryjne oksacyliny wykazuje podobieństwo do spektrum penicyliny G, jednakże drobnoustroje są na ogół mniej wrażliwe na działanie oksacyliny niż na penicylinę G. Minimalne stężenie hamujące (MIC) oksacyliny dla szczepów gronkowców niewytwarzających penicylinazy oraz dla paciorkowców (z wyjątkiem pneumokoków) jest wyższe w porównaniu do wartości MIC dla penicyliny G.⁹

Bakterie z rodzaju Enterococcus oraz bakterie Gram-ujemne wykazują zmniejszoną wrażliwość na działanie oksacyliny.¹⁰

Zastosowanie kliniczne

Oksacylina jest antybiotykiem o szczególnym znaczeniu w leczeniu zakażeń wywołanych przez szczepy Staphylococcus wytwarzające penicylinazę. Ze względu na swoją strukturę chemiczną, która chroni pierścień beta-laktamowy przed działaniem enzymatycznym, zachowuje aktywność wobec wielu szczepów gronkowców opornych na penicylinę G. Należy jednak podkreślić, że oksacylina nie jest skuteczna w leczeniu zakażeń wywołanych przez metycylinooporne szczepy Staphylococcus aureus (MRSA), które wykształciły oporność poprzez mechanizmy inne niż wytwarzanie penicylinazy.¹¹