Wpływ leku Optiray 320 na płodność, ciążę i laktację

Optiray 320, zawierający jowersol w stężeniu 678 mg/ml (odpowiadający 320 mg/ml jodu elementarnego), jest środkiem kontrastowym stosowanym w diagnostyce obrazowej. Jako personel medyczny zlecający badania z wykorzystaniem tego produktu, należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalne konsekwencje jego stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Ocena bezpieczeństwa stosowania Optiray 320 u kobiet ciężarnych jest ograniczona. Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka/płodu, przebieg porodu ani rozwój pourodzeniowy. Należy jednak podkreślić, że brak jest odpowiednich i dobrze kontrolowanych badań z udziałem kobiet w okresie ciąży.²

Nie ustalono jednoznacznie, czy jowersol przenika przez barierę łożyskową lub dostaje się do tkanek płodu. Obserwacje kliniczne wskazują jednak, że wiele środków kontrastowych podawanych we wstrzyknięciach przenika barierę łożyskową u ludzi i prawdopodobnie przedostaje się biernie do tkanek płodu. Z tego powodu, produkt Optiray 320 nie powinien być stosowany w okresie ciąży, jeśli nie jest to wyraźnie konieczne z medycznego punktu widzenia.³

Należy mieć na uwadze, że badania radiologiczne wykonywane w okresie ciąży niosą potencjalne ryzyko dla płodu. Każda procedura diagnostyczna z użyciem promieniowania jonizującego i środków kontrastowych powinna zostać dokładnie przeanalizowana pod kątem stosunku potencjalnych korzyści do ryzyka. Jeżeli dostępne są alternatywne i bezpieczniejsze metody diagnostyczne, należy rozważyć odstąpienie od badań radiologicznych wymagających użycia środków kontrastowych.⁴

Wpływ na czynność tarczycy płodu

Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalny wpływ preparatu Optiray 320 na czynność tarczycy płodu. Jowersol zawiera jod, który po podaniu kobiecie ciężarnej może wywołać przemijające przeciążenie jodem u płodu, prowadząc do zaburzeń czynności tarczycy, szczególnie jeśli badanie wykonuje się po 14. tygodniu ciąży. Mimo to, pojedyncze podanie jodowego środka kontrastowego może być uzasadnione, jeśli korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu, a wykonanie badania jest niezbędne z klinicznego punktu widzenia.⁵

W przypadku ekspozycji płodu na jodowany środek kontrastowy w okresie prenatalnym, konieczne jest ścisłe monitorowanie czynności tarczycy u noworodka. Zaleca się wykonanie badań oceniających funkcję tarczycy w pierwszym tygodniu życia noworodka oraz ponownie w wieku 2 tygodni.⁶

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Brak jest szczegółowych danych dotyczących stopnia przenikania jowersolu do mleka kobiecego. Jednakże, na podstawie obserwacji innych donaczyniowych środków kontrastowych, można przypuszczać, że jowersol może być wydzielany z mlekiem matki w postaci niezmienionej w ilości około 1% podanej dawki.⁷

Pomimo braku udokumentowanych poważnych działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią przez matki, którym podano środek kontrastowy, należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu Optiray 320 u kobiet karmiących. W takich przypadkach wskazane jest rozważenie okresowego przerwania karmienia piersią.⁸

Wpływ na płodność

Dostępne dane z badań na zwierzętach nie wskazują na bezpośredni lub pośredni szkodliwy wpływ jowersolu na reprodukcję u ludzi. Należy jednak zaznaczyć, że brak jest odpowiednich i dobrze kontrolowanych badań klinicznych dotyczących wpływu tego środka kontrastowego na płodność u ludzi.⁹

Zalecenia dla lekarzy zlecających badania z użyciem Optiray 320

• Dokładnie ocenić wskazania do wykonania badania radiologicznego u kobiet w ciąży i karmiących piersią, rozważając stosunek korzyści do ryzyka
• Rozważyć alternatywne techniki diagnostyczne niezwiązane z promieniowaniem jonizującym lub niewymagające stosowania jodowych środków kontrastowych
• Jeśli badanie z użyciem Optiray 320 jest niezbędne, poinformować pacjentkę o potencjalnym ryzyku i uzyskać świadomą zgodę
• U kobiet ciężarnych, u których zastosowano Optiray 320, zalecić monitorowanie czynności tarczycy u noworodka po porodzie
• U kobiet karmiących piersią rozważyć tymczasowe przerwanie karmienia po podaniu środka kontrastowego

Mając na uwadze wszystkie powyższe informacje, lekarz powinien dokładnie przeanalizować konieczność przeprowadzenia badania z wykorzystaniem produktu Optiray 320 u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, zawsze stawiając na pierwszym miejscu bezpieczeństwo matki i dziecka.