Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Olanzapin Krka

Podczas leczenia preparatem Olanzapin Krka należy mieć na uwadze, że poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić dopiero po kilku dniach lub tygodniach od rozpoczęcia terapii. W tym okresie niezbędne jest dokładne monitorowanie stanu zdrowia pacjenta, aby odpowiednio wcześnie wykryć potencjalne działania niepożądane oraz zapewnić optymalne bezpieczeństwo leczenia¹.

Przeciwwskazania związane z otępieniem i chorobą Parkinsona

Psychoza i zaburzenia zachowania związane z otępieniem stanowią przeciwwskazanie do stosowania olanzapiny. Badania kliniczne wykazały zwiększone ryzyko zgonów oraz zaburzeń krążenia mózgowego u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania wynikającymi z otępienia. Śmiertelność w grupie leczonej olanzapiną była dwukrotnie wyższa w porównaniu do grupy placebo (3,5% vs 1,5%). Zwiększona śmiertelność występowała niezależnie od dawki olanzapiny (średnia dobowa dawka 4,4 mg) oraz czasu trwania leczenia².

Zidentyfikowano następujące czynniki ryzyka zwiększonej śmiertelności u pacjentów z otępieniem leczonych olanzapiną:

• wiek powyżej 65 lat
• dysfagia (utrudnione połykanie)
• sedacja
• niedożywienie i odwodnienie
• schorzenia płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez)
• jednoczesne stosowanie benzodiazepin

Istotne jest, że zwiększona śmiertelność występowała niezależnie od obecności czynników ryzyka⁵.

Poważne działania niepożądane wymagające monitorowania

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) to stan zagrożenia życia związany ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Charakteryzuje się następującymi objawami:

• bardzo wysoka gorączka
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)
• zwiększona aktywność fosfokinazy kreatynowej
• mioglobinuria (rabdomioliza)
• ostra niewydolność nerek

W przypadku wystąpienia objawów sugerujących ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, należy natychmiast odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę⁶.

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca mogą wystąpić podczas leczenia olanzapiną. Niezbyt często zgłaszano przypadki hiperglikemii oraz rozwój lub nasilenie objawów cukrzycy, niekiedy ze sporadycznie występującą kwasicą ketonową lub śpiączką. W tym kontekście odnotowano kilka przypadków śmiertelnych. Czynnikiem predysponującym może być wcześniejszy przyrost masy ciała⁷.

Zaleca się odpowiednie monitorowanie pacjentów zgodnie z przyjętymi wytycznymi leczenia przeciwpsychotycznego, z następującym harmonogramem badań kontrolnych stężenia glukozy we krwi:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie raz na rok

U pacjentów otrzymujących Olanzapin Krka należy obserwować występowanie objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie i osłabienie). Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do cukrzycy wymagają regularnych badań kontrolnych⁸.

Dodatkowo zaleca się regularną kontrolę masy ciała według następującego schematu:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 4, 8 i 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie raz na kwartał

Zmiany stężeń lipidów obserwowano u pacjentów leczonych olanzapiną w badaniach klinicznych z grupą kontrolną placebo. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w stężeniach lipidów, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów lub czynnikami ryzyka ich rozwoju, należy wdrożyć odpowiednie leczenie⁹.

Regularne badanie stężenia lipidów należy wykonywać zgodnie z następującym harmonogramem:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie co 5 lat

Aktywność przeciwcholinergiczna

Olanzapina wykazuje aktywność przeciwcholinergiczną in vitro, choć w badaniach klinicznych obserwowano niską częstość występowania związanych z nią objawów. Jednak ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne dotyczące stosowania olanzapiny u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować szczególną ostrożność przepisując lek pacjentom z następującymi schorzeniami:

• przerost gruczołu krokowego
• niedrożność porażenna jelit
• podobne schorzenia związane z układem cholinergicznym

Wymagane jest zachowanie szczególnej ostrożności u tych pacjentów ze względu na możliwość nasilenia objawów choroby podstawowej¹⁰.

Czynność wątroby

U pacjentów leczonych olanzapiną często obserwowano przejściowe, bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie leczenia. Szczególną ostrożność należy zachować oraz wdrożyć monitorowanie u pacjentów:

• ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• z ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki potencjalnie hepatotoksyczne

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (w tym wątrobokomórkowego, cholestatycznego uszkodzenia wątroby lub mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) leczenie olanzapiną należy przerwać¹¹.

Neutropenia

Szczególnej ostrożności wymaga leczenie olanzapiną następujących grup pacjentów:

• pacjenci z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny
• pacjenci przyjmujący leki mogące powodować neutropenię
• pacjenci z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku indukowanym przez leki w wywiadzie
• pacjenci z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią
• pacjenci z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

U pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często raportowano neutropenię¹².

Przerwanie leczenia

W przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny rzadko (≥0,01% do <0,1%) zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak:

• pocenie się
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności lub wymioty

Dlatego zaleca się stopniowe odstawianie leku¹³.

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF<500 ms przed rozpoczęciem badania) występowało niezbyt często (0,1% do 1%) u pacjentów leczonych olanzapiną. Nie stwierdzono istotnych różnic w porównaniu z placebo pod względem częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych¹⁴.

Należy jednak zachować ostrożność w przypadku jednoczesnego stosowania olanzapiny z innymi lekami wydłużającymi odstęp QTc, szczególnie u następujących grup pacjentów:

• pacjenci w podeszłym wieku
• pacjenci z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• pacjenci z zastoinową niewydolnością serca
• pacjenci z przerostem mięśnia sercowego
• pacjenci ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

Żylne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

Podczas stosowania olanzapiny niezbyt często (≥0,1% i <1%) zgłaszano występowanie żylnych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Nie ustalono związku przyczynowego między tymi zdarzeniami a leczeniem olanzapiną, jednak pacjenci ze schizofrenią często mają nabyte czynniki ryzyka zakrzepicy żylnej. Dlatego należy wcześnie identyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka zakrzepów z zatorami, takie jak unieruchomienie pacjenta, oraz podejmować odpowiednie działania zapobiegawcze¹⁵.

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na to, że olanzapina działa głównie na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność podczas jej jednoczesnego stosowania z innymi lekami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem. Wykazano in vitro antagonizm olanzapiny wobec dopaminy, dlatego może ona działać antagonistycznie wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy¹⁶.

Napady drgawek

Olanzapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych działaniu czynników obniżających próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną, przy czym w większości przypadków stwierdzano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia¹⁷.

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających do 1 roku, późne dyskinezy wymagające leczenia występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością u pacjentów otrzymujących olanzapinę. Należy jednak pamiętać, że ryzyko późnych dyskinez rośnie wraz z czasem trwania terapii. Dlatego w przypadku wystąpienia objawów podmiotowych lub przedmiotowych późnych dyskinez u pacjenta przyjmującego olanzapinę, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy te mogą przejściowo ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić po odstawieniu leku¹⁸.

Niedociśnienie ortostatyczne

W badaniach klinicznych nad olanzapiną u pacjentów w wieku podeszłym niezbyt często obserwowano niedociśnienie ortostatyczne. U pacjentów powyżej 65 roku życia zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego krwi¹⁹.

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym badaniu obserwacyjnym kohortowym wykazano, że ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. W tym samym badaniu wykazano, że ryzyko to było porównywalne z ryzykiem związanym ze stosowaniem innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej²⁰.

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania u dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat obserwowano różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych oraz zwiększenie stężenia prolaktyny²¹.

Aspartam

Aspartam zawarty w tabletkach ulegających rozpadowi w jamie ustnej Olanzapin Krka jest źródłem fenyloalaniny, która może być szkodliwa dla pacjentów z fenyloketonurią. Zawartość aspartamu w poszczególnych dawkach preparatu wynosi:

Należy zachować ostrożność podczas stosowania leku u pacjentów z fenyloketonurią²².