Właściwości farmakokinetyczne tymololu

Tymolol, substancja czynna produktu leczniczego Oftensin (2,5 mg/ml, krople do oczu, roztwór), wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne po podaniu miejscowym do oka. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów, którym podlega lek w organizmie.

Wchłanianie ogólne i biodostępność

Tymolol podany w postaci kropli do oczu wykazuje zdolność do penetracji tkanek oka oraz znacznego wchłaniania do krążenia ogólnego. Biodostępność systemowa tymololu po podaniu miejscowym w postaci roztworu do oka wynosi około 50% w porównaniu do podania doustnego. Istotne jest, że w przeciwieństwie do podania doustnego, tymolol aplikowany do oka nie podlega efektowi pierwszego przejścia przez wątrobę.¹

Wchłanianie tymololu do krwiobiegu odbywa się głównie poprzez dobrze ukrwioną śluzówkę nosogardzieli, do której przedostaje się część produktu z worka spojówkowego. Ta droga absorpcji jest istotna z punktu widzenia potencjalnych działań ogólnoustrojowych leku.²

Stężenie w osoczu po podaniu miejscowym

W badaniu farmakokinetycznym, przeprowadzonym z udziałem 6 ochotników otrzymujących 0,5% roztwór tymololu podawany dwukrotnie w ciągu doby przez 8 dni, zaobserwowano mierzalne stężenia leku w osoczu. Średnie stężenie wynosiło około 0,40 ng/ml, przy czym po dawce porannej było nieco wyższe (0,46 ng/ml) niż po dawce wieczornej (0,35 ng/ml).³

Początek i czas działania

Działanie farmakologiczne tymololu rozpoczyna się stosunkowo szybko – po 10-30 minutach od wkroplenia do oka. Maksymalny efekt terapeutyczny, wyrażony jako największy spadek ciśnienia wewnątrzgałkowego, obserwuje się po 1-2 godzinach od aplikacji. Istotne z klinicznego punktu widzenia jest długi czas działania leku, który utrzymuje się do 24 godzin po jednorazowym zastosowaniu miejscowym.⁴

Dystrybucja w organizmie

Tymolol charakteryzuje się następującymi parametrami dystrybucji:

• Okres półtrwania w osoczu po podaniu doustnym wynosi od 3 do 5 godzin (T0,5 około 4 godzin)⁵
• Wiązanie z białkami osocza jest stosunkowo niskie i wynosi tylko około 10%⁶
• Stała dysocjacji (pKa) wynosi 9,0⁷
• Tymolol przenika przez barierę łożyskową oraz do mleka ludzkiego⁸
• Penetracja przez barierę krew-mózg jest ograniczona ze względu na niezbyt wysoką lipofilność związku⁹

Metabolizm tymololu

Metabolizm tymololu zachodzi głównie w wątrobie przy udziale izoenzymu CYP2D6 cytochromu P450. W procesie biotransformacji powstają przede wszystkim hydroksyetyloamino- i hydroksyetyloglikoaminopochodne, które są wynikiem hydroksylacji łańcucha bocznego cząsteczki. Powstałe metabolity są nieaktywne farmakologicznie i podlegają wydalaniu z moczem.¹⁰

Eliminacja z organizmu

Tymolol ulega eliminacji z organizmu przede wszystkim w wyniku metabolizmu wątrobowego. Drogi wydalania obejmują:

• Wydalanie metabolitów tymololu z moczem
• Wydalanie niezmetabolizowanego tymololu z moczem i kałem

Warto podkreślić, że stopień uszkodzenia czynności wydalniczej nerek nie wpływa w istotnym stopniu na eliminację tymololu i na jego parametry farmakokinetyczne.¹¹

Farmakokinetyka w populacji pediatrycznej

Właściwości farmakokinetyczne tymololu u dzieci i młodzieży wykazują istotne odrębności, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej:

• Badania u dorosłych wykazały, że aż 80% objętości każdej kropli przechodzi do kanału nosowo-łzowego, gdzie może ulec szybkiemu wchłonięciu do krążenia ogólnego poprzez różne drogi:
  • Błonę śluzową nosa
  • Spojówkę
  • Kanał nosowo-łzowy
  • Część ustną gardła
  • Przewód pokarmowy
  • Skórę, na którą wypłynął nadmiar łez

Ze względu na mniejszą objętość krwi krążącej u dzieci w porównaniu z osobami dorosłymi, należy liczyć się z możliwością wystąpienia wyższego stężenia tymololu w krwiobiegu pacjentów pediatrycznych.¹²

Dodatkowym czynnikiem wpływającym na farmakokinetykę tymololu u dzieci, szczególnie u noworodków, jest niezupełnie rozwinięty szlak enzymów metabolicznych. Może to prowadzić do wydłużenia okresu półtrwania leku i nasilenia działań niepożądanych.¹³

Zgodnie z ograniczonymi danymi, poziom tymololu w surowicy u dzieci po podaniu roztworu 0,25% jest znacznie wyższy niż po podaniu roztworu 0,5% u dorosłych, zwłaszcza u niemowląt. Związane jest z tym zwiększone ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak skurcz oskrzeli i bradykardia.¹⁴